Dossier 9: De bezetting

9 De Bezetting

Inhoud van dit hoofdstuk:
1. De realiteit van de bezetting
2. De economische kant van de bezetting
3. De bedoeling van de bezetting: ‘the matrix of control’.
4. Verdeel en heers: de fragmentatie
5. Heeft Israel zich uit Gaza teruggetrokken?
6. Op weg naar een Palestijnse Bantoestan

onetoone.jpg

Zie Ran HaCohen.
Zijn eerste lezing ging over de bezetting. Hij gaat ervan uit, en ik denk heel terecht, dat de meeste mensen, inclusief de Israeli’s niet werkelijk weten wat er gaande is in de bezette gebieden.

Waarom Israel na 1967 de veroverde gebieden, de Westoever en de Gazastrook niet heeft geannexeerd is ook duidelijk: dan zouden ze er twee a drie miljoen Palestijnen bij hebben gekregen die volgens de regels van de democratie staatsburgerschap hadden moeten krijgen. Dit was dus de vraag voor Israel: hoe krijgen we zoveel mogelijk land met zo min mogelijk Palestijnse inwoners erbij.

Het is geen geheim, het liefst had Israel ze allemaal weggejaagd, zoals in 1948. Maar dat werd zonder een oorlog als dekmantel moeilijk: de internationale gemeenschap keek mee en er was inmiddels ook wetgeving die dat zou verhinderen. De verjaging van Palestijnen is wel op kleinere schaal voortgezet, zoals dat tot op de dag van vandaag gebeurt, maar het is niet opnieuw gekomen tot een massale verdrijving. Hoewel dat in Israel wel degelijk openlijke aanhangers heeft, die graag pleiten voor de ‘transfer‘ van Palestijnen, mooi vertaald als ‘vrijwillige verjaging’. Wat neerkomt op mensen het leven zo moeilijk maken dat ze ervoor kiezen te vertrekken. Wegpesten dus.

Wat er nu gebeurt met de Westoever en met Gaza, is niets anders te noemen dan bezetting, al heeft het een heel specifieke vorm. Twee voorbeelden wil HaCohen noemen: Hebron en Gaza.

Hebron, dat ligt op de Westoever, werd in twee delen gesplitst, H2, 20% van de stad, onder toezicht van Israel, en H1, 80% dat zou vallen onder het Palestijnse Gezag. Ook die verdeling klopte van geen kant met de er wonende bevolking: 0,4% joden. Om precies te zijn waren het er toen 500. En 99,6% Palestijnen, 130.000. Hoe de langzame verdrijving van de Palestijnen werkt kun je zien aan de huidige verhoudingen. In het deel onder het Israelische gezag zijn er van 30.000 Palestijnen nog maar een paar duizend over. Weggepest. Etnische zuivering op kleine schaal.

De Gazastrook is een ander geval. Het is een heel klein stukje land, 360 vierkante kilometer (Nederland is 41.500 vierkante kilometer). In Gaza wonen 1,5 miljoen mensen. De bevolkingsdichtheid is ruim tien keer zo groot als in Nederland: 4166 inwoners per vierkante kilometer. Vergelijk Nederland: 400, vergelijk Israel: 300 per vierkante kilometer. De bevolkingsdichtheid van Gaza is voor een groot deel te danken aan de toevlucht van vluchtelingen die driekwart van de bevolking uitmaken.

Alles van enige belang voor de onafhankelijkheid van de Gazastrook was en blijft in handen van Israel, tot en met het bevolkingsregister. Israel bepaalt wie de legitieme inwoners van Gaza zijn, daar heeft het Palestijnse gezag niets over te zeggen. Zo kan het gebeuren dat iemand van de Westoever die in Gaza is gaan wonen niet als inwoner wordt erkend. Dat heeft vergaande gevolgen. Eens werden Gaza en de Westoever als één gebied gezien, en na 1967 was het een tijd lang mogelijk om vrij van het ene naar het andere gebied te reizen. Mensen bezochten familie aan de andere kant, bleven daar wonen, trouwden er, vonden er werk. Maar iemand die verhuisd is naar Gaza en door Israel niet erkend is als inwoner kan Gaza niet meer uit zonder gearresteerd te worden vanwege het niet hebben van de juiste papieren, of kan nooit meer terug Gaza in. (Ik ken persoonlijk mensen in Gaza die hun familie in Syrië nooit meer op zullen kunnen zoeken, uitnodigingen in het buitenland niet aan kunnen nemen, geen medische behandeling kunnen krijgen in het buitenland, nooit naar Jeruzalem zullen kunnen om daar met de feestdagen te bidden)

