Bij de gedachte dat er zowel actief als passief racisme bestaat hoort ook het inzicht dat mensen kunnen discrimineren en handelen vanuit vooroordelen zonder dat dat speciaal de bedoeling is. Veel mensen denken oprecht dat moslims achter lopen, fanatieker zijn, agressiever zijn, tegen democratie zijn enzovoorts, en zoals dat gaat met vooroordelen zijn er ook altijd onder die miljoen burgers mensen te vinden die precies dat beeld bevestigen.
\n
\nDe toetssteen daarbij is of die mensen bereid zijn om die oordelen bij te stellen wanneer ze geconfronteerd worden met de werkelijkheid, als die met hun beeld in strijd blijkt te zijn. Bijvoorbeeld, in het geval van het vooroordeel dat alle hoofddoekdragende moslima’s onderdanig, dom en onderdrukt zijn. Je hoeft maar met een paar moslima’s gesproken te hebben om te weten dat je zo’n uitspraak nooit kunt doen over de groep als geheel, laat staan kunt wijten aan de ‘achterlijkheid’ van de islam. Sommige mensen stellen hun beeld dus bij zogauw ze mensen leren kennen, anderen, en daar gaan we de grens naar racisme over, hechten zozeer aan hun vijandbeeld dat ze de confrontatie uit de weg gaan, feiten niet tot zich door laten dringen, of een nieuwe theorie ontwerpen om die in stand te kunnen houden: een moslima die beweert dat ze een hoofddoek uit eigen keuze draagt weet dus niet wat ze doet. Een nieuwe variant op het oude leerstuk van ‘het valse bewustzijn’. <\/p>\n
Een illustratie, vers aangeleverd door Tania, zie de reacties op multiculturalisme en racisme 2<\/a>:<\/p>\n Vrouwen die een hoofddoek dragen plaatsen zichzelf daarmee in een traditie van slaafsheid. De hoofddoek is bedoeld om mannen niet in verleiding te brengen, meedoen aan die onzin is net zo onzinnig. Je kunt wel zeggen: ik wil het zelf, maar dat betekent slechts dat je niet eens door hebt hoezeer je je conformeert aan een cultuur en religie die vrouwen in alle opzichten achtersteld. Punt. In de islam draait alles om macht voor mannen, daarom zijn vooral mannen dol op de islam en doen er alles aan om hun privileges in stand te houden. Zelfs hun eigen dochters vermoorden ze als de eer binnen de islamtradities wordt geschonden. Buiten de islam zouden ze nauwelijks macht en aanzien hebben. En het meisje dat enthousiast beweert uit eigen beweging een hoofddoek te dragen plaatst zich als een onnozel schaap in een nog onnozeler traditie. Zulke flauwekul verdraagt geen enkele goedpraterij. Nooit gedacht dat jij als voormalig femininiste hypocrisie en onbenul zou goedpraten\u2026<\/p><\/blockquote>\n Zo’n beeld is zo dichtgetimmerd dat enige informatie dat het misschien wel meevalt met de onnozelheid van moslima’s niet binnen kan dringen. Deze Tania gelooft echt wat ze zegt, en zal dus niet bereid zijn om eens te onderzoeken of het wel zo waar is wat ze denkt over een gehele bevolkingsgroep die onder de verzamelterm ‘moslims’ valt . <\/p>\n Zulke mensen zullen zichzelf niet als racisten zien, want ze bedoelen het toch goed en ze willen niemand kwaad doen. In Nederland is meer dan de helft van de autochtone bevolking bang voor islamieten, en driekwart van hen kent geen moslim persoonlijk. En je kunt vermoeden dat daar een relatie tussen is, want tenzij iemand toevallig net met die ene moslimfamilie waar ze naast wonen erge ruzie krijgen of slechte ervaringen hebben, is contact en elkaar kennen de beste remedie tegen angst en vooroordelen. <\/p>\n Het punt is dat er geen nette zwart-wit scheiding te maken is tussen racisten en niet-racisten maar dat er sprake is van een scala met veel grijstinten er tussen. Van werkelijke, agressieve, overtuigde moslimhaters via degenen die vinden dat moslims over het algemeen niet deugen maar het toch leuk vind om er een te vriend te hebben, naar fatsoenlijke rechtse lieden die wel vinden dat Nederland een beetje te vol is geworden (met al die buitenlanders dan, zichzelf vinden ze zelden te veel) naar de buurvrouw die Fatima best wel aardig vindt maar haar man een beetje eng. Daar denk ik twee dingen