Volgende in de rij is James Kennedy, hoogleraar nieuwste geschiedenis, die juist als voormalig buitenlander een interessante visie heeft op wat er in Nederland gebeurt. Centraal daarbij staat het ontstaan van een blanke, seculiere meerderheid die zichzelf verlicht acht. Die kon pas ontstaan na de verzuiling. Om te beginnen maakt Kennedy een onderscheid tussen soorten van tolerantie in Nederland:
\n
\nUit een onderzoek van tien jaar geleden bleek dat Nederlanders heel hoog scoren wat betreft de tolerantie van afwijkend gedrag, van lifestyle. Ten aanzien van het accepteren van mensen met een andere etnische achtergrond scoren ze naar Europese maatstaven gemiddeld. En Nederland scoort samen met de De duitsers erg laag ten aanzien van de tolerantie van politiek extremisme.
\n
\nIk denk dat er in Nederland een hele sterke traditie bestaat waarin minderheden een soort respect krijgen dat niet zo gebruikelijk is in andere landen. Het is nog een levende traditie die echter de laatste jaren ongekend onder vuur is komen te liggen. Er is voor het eerst een meederheidscultuur ontstaan die gekenmerkt kan worden als liberaal, seculier en blank. Omdat deze mensen zich niet tot een minderheid voelen behoren, zijn zij minder geneigd de waarde van respect voor minderheden te ontkennen. Omdat het geen deel uitmaakt van hun eigen belevingswereld, kunnen zij zich moeilijk voorstellen waarom minderheden een bepaald respect zouden moeten krijgen. Dat is een belangrijke ontwikkeling die nog steeds doorgaat.<\/p>\n
Een van de effecten van die liberale, seculiere, blanke meerderheid is dat de waarde van godsdienstvrijheid niet meteen wordt gezien. En dat is vrij opvallend voor iets dat de laatste drie eeuwen als een kernbegrip wordt gezien van een vrije samenleving. De hele moderne orde is op godsdienstvrijheid gebaseerd, op de vrijheid van minderheden om hun geweten te kunnen uitoefenen zonder de dwang van de staat. <\/p>\n
De tolerantie van de meerderheidesgroepen is aan het afnemen. Dat zie je heel duidelijk aan het debat over islam. Het is een verontrustende vorm van meerderheidsdenken, die zichzelf verlicht en bevrijd acht en zich opstelt tegenover een minderheid die dat niet zou zijn. In de eerste plaats is dat slecht voor de minderheid die het moet ontgelden. Het heeft wel degelijk effect als je een bepaalde groep onder druk zet: je moet conformeren, je moet worden wie zij zijn of anders gebeuren er slechte dingen. Het tweede probleem is dat er nauwelijks zelfreflectie plaatsvindt bij de meerderheid. Dat bijvoorbeeld de kwaliteit van hun tolerante opvattingen niet door henzelf wordt getoetst. De noodzaak om tolerant te zijn verschuift van jezelf – ben ik wel tolerant genoeg? – naar een ander – jij bent niet tolerant genoeg! – en dat is een verontrustende ontwikkeling. <\/p>\n
Dat tolerantie op zo veel momenten van de Nederlandse geschiedenis zo’n opvallende plek heeft gekregen, was een gevolg van een elite die niet angstig was voor de sociale gevolgen van mensen met een afwijkend gedrag. Ze hadden ontdekt dat de hemel niet zal instorten van een afwijkende mening. Maar zo gauw paniek en angst toeslaan, verdwijnt tolerantie als sneeuw voor de zon. <\/p>\n
Samenlevingen zijn er dus bij gebaat in de civil society ook religieuze groepen te verwelkomen. Op dat punt zou de blanke, seculiere meerderheid, die zijn tolerantie nu oplegt aan anderen, moeten inbinden. Ik vind in de eerste plaats dat mensen moeten leren zeggen, dat afgezien van het naleven van de wet – dus geen vrouwenbesnijdenis, geen samenzweringen voor gewelddadig optreden – de contouren van een godsdienst niet hun zaak zijn, tenzij zij zelf gelovige zijn. <\/p>\n
Vrijheid van godsdienst, maar eigenlijk alle vrijheden, dienen ter bescherming van minderheden tegen de willekeur van overheid en staat. Daar zijn ze primair voor bedoeld. <\/p>\n
In dat opzciht vind ik het minder gelukkig dat er een soort dubbele maatscaf is ontstaan voor het realiserne van islamitische scholen. Dat geeft aan dat de islam niet als een minderheid als andere minderheden wordt gezien, het wordt een minderheid met een speciale regeling, een probleemgroep. De tendens om het organisatieleven van de islam te controleren, aan banden te leggen en te bevoogden, acht ik een ongelukkige ontwikkeling. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Volgende in de rij is James Kennedy, hoogleraar nieuwste geschiedenis, die juist als voormalig buitenlander een interessante visie heeft op wat er in Nederland gebeurt. Centraal daarbij staat het ontstaan van een blanke, seculiere meerderheid die zichzelf verlicht acht. Die … Lees verder