Dit wordt vaak over het hoofd gezien wanneer mensen denken dat Gaza is ‘ontruimd’, zegt HaCohen: Gaza heeft geen eigen haven, geen eigen vliegveld. Die waren er wel, maar zijn verwoest. Het luchtruim, de kust, alle grenzen blijven in handen van Israel. De toegang tot Gaza blijft in handen van Israel. Erez, de toegang voor buitenlanders sowieso, maar ook bij de toegang voor Palestijnen, bij Rafah, die formeel in handen is van de Palestijnen in samenwerking met Egypte en onder Europees toezicht, kan elk moment door Israel worden gesloten.

Het toezicht op het goederenverkeer is in handen van Israel, de douane ook, en de in- en uitvoerbelasting wordt door Israel geïnd, en wel of ook niet teruggegeven aan de Palestijnen. (Op dit moment wordt dat Palestijnse geld gebruikt als ‘beloning’ voor Abbas, uiteraard krijgt de Hamas regering in Gaza daar helemaal niets van terug) Gaza is dus niet vrijgegeven, het is bezet gebied met daarbinnen een gedeeltelijke autonomie. (Ik herinner me Hanan Ashrawi die zei: autonomie, dat is als je in de gevangenis je eigen potje mag koken)

Israel heeft dus twee oplossingen voor het vraagstuk hoe ze zoveel mogelijk land kunnen krijgen met zo min mogelijk Palestijnen er op: etnische zuivering op kleine schaal, en omsingeling van de bevolking op een zo klein mogelijk gebied. Beide ‘oplossingen’ worden toegepast op de Westoever. Stelselmatig werden daar de nederzettingen gebouwd, om te beginnen op de plaatsen met het beste water. Hoe bereikte Israel dat er joodse Israeli’s bereid waren om de nederzettingen te bevolken? Met economische voordelen. Goedkope huizen, gunstige hypotheken, een uitstekende en gloednieuwe infrastructuur. Toch is het nog niet gelukt om het streefgetal van een miljoen kolonisten te halen. (Kolonisten klinkt vreemd voor de mensen die in de nederzettingen wonen. De ideologische kolonisten die actief bezig zijn met het verder veroveren van land en het terugdrijven van de Palestijnen, zijn een heel andere groep dan de jonge echtparen die met hun gezin in een van de nederzettingen gaan wonen en nauwelijks beseffen dat ze daarmee deel uit maken van een illegale bezettingsmacht.)

Die bezettingsmacht bestaat uit een systeem, van nederzettingen, wegen alleen voor joden, checkpoints, en de muur. Iedereen in Israel heeft wel eens van de checkpoints gehoord of ze op de tv gezien. Maar wat veel minder bekend is, is dat dat gepaard gaat aan een uitgebreid vergunningensysteem. HaCohen projecteert een lijst met soorten vergunningen die een Palestijn nodig heeft om door een checkpoint te komen, van ID bewijs, werkvergunning, vergunning om medische verzorging te krijgen, tot een vergunning om het eigen landbouwland te mogen bezoeken. De lijst is lang. (HaCohen zal die nog aan me opsturen). De lijst van wegen die Palestijnen niet mogen gebruiken is lang. De lijst van verboden, dat Palestijnen uit Gaza niet mogen verblijven op de Westoever, dat ze niet naar Oost Jeruzalem mogen, dat ze niet door Erez Gaza mogen verlaten, is eveneens lang.

Het systeem van permanente verboden en de uitzonderingen van vergunningen die moeten worden aangevraagd, hebben een neveneffect. Israel heeft een uitgebreid netwerk van collaborateurs opgebouwd. Dat zijn onder andere mensen die voor de keuze werden gesteld: wil je je oude moeder bezoeken? Dan ga je ons eerst helpen met informatie. (Het systeem van collaborateurs wordt onder andere gebruikt om informatie te krijgen waar de mensen zitten die Israel wil vermoorden).

Dit is een bewuste poging om het Palestijnse volk als volk te vernietigen, zegt HaCohen. De mensen blijven bestaan, maar als Palestijns volk worden ze gefragmenteerd, opgesplitst in steeds kleinere groepen, elk met hun eigen belangen, met weer andere rechten of voorrechten, tot er geen enkele eenheid meer is. (Aan tafel later zegt hij: dat noemde Baruch Kimmerling in zijn boek ‘politicide‘, de vernietiging van een volk als volk.) De situatie nu is daar ook een uitvloeisel van: Abbas krijgt een aantal voorrechten op voorwaarde dat hij niet met Hamas gaat praten en zich laat gebruiken om Hamas te bestrijden.

