{"id":1308,"date":"2005-10-18T08:52:04","date_gmt":"2005-10-18T06:52:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2005\/10\/13\/mutliculturalisme-en-racisme-4\/"},"modified":"2005-10-18T15:43:56","modified_gmt":"2005-10-18T13:43:56","slug":"mutliculturalisme-en-racisme-4-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2005\/10\/18\/mutliculturalisme-en-racisme-4-2\/","title":{"rendered":"Multiculturalisme en racisme (5)"},"content":{"rendered":"

Een van de leerstukken van het nieuwe racisme is dat sommige culturen met elkaar botsen, of specifieker, dat de islam onverenigbaar zou zijn met de ‘westerse waarden’. Ook daarbij wordt zelden gekeken naar de werkelijkheid van alledag. In werkelijkheid overlapt het overgrote deel van de autochtonen en het overgrote deel van moslim migranten elkaar wat betreft opvattingen en dagelijkse gewoontes. Dat kun je niet alleen waarnemen als je samenwerkt, contacten en vrienden hebt aan ‘de andere kant’, het blijkt ook uit onderzoek.
\n
\nNeem de opvatting dat kerk en staat strikt gescheiden moeten zijn. In het nieuwe racisme, en de ‘clash of civilisations’ <\/em>discussie wordt aangenomen dat zij, de moslims, voor een islamitische staat zijn, en wij, de inheemse, westerse Europeanen, voor een strikte scheiding. In werkelijkheid wordt de soep aan beide kanten niet zo heet gegeten. Ook in landen waar moslims in de meerderheid zijn vinden we een scala aan verschillende varianten in de mate waarin staat en religie met elkaar verknoopt zijn of los van elkaar staan. (Palestina, bijvoorbeeld, waar ik veel ervaring mee heb, is ondanks het feit dat de overgrote meerderheid moslim is veel meer op weg naar een seculiere staat dan naar een islamistische – de fundamentalistische groeperingen halen daar niet meer dan 30% van de stemmen, en het ziet er niet naar uit dat dat nog zal stijgen). En Westerse landen zijn vaak helemaal niet zo strikt in de scheiding tussen staat en kerk als we denken. We maken binnen onze democratie ruimte voor partijen met een confessioneel uitgangspunt, we hebben een koningshuis dat openlijk protestant is, we zouden, als de euro niet was uitgevonden, nog steeds God zij met ons op de gulden hebben staan, en onze feestdagen zijn nog steeds gebaseerd op de christelijke kalender. Ik heb er nog niemand voor horen pleiten dat we in het kader van de scheiding tussen kerk en staat kerstmis maar af moeten schaffen. <\/p>\n

Waar we in onze democratie aan hechten is dat niet een<\/em> godsdienst de macht krijgt boven andere. In werkelijkheid, zegt Modood, is het overgrote deel van de in het Westen wonende moslims in hun doorsnee opvattingen niet te onderscheiden van het overgrote deel van de seculiere autochtonen. Er is dus geen enkele reden om moslims, om het feit dat ze hun religie belangrijk vinden en niet op wensen te geven, uit te sluiten van een pluralistische democratie die bedoeld is om alle burgers gelijke rechten te geven. Ook het recht om op eigen wijze vorm te geven aan hun religie of religieuze cultuur. Waar we last van hebben zijn de uiteinden van het scala, de seculiere fundamentalisten versus de religieuze fundamentalisten. Wat botst zijn niet de culturen, maar de extremen. <\/p>\n