bij: de ene is dat we niet meteen op onze achterste benen zouden moeten staan wanneer we erkennen dat we in een land leven waar een beetje racisme tamelijk gewoon is, en de andere is dat het, ook als het niet zo bedoeld is, minder onschuldig is als het lijkt. <\/p>\n We weten uit de geschiedenis wat er kan gebeuren wanneer een politieke groepering dergelijke beeldvorming, tegen een bevolkingsgroep, weet te manipuleren, op angst en onderbuik speelt, en bovendien kan rekenen op de middenmoot van de bevolking die zich liever afzijdig houdt omdat het hun pakkie an niet is. De goedbedoelende meelopers. Of het hier werkelijk zo ver kan komen? Ik denk het niet, ik denk dat een te grote groep mensen uiteindelijk resistent zal blijken tegen dergelijke manipulatie, en tegen werkelijke vervolging, maar ik vind dat het nu al te ver gaat hoe we in Nederland met een aanwijsbare minderheid van anders-gelovigen omgaan. <\/p>\n Ook een beetje racisme heeft in de werkelijkheid van alle dag consequenties die uiteindelijk wel degelijk schadelijk zijn. Denk aan sollicitaties. De sollicitatiecommissie heeft keuze. En denkt, ach, je weet maar nooit of dat een goeie Marokkaan is, en nodigt Ahmed maar niet uit en Kees wel. En denkt: het is mijn zaak niet als de goeien onder de slechten lijden, ik neem geen risico. Het hoeft dus geen vreselijke grote moslimhaat te zijn, een klein beetje is genoeg als veel mensen zo denken en zo komt Ahmed niet aan de bak. Dat is, ondanks het feit dat Verdonk lang heeft beweerd dat er in Nederland niet wordt gediscrimineerd, nu aantoonbaar aan de hand. En iedereen kan weten dat iemand die wel de moeite heeft gedaan om een opleiding te volgen, maar het gevoel krijgt vanwege achternaam of zwarte krulletjes geen werk te krijgen verbitterd en minder gemotiveerd kan raken om zichzelf nog als burger van dit land te zien. Om, misschien, precies dat gedrag te gaan vertonen waarvan de autochtone burger denkt: zie je wel, toch maar goed dat we er niet zo eentje hebben aangenomen. Zo gauw ook een beetje racisme, een beetje wantrouwen, een beetje gevoel dat die jongens toch wel anders<\/em> zijn breed vat krijgt, wordt het moeilijk om de spiraal te keren. En helaas is het niet alleen de bange helft van de autochtone burgers, maar ook onze regering die tot op de dag van vandaag ongeveer alles heeft gedaan om de migrantenbevolking het gevoel te geven dat ze minder burger van dit land zijn dan de anderen. Allochtoon. Eigenlijk buitenlanders dus, die nog moeten bewijzen dat ze er bij horen. Waar je tegenwoordig rustig in het openbaar van mag zeggen dat ze het liefst maar weg moeten. <\/p>\n Hier werkelijk wat aan doen vraagt dus meer dan de andere kant opkijken en denken mijn probleem niet, ik ben geen racist. (Want ik eet zo graag couscous en ik vind shoufshouf habibi een vette film en ik zou best zo’n leuk meisje met een hoofddoekje willen versieren als ik geen last zou krijgen met haar broer want dat heb je met die moslims). Of: ik ben geen racist want ik vind andere religies ook erg. <\/p>\n Racisme is geen simpele zaak van een enkelvoudig voor of tegen. Het gaat vaak om proportionaliteit. Bang zijn voor een terroristische aanslag zoals die in Londen is geweest is geen racisme, maar reeel. Niet reeel is om daar alle moslims op aan de kijken. Al helemaal niet reeel is om van alle moslims te verwachten dat ze zich voortdurend verontschuldigen als er ergens een moslim iets verkeerds doet. Dat vraagt de dominante meerderheid ook niet van zichzelf, en dan wordt er dus met twee maten gemeten. <\/p>\n Een toetssteen is wat iemand doet wanneer feiten niet in overeenstemming blijken te zijn met het oordeel. Dat wat we cognitieve dissonantie <\/em>noemen. Dat gaat, met varianten, zo: Helaas is de derde mogelijkheid voor veel mensen ook de moeilijkste, want toegeven dat je het niet altijd goed gezien hebt is lastig, en doet iets met het zelfbeeld dat iedereen graag mooi houdt. <\/p>\n Voor mij ligt de toetssteen waar mensen die geconfronteerd