Hoe kan dit allemaal kan gebeuren in een land dat een democratie heet te zijn, waarin de Israeli’s naar de stembus kunnen, en de meerderheid, het blijkt uit de onderzoeken, in principe zeker bereid zou zijn om de bezetting van de gebieden op te geven als ze daarvoor vrede krijgen? Eén antwoord daarop is de rol van het leger, dat zich grotendeels aan de democratische controle onttrekt. Het IDF heeft het monopolie op informatie, en mag zelf beslissen welke informatie ze al of niet doorgeeft aan de regering of het parlement. Zij maken de prognoses en de analyses. Neemt de regering een beslissing die het leger betreft, dan is het maar de vraag of ze die uitvoeren. Zo is er wel eens besloten om een aantal checkpoints door het leger te laten ontruimen. Twee jaar later zijn ze er nog steeds. Het leger weigert eenvoudig zwijgend om zulke beslissingen uit te voeren.

Nu is het niet zo dat de regering en het leger per definitie verschillende organisaties zijn. De meeste politici, Barak, Sharon, Ben Eliezer, Rabin, kwamen uit het leger. Zij hebben er geen moeite mee dat het het IDF is dat grotendeels bepaalt wat er in de bezette gebieden gebeurt.

Of Israeli’s dat niet weten? Ze kunnen het toch weten? Tja. Israeli’s kunnen redelijk eenvoudig de andere kant opkijken. Wie vanuit Israel naar een nederzetting rijdt, op een weg alleen voor joden, kan de Palestijnse dorpen in de verte makkelijk negeren. Sinds 1993 is het aantal Palestijnen dat nog in Israel mag werken drastisch verminderd tot bijna nul. Hun werk wordt nu gedaan door buitenlandse gastarbeiders. Ook de Palestijnen binnen Israel zelf worden steeds verder buiten de joodse gebieden gesloten. Er zijn vrijwel geen plekken meer waarin een Israelische jood nog een Palestijn tegenkomt. Sinds Barak minister is van Defensie is het aantal Palestijnse slachtoffers sterk gestegen. Maar in Israel zelf zijn er maar weinig mensen die dat weten, of die het kan schelen.

Website Palestine Monitor, Exposing Life under Occupation. Hier

De VN Veiligheidsresolutie 242 van 22 november 1967, benadrukte de ‘ontoelaatbaarheid van het verwerven van grondgebied door oorlog’, eiste de terugtrekking van de Israelische strijdkrachten uit de gebieden die tijdens het conflict werden bezet, en tevens ‘de beeindiging van alle claims en elke staat van oorlog en respect voor de erkenning van de soevereiniteit, territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van iedere staat in het gebied, alsmede hun recht in vrede te leven binnen veilige en erkende grenzen’. Dat laatste impliceerde een Arabische erkenning van Israels bestaansrecht. Maar ook het bestaansrecht van de Palestijnse kant.
Israel heeft zich er van afgemaakt door te stellen dat er niet werd gesproken over terugtrekking uit ‘de gebieden’ maar over terugtrekking ‘uit gebieden’. En dat dat dus betekende dat Israel zich niet uit alle gebieden terug hoefde te trekken die het in 1967 had bezet. Alsof, zegt Fisk cynisch, de VN de resolutie hadden aangenomen met met de bedoeling Israel zelf te laten kiezen welk deel van de gebieden ze voor zich zelf wensten te houden. Israel claimt verder dat het conflict zou zijn ontstaan door Arabische agressie. Maar: het is ‘ontoelaatbaar om grondgebied te verwerven door oorlog’, volgens het internationaal recht.
Fisk, p 515
13720.jpg

Heeft Israel zich uit Gaza teruggetrokken?
Zie: Ran HaCohen (2006) The Ideology of Occupation Revisited, hier.

Over de werkelijkheid van de bezetting, Amira Hass, hier
(Citaat schone handen)

De blokkade
Al Jazeera, december 2007 en januari 2008, door het tekort aan brandstof en elekriticiteit lopen de rioleringen over. In ziekenhuizen zijn patienten bang dat ze niet meer geholpen kunnen worden. Video: Hier en hier.
Nog een bericht: hier.


10-7-08.jpg

De muur
Artikel Guardian met in het kort de feiten: hier
Aan twee kanten van de muur: de Israelische, hier En hier de Palestijnse kant.
Fotoreportage. Hier
westbankbarrier460.jpg