Wat niet wil zeggen dat er geen terreinen zijn waar de opvattingen wel degelijk kunnen botsen. We hoeven ze alleen niet groter te maken dan ze zijn. Neem een heet hangijzer: de islamitische opvattingen over homoseksualiteit.
\nIn het Westen hebben homo’s inmiddels gelijke burgerrechten (in principe). Er mag niet meer gediscrimineerd worden op seksuele levensstijl, homo’s mogen sinds kort zelfs met elkaar trouwen, en er is ruimte geschapen voor homo’s en lesbo’s om ‘anders’ te mogen zijn. Dat wil zeggen dat acceptatie niet langer verbonden is aan de ‘assimilatie’, niet elke homo hoeft zijn best te doen om er uit te zien en zich te gedragen als de favoriete heteroseksuele schoonzoon van elke schoonmoeder. We weten ook dat dat het gevolg is van jarenlange acties van een homo en lesbobeweging – het is niet – met de verlichting, uit de lucht komen vallen. Een deel van die homobeweging (voor zover het nog een beweging is) maakt zich zorgen dat de verworven rechten terug gedraaid gaan worden wanneer moslims te veel macht krijgen. Een ander deel van die beweging denkt: okee, dan is er dus werk aan de winkel. Er zijn incidenten geweest die zorgelijk zijn: zoals homoseksuele leerkrachten die zich niet meer veilig voelen op ‘zwarte’ scholen, en aanvallen op straat tegen homo’s die dachten dat Amsterdam een stad was waar je als mannen hand in hand mocht lopen. Voor mensen die dachten dat met het vrijwel voltooide emancipatieproces de eindoverwinning nu eens en voor altijd vast lag, is dat een teleurstelling. <\/p>\n

Ook bij deze kwestie hebben we keuzes. We kunnen overtuigd blijven dat homohaat nu eenmaal inherent aan de islam, het zien als een absolute kloof, en geloven dat het nooit mogelijk zal zijn om die te overbruggen. Dan bestaat de enige oplossing dus uit meer repressieve maatregelen en zoveel mogelijk moslims het land uit. Dan vergeet je wel dat de westerse cultuur ook niet speciaal vriendelijk is geweest voor homo’s, en dat het dus gelukt is om daar verandering in te brengen.
\nWe kunnen het ook dus zien als een conflict dat niet zo anders is als vele andere conflicten in onze samenleving en daarmee aan het werk gaan . Dat is vervelend als we net dachten dat we na jaren activistendom van de resultaten konden gaan genieten, maar toch ook niet onoverkomelijk. We kunnen beginnen door ons vast te houden aan de burgerrechten die in onze grondwet zijn vastgelegd. Niemand mag gediscrimineerd worden, en fysieke aanvallen zijn strafbaar. En verder gaan kijken wat er gedaan moet worden aan voorlichting, bijvoorbeeld op scholen. Een mooi voorbeeld daarvan vind ik een artikel dat ik al in februari op dit weblog zette: Homo op een zwarte school<\/a><\/p>\n

Ondertussen beweegt er al van alles. Ik ken persoonlijk een paar moslimvrouwen die behoorlijk streng in de leer zijn als het gaat om hun eigen leven, maar die toch zeggen dat ze hun lesbische vriendinnen nooit zullen verloochenen. De tweede generatie, hier geboren, komt op school al in aanraking met jongeren die openlijk homo of lesbisch zijn. Ik ken een Nederlandse vrouw, lesbisch, die om haar moslimpartner zelf ook moslim is geworden. Ik ken ook de Stichting Yusouf, voor moslim homo’s. Er zijn boeken geschreven, door moslims, zoals van Omar Nahas. Imad al Kaka en Hatice Kursun schreven een boek. We kunnen misschien onderkennen dat sommige processen tijd nodig hebben, denk maar aan hoe lang het hier heeft geduurd. En we kunnen er wat aan doen. En daarbij het veelgebruikte en wat afgezaagde woord dialoog maar weer eens van stal halen. <\/p>\n

