In de vorige aflevering had ik het over de neiging om een absoluut verschil te maken tussen de positie van moslimvrouwen en van autochtone vrouwen. Je kunt, om het voorafgaande te illustreren, dat wat schematisch neerzetten.
\nVan de autochtone bevolking blijkt een overgrote meerderheid te denken dat moslimvrouwen door moslimmannen worden onderdrukt. Slecht behandeld, achtergesteld, vaak zelfs mishandeld. In de beeldvorming wordt dat vaak als een absoluut verschil gezien. Autochtone vrouwen zijn geemancipeerd. Moslimvrouwen zijn ongeemancipeerd. In schema:
\n
\n
<\/p>\n
In werkelijkheid kunnen we het hoogstens hebben over een verschil in gemiddelden<\/em>, zoals in het schema hieronder. <\/p>\n 1. Er zijn grote verschillen in mate van emancipatie (bijvoorbeeld afgemeten aan economische zelfstandigheid) onder autochtone vrouwen. In het anti-moslim beeld worden om te beginnen de verschillen verabsoluteerd, de focus is op dat deel van de migrantenvrouwen die geheel rechts in het schema staan. En als het om de autochtonen gaat is de focus precies aan de andere kant. Bovendien wordt de achterstand vaak niet geweten aan de migratie, aan het gegeven dat veel migranten oorspronkelijk afkomstig zijn van het platteland, sociaal-economisch uit de lagere bevolkingsgroepen afkomstig zijn, vaak weinig opleiding hebben gehad, maar aan de noemer waarop ze tegenwoordig bij elkaar worden opgeteld: moslims. Het moet dus liggen aan de islam. <\/p>\n (Je kunt daarmee ook zien hoe problemen worden geschapen door de termen die we kiezen. Eerst hadden we het over gastarbeiders en migranten, toen over allochtonen, waarmee mensen die al dachten Nederlander te zijn opeens weer werden teruggeprojecteerd als ‘vreemd’, eigenlijk buitenlanders. En vervolgens werden met name de Nederlanders van Turkse en Marokkaanse afkomst samengevat onder de term ‘moslims’. Waarmee ook de problemen die ze kunnen hebben als migranten<\/em> als haast vanzelfsprekend worden gezien als een gevolg van hun religie, ook als het daar heel weinig mee te maken hoeft te hebben. Ik pleit er dus erg voor om na te blijven denken welke woorden we op welk moment en in welke context gebruiken. Soms gaat het over moslims, soms gaat het over migranten – ook al gaat het daarbij over dezelfde mensen) <\/p>\n Neem het punt van mishandeling en geweld binnenshuis. Dat is een probleem. Er zijn numeriek meer migrantenvrouwen aanwezig in Blijf van m’n Lijf huizen dan autochtone. Dat is dus wel degelijk een zorg, en daar moet aan worden gewerkt (Daar wordt ook aan gewerkt). Maar net als bij het vorige schema: Voor mensen die langer werken op het terrein van vrouwenmishandeling is het duidelijk dat er zelden sprake is van een enkele oorzaak. (Ik heb het daar al eerder over gehad, zie bijvoorbeeld bij eerwraakmoord<\/a> en bij de angst voor de migrant (4<\/a>)). Het is vaak een samengaan van verschillende factoren: meerdere problemen in een gezin, een man die zich op andere terreinen vernederd voelt, afhankelijkheid en isolement van de vrouw, verschuivende gezagsverhoudingen tussen de seksen, en in een bepaalde mate kan religie daarbij ook een rol spelen, wanneer zowel man als vrouw menen dat slaan is toegestaan, zoals nog geen generatie geleden ook christelijke vrouwen en mannen dachten dat een man het hoofd was van het gezin en zijn rechten kon doen gelden desnoods met fysiek geweld. Ik ken de tijd nog dat je als vrouw niet van een meppende man afkon tenzij hij je werkelijk het ziekenhuis in had geslagen. Het is nog niet zo lang geleden. <\/p>\n Kortom, ook hier geldt: de beeldvorming dat mishandeling het gevolg is van de islam, of een specifiek kenmerk is van de islam, is onjuist, misleidend, contraproductief en helpt de vrouwen zelf alleen maar van de regen in de drup. Want wie het gevoel heeft, behalve geslagen te worden, ook nog als moslima