worden met mensen die niet aan het vooroordeel voldoen, of feiten onder ogen krijgen die het oude beeld tegenspreken volharden in ontkenning. Voorbeelden in overvloed. Meteen na de moord op Van Gogh, dezelfde avond nog, heeft een lange lijst van moslimorganisaties zijn afschuw uitgesproken. Toch kun je tot op de dag van vandaag horen dat de moslims zich nog steeds niet gedistantieerd hebben en dus eigenlijk wel achter die moord zullen staan. We krijgen rapport na rapport waaruit blijkt dat de tweede generatie migrantenvrouwen aan een grote inhaalslag bezig is wat betreft opleiding. Op een bepaald punt hebben tweede generatie jonge Turkse en Marokkaanse vrouwen de autochtone vrouwen zelfs ingehaald: zij willen vaker blijven werken, en hun opleiding gebruiken, wanneer ze trouwen en kinderen krijgen dan autochtone vrouwen. Toch blijven we horen dat alle moslimvrouwen onderdrukt zijn. Er zijn reeksen van studiedagen, interviews, publicaties, waaruit blijkt dat er veel moslima’s zijn die vinden dat ze als vrouw gelijke rechten hebben binnen hun geloof, en dat als ze problemen hebben dat niet is met de islam, maar met de tradities van hun familie, of mannen die nog niet zo ver zijn -heel herkenbaar trouwens en zeker niet speciaal islamitisch. (Ik heb veertien vrouwen, moslima van heel verlicht tot tamelijk orthodox diepgaand geinterviewd). Toch blijven er mensen halstarrig denken dat het feit dat iemand verkiest moslim te blijven op zich al garant staat voor achterlijkheid, onderdanigheid en ongeemancipeerd zijn. Wat doe je er aan wanneer mensen hun vijandbeeld zo koesteren dat geen feit dat daar niet mee in overeenstemming is door kan dringen? <\/p>\n Het punt is dat een dergelijke opvatting niets meer met feminisme of solidariteit met moslimvrouwen te maken heeft, maar veel meer met de behoefte om een gehele bevolkingsgroep in discrediet te brengen. Dat blijkt uit het feit dat de dragers van dergelijke opvattingen over het algemeen geen poot uitsteken om de werkelijke emancipatieprocessen van migrantenvrouwen te ondersteunen, geen contact maken, niet samenwerken en dus ook niet in het gevaar komen hun vijandbeeld bij te moeten stellen. Het gaat dus in feite ook helemaal niet om die vrouwen. Over hun hoofden heen wordt er over ze geoordeeld, ze worden ingezet tegen hun gehele groep. <\/p>\n Het netto-effect daarvan is dat de groep als geheel onder druk komt te staan, het gevoel heeft zich voortdurend te moeten verweren en verdedigen. Dat betekent ook dat het voor de vrouwen binnen die groep die wel degelijk bezig kunnen zijn met het opkomen voor hun eigen rechten de speelruimte nog kleiner wordt. Ik hoor het vaak in de contacten die ik heb met moslimvrouwen, dat het een gevecht is naar twee kanten tegelijk, binnen de eigen gemeenschappen opkomen voor meer rechten, tegelijk met die gemeenschap samen opkomen tegen discriminatie en uitsluiting en groeiend racisme. <\/p>\n Met opvattingen waarmee de gehele islam over een kam wordt geschoren is dus geen enkele vrouw geholpen. <\/p>\n Deel 3, volgt hier<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bij de gedachte dat er zowel actief als passief racisme bestaat hoort ook het inzicht dat mensen kunnen discrimineren en handelen vanuit vooroordelen zonder dat dat speciaal de bedoeling is. Veel mensen denken oprecht dat moslims achter lopen, fanatieker zijn, … Lees verder
\n1. Ik ben geen racist. Ik ben een weldenkend, redelijk mens die de feiten onder ogen ziet.
\n2. Ik ben van mening dat moslimvrouwen worden onderdrukt door de islam.
\n3. Ik kom een vrouw tegen die het levende tegenbewijs is, ze draagt een hoofddoek, is modern, welbespraakt, maakt haar eigen keuzes.
\nWat nu?
\nVerschillende mogelijkheden:
\na. Ze is een uitzondering. Andere moslimvrouwen zijn niet zo.
\nb. Het is niet waar, ze moet die hoofddoek vast op van haar man en thuis is ze zeker heel onderworpen al doet ze nu zo modern.
\nc. Nadenken, misschien heb ik het niet helemaal goed gehad. De mening bijstellen. <\/p>\n