Een interessant cultureel misverstand zit ‘m in de wederzijdse beeldvorming. Veel moslims denken dat homoseksualiteit niet iets is wat je bent<\/em> maar iets wat je doet<\/em>, en dus ook kunt laten. Veel autochtonen denken dat de islam iets is wat je doet<\/em> (en dus ook kunt laten) in plaats van iets wat je bent<\/em>. Wederzijdse erkenning, dat voor homo’s hun seksualiteit een onvervreemdbaar onderdeel is van hun identiteit, en dat voor moslims hun religie een onvervreemdbaar onderdeel is van hun identiteit zou al een stuk helpen. Dat is niet simpel, maar het is volgens mij de richting waar we in moeten. <\/p>\n

Ik heb jarenlang gewerkt met groepen aan ‘diversiteit’. Aan het gegeven dat alle mensen pakketjes zijn van identiteiten, klasse, sekse, etniciteit, religie, seksuele levenstijl enzovoorts. Mijn ervaring is dat mensen zelden openstaan voor wat anderen ‘anders’ maakt als ze om te beginnen geen erkenning hebben gekregen voor wat ze zelf zijn. Ik heb hier wel eens betoogd dat het voor mannen veel makkelijker bleek om naar die vreselijke feministische vrouwen te luisteren, als er eerst ruimte was gemaakt voor wat zij zelf hadden meegemaakt, als boerenzoon, als werkloze man, misschien. Wie moslims niet als moslims erkent en accepteert, zal weinig ingang krijgen met de mededeling dat zij geen homo’s mogen discrimineren. Dat zal dan, en in sommige gevallen helemaal niet onterecht, vooral opgevat worden als de zoveelste poging van autochtonen om hen als moslims af te doen als achterlijk en hen de wet voor te schrijven. En dan bereik je niet meer dan een loopgravengevecht waarbij de partijen zich aan elke kant achter de eigen miskenning verschansen. En alletwee zo vreselijk gelijk hebben met hun klacht over de discriminatie door de andere kant. Je ziet hier hetzelfde gebeuren als met de emancipatie van vrouwen: als het van buiten af wordt opgedrongen en afgedwongen, werkt het niet. Het werkt helemaal niet als het gelijk opgaat met de mededeling dat de islam niet deugt, is er weinig kans dat migranten dan open zullen staan van suggesties van buiten. De meeste mensen zijn nu eenmaal eigenwijs, en zoeken hun zaakjes graag zelf uit. En nemen niet makkelijk iets van iemand aan, tenzij ze die persoon vertrouwen. <\/p>\n

Waar het dus mee begint is acceptatie, erkenning, ook voor andere opvattingen, en ik zeg het nog eens: binnen de grenzen van de wet en de verworvenheden op het gebied van burger- en mensenrechten. Het is, om het met een ander cliche te zeggen, voor een groot deel de toon die de muziek maakt. <\/p>\n

Ik geef meteen toe dat deze methodiek geen waterdichte oplossing biedt om alle onderlinge conflicten morgen op te lossen. Er zijn ook vele situaties waar ‘dialoog’ als methodiek niet werkt en waar het toch op een gewone confrontatie uitdraait van stelling tegen stelling. Er zijn ook diehards<\/em> aan beide kanten die te veel hechten aan hun oordelen, en die nauwelijks bereid zijn om ook maar een stap in de richting te maken van begrip voor de andere kant. Die niet in staat zijn om de eigen mening, het eigen gelijk even op te schorten en eerst eens even werkelijk luisteren. Ik geef hier niet meer aan dan een richting<\/em>, met het besef dat veranderingsprocessen die mensen raken in het diepste van hun identiteit tijd nodig hebben. En dan denk ik aan mijn moeder, met wie ik het meestal niet eens was, die als ik ruzie had met mijn vader altijd zei: kind, wees jij nou de wijste. Neem jij de eerste stap. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een van de leerstukken van het nieuwe racisme is dat sommige culturen met elkaar botsen, of specifieker, dat de islam onverenigbaar zou zijn met de ‘westerse waarden’. Ook daarbij wordt zelden gekeken naar de werkelijkheid van alledag. In werkelijkheid overlapt … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[1,6,10,21],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1308"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1308"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1308\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}