als achterlijk gezien te worden – het is dus ook nog je eigen schuld, zal de stap naar de autochtone hulpverlening, naar de politie, of naar opvang niet makkelijk maken. Vaak komt daar ook nog het gevoel van verraad aan de eigen achterban bij, het gevoel dat je de vuile was niet buiten mag hangen. En, kijk maar even naar sommige autochtone reacties op dit weblog ook niet een onterechte angst, want mishandeling van migrantenvrouwen wordt ook ingezet als wapen om de gehele gemeenschap en het geloof in diskrediet te brengen. Het gevolg is, onder andere, dat veel moslimvrouwen te lang wachten met hulp inroepen, en pas bij hun mishandelende man weggaan als de problemen al heel hoog zijn opgelopen. <\/p>\n Nog even een klein verhaaltje om dat te illustreren. Ik heb een paar jaar gewerkt in de landen van het voormalige Joegoslavie, en gaf daar met collega’s trainingen op het gebied van geweld in gezinnen, aan vrouwengroepen, hulpverleners, politie en justitie. Een groep waar we mee werkten waren Roma vrouwen. Roma worden binnen de Balkanlanden ernstig en vergaand gediscrimineerd. Dus zou een Roma vrouw die door haar man werd mishandeld wel drie keer nadenken voor ze haar man aan zou geven bij de politie, omdat ze kon weten dat hij dan geen eerlijke behandeling zou krijgen en waarschijnlijk voor lange tijd de gevangenis in zou draaien, anders dan bij autochtone mannen die zo weer vrij gelaten werden. Ze zat dus altijd klem tussen haar eigen behoefte aan veiligheid en de loyaliteit aan de gediscrimineerde Roma’s voor wie de politie de vijand was. De problemen moesten dus wel heel erg opgelopen zijn voordat je als vrouw de stap nam om je man aan te geven, en dan liep je nog het risico dat je eigen achterban je uit zou maken als een verraadster die een Roma man uitleverde aan de gehate politie. Dat deed een vrouw meestal pas wanneer ze ook bereid was om haar gehele gemeenschap de rug toe te keren. En waar moest ze als Roma vrouw, zonder netwerk, en zonder middelen, in een racistische samenleving, dan naar toe? Deel 5, zie hier<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" In de vorige aflevering had ik het over de neiging om een absoluut verschil te maken tussen de positie van moslimvrouwen en van autochtone vrouwen. Je kunt, om het voorafgaande te illustreren, dat wat schematisch neerzetten. Van de autochtone bevolking … Lees verder 
<\/p>\n
\n2. Er zijn grote verschillen in mate van emancipatie onder moslimvrouwen of migrantenvrouwen.
\n3. Die verschillen zijn bovendien niet statisch. Er zijn al op meerdere vlakken grote verschillen te zien tussen eerste en tweede generatie migranten.
\n4. Het gemiddelde verschil in emancipatie tussen autochtone en migrantenvrouwen is zich aan het verkleinen. <\/p>\n
\n1. Ook autochtone vrouwen worden nog steeds mishandeld, al weten die zich inmiddels beter te weren, weten de weg naar politie en hulpverlening beter, zijn vaker economisch zelfstandig, en hebben geen extra problemen als de afwezigheid van een zelfstandige verblijfsvergunning.
\n2. Ik schat in dat mishandeling al veel minder voor gaat komen onder de tweede generatie migranten.
\nOok hier is er dus geen sprake van een absoluut verschil, alleen een verschil in gemiddelden, en het is niet statisch. Zo is er jaren terug ook sprake geweest van een oververtegenwoordiging van Surinaamse en Antilliaanse vrouwen in de vrouwenopvang. Dat gaat dus, naarmate het emancipatieproces voortschrijdt, nog veranderen. <\/p>\n
\nDe les die ik daar heb geleerd, is dat je in veel gevallen moet werken aan verschillende vormen van discriminatie tegelijk. In de Balkan moesten we ook werken aan het racisme van de politie, en van de autochtone samenleving, als we mishandelde vrouwen binnen gediscrimineerde minderheden werkelijk wilden helpen. In een wat minder extreme mate geldt hetzelfde ook hier. <\/p>\n