{"id":1255,"date":"2005-09-14T09:04:58","date_gmt":"2005-09-14T07:04:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2005\/09\/14\/islam-voor-beginners\/"},"modified":"2011-07-25T12:40:01","modified_gmt":"2011-07-25T10:40:01","slug":"islam-voor-beginners","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2005\/09\/14\/islam-voor-beginners\/","title":{"rendered":"Islam voor beginners (11)"},"content":{"rendered":"

De sharia<\/strong><\/p>\n

Toen Ayaan Hirsi Ali in een school aan moslimkinderen vroeg wat hoger voor ze stond, de Grondwet of Allah, was dat makkelijk scoren. Uiteraard zeiden die kinderen Allah want ze hadden geleerd dat niets hoger is dan God. Of ze enig idee hadden wat ze daarmee zeiden en of ze wisten wat de Grondwet eigenlijk inhield was natuurlijk de vraag. We zouden ook maar niet te hoge verwachtingen moeten hebben over wat niet-moslimkinderen daarover weten, om van volwassenen nog maar even te zwijgen.
\n
\nBij veel niet-moslimse Nederlanders die bang zijn dat de islam hier straks de boel over gaat nemen roept zo\u2019n incident voorspelbare angst op. Zie je wel, ze zeggen het zelf: God is hoger dan de wet. Dus als zij straks de meederheid hebben dan wordt hier de sharia<\/em> ingevoerd, de islamitische wet, waarin staat dat een dief de handen afgehakt moeten worden. Dan moeten alle vrouwen gesluierd rondlopen, moet iedereen in gescheiden zwembaden, en wordt alcohol verboden. <\/p>\n

Wat ons brengt op twee vragen: wat is de sharia?
\nEn in hoeverre is de sharia onverenigbaar met de wetten van dit land?
\nEn wat kan er gebeuren wanneer islamitische wet, en Nederlandse wet op punten met elkaar botsen?<\/p>\n

Het is geen makkelijke vraag, met als eerste reden dat de sharia niet \u00e9\u00e9n boek is dat je bij de boekhandel kunt gaan bestellen. De koran is \u00e9\u00e9n boek. De ahadieth <\/em>(de overleveringen) beslaan een hele reeks boeken. De koranexegese die belangrijk is om tot wetten te komen, en de jurisprudentie over de uitspraken die in het kader van islamitische wetgeving zijn gedaan bestrijken meerdere bibliotheken. De wetgeving is niet voor elke islamitische stroming hetzelfde en ook nog per land verschillend. En bovendien zijn er maar weinig landen waar de \u2018zuivere\u2019 sharia wordt toegepast \u2013 voor zover er overeenstemming zou bestaan over wat de zuivere sharia eigenlijk is. Er bestaat ook geen overeenstemming over de mate waarin in verschillende landen wordt gedacht over de plaats die de sharia inneemt. In sommige landen zijn ook de moslimregeringen voorstanders van een scheiding van \u201ckerk\u201d en staat, in andere landen wordt de sharia alleen toegepast als het gaat om familierecht, bij trouwen en echtscheiding, in weer andere landen is er een mengvorm te zien tussen moderne wetgeving, soms koloniale overblijfsels van wetten en rechtspraak, vermengd met traditionele gebruiken waarvan het soms nog de vraag is of die islamitisch zijn of niet. In sommige landen, Tunesie, Marokko, zien we juist een beweging in de richting van modernisering, meer rechten voor vrouwen onder andere, in andere landen zien we een beweging richting fundamentalisme, zoals in Iran, Pakistan en Soedan. <\/p>\n

Moeten we ons daar druk over maken? In Nederland horen alle burgers zich te houden aan de wet. Wie dat niet doet wordt opgepakt en wordt berecht. Niemand kan zich hier beroepen op traditionele en religieuze gewoontes als die in strijd zijn met wat er hier mag. Mishandeling van vrouwen, bijvoorbeeld, mag niet, nog afgezien van de vraag of dat als een cultureel gedrag gezien moet worden, of gewoon als universeel wangedrag van (sommige) mannen. Meer nog: moslims worden volgens de islam geacht zich in niet-islamitische landen te houden aan de daar geldende wet. Zie Een Hollandse islam?<\/a> En het overgrote deel van de moslim Nederlanders is het daar geheel mee eens, zolang ze de ruimte krijgen om op eigen manier hun godsdienst te belijden. Alleen in islamitische landen, en dat maar gedeeltelijk en onder voorwaarden, geldt de sharia. <\/p>\n

