Volgende bijdrage in de bundel van Bart Top komt van Evelien Gans. Zij onderzoekt de parallelen tussen anti-semitisme en de huidige houding tegenover de moslim minderheid in Nederland. Zij is bijzonder hoogleraar Hedendaags jodendom. Eens was zij zelf een doelwit van Theo van Gogh. In 1994 bekritiseerde ze Theo van Gogh omdat hij anti-semitische, anti-joodse stereotypen hanteerde. De reactie van Van Gogh luidde dat Evelien Gans \u2018in haar vochtige droom een beurt kreeg van Mengele\u2019. (Voor de jongere lezer: Mengele was een beruchte nazi, een arts die experimenten deed met de joden in het concentratiekamp) Gans zag af van een proces dat haar jarenlang zou verbinden met Van Gogh.
\n
\nVan Gogh verlegde zijn doelwit van joden naar moslims, naar Gans vertelt toen er nogal wat mensen hem lieten voelen dat hij te ver was gegaan. Evelien Gans:<\/p>\n
Mij deed Van Gogh denken aan het verwende jongetje in de zandbak op het schoolplein dat ongestoord met zand wil blijven gooien. En in combinatie met Ayaan Hirsi Ali, die neem ik aan redelijk precies wist wat ze deed, heeft hij zels met vuur gespeeld<\/p><\/blockquote>\n
. <\/p>\n
Anti-semitisme is niet hetzelfde als kritiek op Israel, stelt Gans. Ook anti-zionisme, het ter discussie stellen van de legitimiteit van de joodse staat is niet per definitie anti-semitisme. Maar het kan er wel in overlopen. <\/p>\n
Er zijn twee begrippen die bij de bestudering van het anti-semitisme opvallen: het ene is \u2018collectieve aansprakelijkheid\u2019 . Dat is een term die beschrijft hoe als een jood of een paar joden fraude plegen dat wordt overgedragen op de hele groep: dus de joden zijn oplichters. En dat gebeurt nogal makkelijk als het aansluit bij bestaande stereotypen.
\nEen ander begrip dat naar voren komt is \u2018disproportioneel\u2019, wanneer er gezegd wordt: er zitten disproportioneel veel joden in de geldhandel of de journalistiek. <\/p><\/blockquote>\nBeide begrippen zijn dus belangrijk wanneer je analyseert hoe een meerderheid kijkt naar een minderheid. Als je dit op moslims betrekt zie je bijvoorbeeld een groep radicale, politieke fundamentalisten, waarvan weer een minderheid gewelddadig is. Er zijn daarnaast fundamentalistische moslims die wel missiedrang vertonen en soms andere mensen met zware druk over willen halen. Maar dat zijn nog steeds niet de politiek-radicale fundamentalisten die de niet-gelovigen willen liquideren. Die laatste groep lijkt tot nu toe een klein percentage van de gehele groep te zijn. Dis is er geen sprake van collectieve verantwoordelijkheid. Je moet het stempel niet op de hele groep drukken, die je daardoor isoleert en van je afstoot. Die voelen zich in een hoek gedreven en ten onrechte beschuldigd. Je kunt je bijvoorbeeld afvragen hoe terecht het was dat islamitische en moslimorganisaties zich openlijk distantieerden van de moord op Theo van Gogh. Daar gaat een idee van collectieve verantwoordelijkheid aan vooraf. Het is natuurlijk wel van belang dat de vertegenwoordigers van de moslims of mensen met een moslimachtergrond \u2013 of ze nu seculier zijn, of praktiserend \u2013 zich in het debat mengen. Maar dan niet defensief, apologetisch.
\nBij het begrip \u2018disproportioneel\u2019 zie ik de parallel minder. Het is verbonden met het verschijnsel rancune en nijd. Die verschijnselen zullen pas optreden als de emancipatie in volle gang is. Zover is het dus nog niet.<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Volgende bijdrage in de bundel van Bart Top komt van Evelien Gans. Zij onderzoekt de parallelen tussen anti-semitisme en de huidige houding tegenover de moslim minderheid in Nederland. Zij is bijzonder hoogleraar Hedendaags jodendom. Eens was zij zelf een doelwit … Lees verder