Een aspect dat zo vanzelfsprekend is dat we het meestal over het hoofd zien: de meeste jongeren waar we ons zorgen over maken, omdat ze dreigen te radicaliseren, extremist te worden (en ik bedoel hier zowel die van rechts als die binnen de moslimgemeenschappen) zijn man. Zo gewoon vinden we het dat het geweldsmonopolie vooral in de handen van mannen ligt dat we ons niet meer afvragen hoe dat komt. (En laat nu niemand aankomen met voorbeelden van agressieve vrouwen, want die zijn er. Waarmee wat mij betreft voornamelijk wordt aangetoond dat het niet zo veel met biologie te maken heeft).
\n
\nIn VolZin een artikel van Lisette Thooft, ‘radicaal mannelijk’. <\/p>\n
Hoe komt het dat mensen zodanig radicaliseren dat ze zichzelf vrwijwillig de dood injagen en daarbij zoveel mogelijk onschuldige burgers ombrengen?
\nVoor mijn gevoel lichtte Mohammed B. in zijn slotwoord tijdens de rechtszitting een tipje van de sluier op. “Ik voel me vrij en ik ben vrij”, zei hij en hij leek zelf daarvan in ieder geval zeer overtuigd. De vraag is: waarvan voelt deze man zich vrij? Niet van innerlijke regels of wetten: hij meent immers verplicht te zijn aan een religieuze wet, die hem noodzaakt iedereen die zijn God en zijn Profeet beledigt ‘ de kop af te hakken’. Al evenmin kan het gaan om uiterlijke vrijheid: die leverde hij juist willens en wetens in, met zijn misdaad. Maar bekijk eens de volgende uitspraken in zijn slotwoord: ” Ik moet eerlijk bekennen dat ik niet meeleef”, zei hij tegen de moeder van Van Gogh. “Ik voel uw pijn niet. Ik heb mij nooit beledigd gevoeld.(..) U kunt me niet verdenken van enige sentimentaliteit. (..)Ik ben hier niet om zielig te doen of verwijten te maken. (..)Verder kan het me niet schelen, eerlijk gezegd.”
\nWat hieruit spreekt, is dat Mohammed B. zich vrij voelt van elke vorm van invoelingsvermogen, empathie, van bekkomernis niet alleen om anderen maar ook omzichzelf, van hechting, kortom van alles wat door psychologen wel wordt aangeduid als archetypisch vrouwelijke waarden, die we kunnen samenvatten met het streven naar liefde. Mohammed B. stelde zich in die rechtszaal op als radicaal mannelijk, en hij wordt daarom bewonderd door zijn macho soortgenoten. Hij vormde een scherp contrast met de huilende politieagenten die in de rechtszaal hun gevoeligheden toonden.<\/p><\/blockquote>\nIk heb het zelf niet zo met die archetypen van mannelijkheid en vrouwelijkheid, daar kom ik nog op, maar Thooft heeft wel een punt. Psychologisch gezien is de houding: ‘ ik voel niet mee, ik voel niets’ een bekend afweermechanisme van mensen tegen als onverdraaglijk ervaren vernedering, kleinering en pijn. Het geeft mensen een vals gevoel van macht en een vermeende superioriteit: “jij kunt mij niets meer maken, ik ben onaantastbaar”. En dat flink zijn, niet zielig doen, is inderdaad een van de kenmerken van het stereotype van geslaagde mannelijkheid. Ik zeg stereotype, want in werkelijkheid komt het onvermogen tot inleven in een ander ook bij vrouwen voor, en hebben er massa’s mannen al begrepen dat een facade van stoerheid en onaantastbaarheid naast verdriet ook een heleboel geluk afketst. <\/p>\n
In de nu zeer bespotte jaren zestig en zeventig begon er een voorzichtige kentering in het manbeeld. Wat we daar aan positiefs hebben overgehouden is dat niemand er tegenwoordig meer van opkijkt als mannen met hun babietjes en kleutertjes lopen te tutten. De relatie vader – kind is er erg van opgeknapt. Verder zie ik vooral de terugkeer van de machohouding en de spierballentaal, en de opvatting dat erbarmen of inlevingsvermogen voor watjes is en dat ‘die mensen’ niet zo zielig moeten doen. Het is het psychologische bijverschijnsel van het wij-zij denken, het maakt het mogelijk om ‘ongelovigen’ als minder menselijk te zien, maar het maakt het ook mogelijk om migranten en vluchtelingen als ‘de ander’ te zien waar wij niet verantwoordelijk voor zijn en die zijn lijden aan zichzelf te danken heeft, ons pakkie an is het niet. Een vorm van ontmenselijking. Maar voor iedereen die goed kijkt is het duidelijk dat mensen zo’n stoere facade alleen nodig hebben als daar achter iemand zit die bang is en denkt zichzelf te moeten verdedigen. En die dat ook voor zichzelf kan verbergen door die muur op te trekken uit ideologie en een gesloten wereldbeeld. Helaas is die muur soms al zo dik dat degene daarachter niet meer bereikbaar is. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Een aspect dat zo vanzelfsprekend is dat we het meestal over het hoofd zien: de meeste jongeren waar we ons zorgen over maken, omdat ze dreigen te radicaliseren, extremist te worden (en ik bedoel hier zowel die van rechts als … Lees verder