Maar wat is de sharia?
\nMeestal wordt dat vertaald met \u2018islamitisch recht\u2019, en de associaties zijn meestal direct met de twee meest omstreden gedeelten van de sharia, het familierecht waarin mannen en vrouwen verschillend worden behandeld, en het strafrecht, waarin lijfstraffen staan op diefstal en overspel. Maar de sharia is veel breder dan dat. Letterlijk genomen betekent het \u2018de weg naar de bron\u2019, staat in Tariq Ramadan\u2019s boek Westerse moslims en de toekomst van de islam<\/em>. De sharia is de uitdrukking van de individuele en collectieve trouw door de eeuwen heen aan de universele beginselen van de islam. Zoals de shahada<\/em> (de geloofsbelijdenis: er is geen god dan God, en Mohammed is zijn boodschapper) uitdrukt hoe je moslim wordt, bent, geeft de sharia aan \u2018hoe we moslim moeten zijn en blijven\u2019<\/em>. Het omvat dus veel meer, en veel minder, dat er in westerse wetboeken gedocumenteerd staat. Meer, omdat het gaat om de relatie van de mens tot God, wat van je als moslim verwacht wordt, inclusief hoe je bidt, vast, hoe je rechtvaardig bent, hoe je omgaat met armen en wezen, en hoe je als gelovige moslim om moet gaan met je medemens. Minder, omdat veel zaken in de tijd dat de koran ontstond, en later de vele verschillende manieren van uitleg en de regels die daar uit voort kwamen nog niet bestonden. De koranverzen bevatten maar een procent concrete juridische regels, en die vooral op het gebied van familierecht en erfrecht. In de soenna<\/em> (de overleveringen) zijn al meer regels te vinden, vooral omdat de profeet in zijn tijd, in zijn gemeenschap, ook de taak van regelgever en rechter had. Maar op allerlei gebieden zoals staats- en bestuursrecht, fiscaal recht, en zelfs een groot deel van het strafrecht, geven de koran en de soenna geen uitsluitsel. Zelfs een land dat het meest naar de letter van de koran wil leven kan er niet omheen om wetten te maken die dan tenminste niet in strijd zouden moeten zijn met de islam. Maar ook is duidelijk dat de wetten die in de loop van de tijd zijn ontstaan mensenwerk zijn, voor interpretatie vatbaar, aangepast aan tijd en omstandigheden. <\/p>\n

De sharia is dus vooral een plichtenleer<\/em>. Het overgrote deel ervan is niet in strijd met de wet zoals we die hier kennen. Of iemand wel of niet alcohol mag drinken is niet in onze wet geregeld, ook niet of mensen moeten bidden en hoe vaak. Dat iedereen die meerderjarig is alcohol mag drinken betekent niet dat het moet. Seks buiten het huwelijk is in Nederland niet strafbaar. Maar ieder individu kan beslissen naar eigen geweten of religie, of seksualiteit ook buiten het huwelijk mag. Spanningen hoeven alleen op te treden wanneer gelovigen, met een beroep op de vrijheid van godsdienst, ook de faciliteiten vragen om die godsdienst uit te kunnen oefenen, zoals een gebedsruimte, of tijd om te bidden. <\/p>\n

Bij andere voorschriften is het ook een kwestie van interpretatie. Er zijn bijvoorbeeld regels dat moslims zich bescheiden en zedig moeten kleden (voor beide seksen, trouwens). Maar dat, zegt Ramadan, betekent niet dat moslims zich moeten kleden zoals de profeet en zijn metgezellen. Er is een grote mate aan vrije keuze waarbij moslims zich modern kunnen kleden, veelal zoals ook niet-moslimburgers zich kleden, maar dan in een meer gesloten variant die blijk geeft van zedigheid en bescheidenheid. Niemand is tenslotte verplicht om in bikini op het strand te gaan zitten. <\/p>\n

Maurits Berger, die een boek schrijft over de sharia, betoogt dat in veel landen veel in beweging is, ook rondom de sharia. Daarbij zijn moderne stromingen te zien, die de sharia niet willen gebruiken om de terreinen van \u2018de staat\u2019 en \u2018de economie\u2019 terug in de tijd te trekken, maar juist om die vooruit te stuwen. Daarbij gaat het meer om de ethische principes toe te passen, te betrekken bij de staatsvorming. Zowel liberalen als conservatieven schuiven hun eigen visie op de sharia naar voren: de liberalen betogen dat democratie een essentieel onderdeel van de sharia is, aangezien daarin het bestuur in handen wordt gelegd van de mensen, en tevens de gelijkheid van alle moslims wordt benadrukt. Gelijkheid is een belangrijke islamitische waarde, wie de bronnen bestudeert komt tot de ontdekking dat er in de oorspronkelijke islam sprake is van een vergaand egalitair mensbeeld, met een grote nadruk op rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid. Bij dat beeld hoort ook dat er geen priesterkaste geschoven is tussen God en de mens, dat er geen machtige kerk is die voorschrijft, er is alleen het woord van God. En hoogstens kun je mensen die er meer van weten om advies vragen. Maar conservatieven menen dat alleen gekwalificeerde personen, zoals godsdienstgeleerden, bevoegd zijn tot bestuur, omdat de uitleg van de sharia slechts aan hen is voorbehouden. Er is in de islamitische wereld zelf dus een strijd om de sharia gaande, waarin wordt gestreden om de \u2018ware\u2019 interpretatie daarvan. <\/p>\n

