{"id":1135,"date":"2005-07-31T09:53:12","date_gmt":"2005-07-31T07:53:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2005\/07\/31\/over-tolerantie-1\/"},"modified":"2005-07-31T09:54:10","modified_gmt":"2005-07-31T07:54:10","slug":"over-tolerantie-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2005\/07\/31\/over-tolerantie-1\/","title":{"rendered":"Over tolerantie (1)"},"content":{"rendered":"

Aanbevolen boek, noodzakelijk boek vind ik zelfs. Het heet Religie en verdraagzaamheid<\/em>. Gesprekken over tolerantie in een extreme tijd. Bart Top, voormalig redacteur van Contrast heeft tien verstandige, en onderling zeer diverse mensen geinterviewd over het thema tolerantie \u2013 uiteraard met verwijzing naar de huidige tijd. Zowel een conservatief als Andreas Kinneging, een christen als Andre Rouvoet komt aan het woord, als de voorzitter van Milli Gorus, Haci Karacer, columnist Mohammed Benzakour, voormalig moslima en Groen Linkser Farah Karimi. Evelien Gans onderzoekt de parallelen tussen anti-islamisme en anti-semitisme. Huub Oosterhuis sluit de rij. En anderen. Elk stuk nodigt uit tot nadenken. Dus wat mij betreft: kopen dat boek. Dit is niet zo\u2019n gemakzuchtig boek waar we er al meerdere van hebben, waarbij voor en tegenstanders door elkaar worden gehusseld en je door de modder moet waden om de parels te vinden: hier is over nagedacht.
\n
\nOndertussen maak ik er een klein zomerserietje van, elke dag een paar citaten uit een van de bijdragen. Als eerste: Rene Gude, filosoof, over de Verlichting en tolerantie. <\/p>\n

Tolerantie is een wederkerig begrip. Enerzijds is het verdraagzaamheid in de zin van: wie zonder zonde is werpe de eerste steen; maar anderzijds is het de terechte inzet van de strijd van arbeiders, homo\u2019s en vrouwen of allerlei religieuze minderheden die de barricades opgaan en tolerantie eisen van de samenleving voor hun bestaan. Het laatste is strijd in de samenleving en het eerste is innerlijke strijd. Maar zij sluiten elkaar niet uit: je kunt het ene doen en het andere niet laten. In deze visie is tolerantie helemaal geen onverschilligheid. <\/p>\n

Destijds: katholieken en protestanten mochten elkaar blijven haten, maar het ging erom dat de staat tolerant zou staan tegenover allerlei vormen van religie en de strijdende partijen uit elkaar zou houden. Want een staat die ingrijpt in geloofskwesties, bijvoorbeeld het ene geloof sanctioneert en het andere verbiedt, schept de voorwaarden voor burgeroorlog. <\/p>\n

In de huidige discussies zie ze dat de Verlichting tegen religies wordt ingezet, bijvoorbeeld door Herman Philipse en Ayaan Hirsi Ali. Zij nemen de positie in dat religieuze overtuigingen de voorstadia van verlichte rationaliteit zijn. Alsof je je vanuit een verlichte rationaliteit kunt omdraaien en kunt terugkijken op die arme sloebers die nog in een voorstadium leven, vanuit een bepaalde religieuze overtuiging, en het daarom fout doen. De denkfout van deze opvatting is dat de eigenlijke betekenis van de Verlichting vergeten wordt: verlichting is een proces dat zich in het individu voltrekt. Het verlichtingsproces houdt in dat je van dwang die van buiten komt, langzaam maar zeker overstapt naar dwang die je zelf uitoefent. Dat je van externe beheersing naar zelfbeheersing komt. In een verlichte maatschappij beheersen mensen zichzelf en worden ze niet door een despoot van buitenaf onder de knoet gehouden of in een heel streng geloof geperst. Ze hebben een eigen verhouding tot onze lieve Heer, als<\/em> ze die al hebben. <\/p>\n

De grote denkfout is dat men autonomie en zelfbeheersing denkt te kunnen opleggen. Natuurlijk is het zo dat de burgers van West-Europese landen in sommige opzichten een grotere autonomie hebben dan burgers elders. Als je dat positief waardeert \u2013 wat ik ook doe \u2013 geeft dat jou echter niet het recht, maar vooral niet de mogelijkheid, anderen ook autonoom te maken. George Bush kan de Irakezen geen vrijheid brengen. Dat is taalkundig een contradictie en in werkelijkheid onmogelijk. Zelfs als je vindt dat Nederland een hele waardevolle cultuur heeft, die zich kenmerkt door het feit dat mensen redelijk autonoom zijn en zich niet de wet voor laten schrijven, dan nog kun je mensen die binnenkomen niet voorschrijven autonoom te zijn.<\/p>\n

Ik zou de uitspraak \u2018onze cultuur is de beste\u2019 meteen willen vervangen door: onze cultuur is zeer op de goede weg\u2019. De Nederlandse burger is tamelijk zelfstandig en weinig gewelddadig. De ontwikkeling van autonomie is echter een voortgaand proces, ook in Nederland. Het is bijvoorbeeld op het gebied van bijvoorbeeld vrouwenemancipatie geen gelopen race. Daarnaast zijn er in de geschiedenis zeer serieuze en buitengewoon diepe terugvallen mogelijk gebleken. Er komen steeds nieuwe generaties die door het schoolsysteem heen moeten, die opnieuw gehumaniseerd moeten worden, die van heteronoom naar autonoom moeten gaan en hun autonomie tegenover die van ons moeten verwerven. De frictie tussen heteronomie (dwang van buiten) zit in een<\/em> mensenleven en<\/em> in de hele samenleving. Het proces van toenemende autonomie is werkelijk oneindig. Het zelfgenoegzame \u2018onze cultuur is de beste\u2019 moet je daarom zeer wantrouwen. <\/p>\n

Morgen meer, want we zijn nog niet klaar met Rene Gude.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aanbevolen boek, noodzakelijk boek vind ik zelfs. Het heet Religie en verdraagzaamheid. Gesprekken over tolerantie in een extreme tijd. Bart Top, voormalig redacteur van Contrast heeft tien verstandige, en onderling zeer diverse mensen geinterviewd over het thema tolerantie \u2013 uiteraard … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[1,6],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1135"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1135"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1135\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}