Op twee belangrijke terreinen zou de sharia, zoals die meestal wordt gehanteerd, in strijd kunnen zijn met het Nederlandse recht. En dat is op het gebied van familierecht en erfrecht. Bijvoorbeeld is het naar de letter van de koran mannen toegestaan hun vrouw eenzijdig te \u2018verstoten\u2019. Nu wijzen veel vrouwelijke korangeleerden er op dat er tegelijkertijd op veel plaatsen in de koran staat dat vrouwen goed behandeld moeten worden en dat mannen verantwoordelijk zijn om hen te onderhouden. De vraag is dus, ook onder de sharia, onder welke omstandigheden een man eenzijdig van zijn vrouw mag scheiden. Omgekeerd is de mogelijkheid van een vrouw om van haar man af te komen veel beperkter. Nu moeten we wel bedenken dat ook in het westerse recht mannen tegenwoordig is toegestaan eenzijdig te scheiden, het klinkt alleen vriendelijker dan \u2018verstoting\u2019. Het punt is alleen dat volgens het westerse recht ook vrouwen eenzijdig mogen scheiden. (En laten we niet vergeten dat het pas een generatie geleden was dat eenzijdig scheiden bijna niet mogelijk was). Sommige moslims, zeker in landen waarin een ongetrouwde vrouw nog nauwelijks in staat is om zelfstandig te leven en de kinderen horen bij de familie van de man, vinden het humaner wanneer een man een tweede vrouw trouwt en de eerste blijft onderhouden, dan om haar op straat te zetten. Tegelijk is duidelijk dat de polygamie in de meeste islamitische landen, onder druk van de vrouwen, op zijn retour is. In de koran zijn aanwijzingen dat polygamie niet het ideaal is, maar destijds vooral werd aanbevolen om weduwen en wezen bescherming en onderhoud te bieden. <\/p>\n

Er blijft feitelijk maar een klein aantal sharia regels over dat absoluut strijdig zou zijn met het Nederlands recht. Dat zijn de koranische lijfstraffen, die overigens ook in weinig moslimlanden van toepassing zijn, polygamie en het verbod op rente \u2013ofschoon in islamitische landen als Egypte ook daarover al fatwa\u2019s zijn uitgevaardig dat rente onder bepaalde omstandigheden wel is toegestaan. Wat de lijfstraffen betreft, behalve dat die hier nooit uitgevoerd zouden mogen worden onder de Nederlandse wet, heeft Tariq Ramadan benadrukt dat zware straffen op diefstal en prostitutie volgens de koran alleen toegestaan zouden mogen worden wanneer er sprake is van een rechtvaardige samenleving, zonder armoede die mensen kan drijven tot stelen of in eigen onderhoud te voorzien door seksuele diensten aan te bieden. En die rechtvaardige samenleving bestaat nog nergens. Zie het artikel over Nigeria, shariafobia en solidariteit<\/a>. <\/p>\n

Over de ongelijkheid tussen vrouwen en mannen in de sharia zijn we nog niet uitgesproken. Wordt vervolgd.<\/p>\n

Literatuur:
\nTariq Ramadan, Westerse moslims en de toekomst van de islam<\/em>. Bulaaq
\nMaurits Berger, De Shari\u2019a<\/em>. Artikel in het maandblad van Al Nisa, www.alnisa.nl
\nRuud Peters, Fikh (rechtswetenschap)<\/em> en Het recht- recente ontwikkelingen<\/em>, in Jacques Waardenburg (red) Islam, norm, ideaal en werkelijkheid. <\/em>Uitgeverij Fibula.
\nAbdulwahid van Bommel, meerder bijdragen in Wankele Waarden<\/em>, Levenskwesties van moslims belicht door proefessionals. Uitgave van Forum. <\/p>\n

Voor nieuwkomers op dit weblog. Commentaren worden niet automatisch geplaatst. Zie voor uitleg en spelregels ‘Nieuwe opzet weblog’. <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De sharia Toen Ayaan Hirsi Ali in een school aan moslimkinderen vroeg wat hoger voor ze stond, de Grondwet of Allah, was dat makkelijk scoren. Uiteraard zeiden die kinderen Allah want ze hadden geleerd dat niets hoger is dan God. … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[21],"tags":[73],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1255"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1255"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52060,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1255\/revisions\/52060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}