{"id":13471,"date":"2009-04-17T11:15:02","date_gmt":"2009-04-17T09:15:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2009\/04\/17\/kerk-en-staat-slot\/"},"modified":"2011-08-25T11:12:59","modified_gmt":"2011-08-25T09:12:59","slug":"kerk-en-staat-slot","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2009\/04\/17\/kerk-en-staat-slot\/","title":{"rendered":"Kerk en staat (slot)"},"content":{"rendered":"

071010iftar-047.jpg<\/a><\/p>\n

(Wie de serie bij het begin wil beginnen: hier<\/a>)<\/p>\n

Een overheid hoort zich neutraal op te stellen ten aanzien van godsdienst, dat wil zeggen: niet \u00e9\u00e9n godsdienst boven de andere te stellen, en de burgers de vrijheid te laten of ze wel of niet willen geloven en wat ze willen geloven. Betekent dat ook dat de overheid, of lokale overheden, nooit iets te maken mogen hebben met mensen of organisaties die een bepaalde levensovertuiging hebben, vanwege de scheiding kerk en staat, onder het mom van ‘geloven doe je maar thuis en niet op onze kosten’?
\n
\nIk denk dat het helemaal niet nodig is om zo rigoureus te zijn, en in de werkelijkheid van alle dag werken vele gemeentes samen met organisaties met een levensbeschouwelijke inslag. Zoals de SP-Rotterdam ook in hun stellingname zeiden (hier<\/a>) <\/p>\n

De Rotterdamse SP is niet bang voor religie, niet voor het Christendom en ook niet voor de Islam. Integendeel. Bij het ondersteunen van projecten van religieus ge\u00efnspireerde personen of organisaties moet het criterium zijn: helpt dit mensen meetbaar vooruit en zijn hun doelen op dit terrein in overeenstemming met onze doelen? Dus krijgt het Leger des Heils om daklozen op te vangen; krijgt Youth for Christ geld voor jongerenwerk; en krijgt het bijzonder onderwijs geld om les te geven. Maar een gemeentebestuur dient zich niet rechtstreeks te bemoeien met welke idee\u00ebn mensen binnen hun geloof aanhangen, zolang deze de wet niet overschrijden.\n<\/p><\/blockquote>\n

Twee opties<\/strong><\/p>\n

Alleen al puur praktisch is het niet mogelijk dat gemeentes zich nooit met godsdienstige organisaties bemoeien, al was het alleen maar omdat we een grondwet hebben die vrijheid van godsdienst garandeert, wat dus betekent dat er godshuizen gebouwd mogen worden. En uiteraard heeft een gemeente er een stem in waar en hoeveel kerken of moskee\u00ebn of synagogen behouden moeten blijven dan wel gebouwd moeten worden. Zoals ik al eerder schreef (hier<\/a>), is het een kwestie van keuze: als we de scheiding rigoreuzer doortrekken dan we tot op heden deden, dan betekent dat niet alleen dat er niets meer door de overheid gefinancierd zou worden dat een levensbeschouwelijke achtergrond heeft, maar dat we daarmee ook alle controle opgeven. Ik citeer nog eens uit dat stuk:<\/p>\n

Er zijn twee opties voor de toekomst, stelt Sengers. De ene is een radicale scheiding van staat en kerk, en dus een verandering van de Grondwet, waarmee er ook een breuk wordt geschapen in de Nederlandse politieke traditie. De kerken (en moskee\u00ebn) onthouden zich van uitspraken over de politiek. Tegelijk onthoudt de overheid zich van inmenging in de religieuze organisaties. Alle subsidies worden gestopt. Dit is wat de seculiere (liberale) elite wenst. Dat heeft dus ook consequenties, dat de religieuze instellingen nog meer dan nu voor eigen financiering moeten zorgen en dus ook (nog) meer afhankelijk zullen worden van subsidie uit eigen kring en uit het buitenland. Inmenging van de overheid is daarbij dan dus ook niet meer toegestaan. Wat er gepreekt wordt, wat er onderwezen wordt in het zelf gefinancierde extra onderwijs, wie dat onderwijst, dat gaat zolang de wet niet wordt overtreden dus ook niemand meer wat aan.\n<\/p><\/blockquote>\n

Een tweede optie is het laten voortbestaan van de huidige situatie. De verhouding tussen kerk en staat wordt gedefinieerd door de algemene uitgangspunten van vrijheid, gelijkheid en burgerlijke wetgeving. Dat betekent ook dat er ruimte blijft voor inmenging in de maatschappelijke functies van die instellingen (bijvoorbeeld met de vraag of ze integratie bevorderen), dat betekent dat er ruimte blijft voor subsidiering van emancipatorische activiteiten binnen de religies, dat er ruimte blijft om te zoeken naar nieuwe verhoudingen tussen de godsdiensten en hoe die vreedzaam samen kunnen leven. Het geeft de overheid ook de mogelijkheid om de kwalijke kanten van radicalisme en extremisme, bij alle godsdiensten, te be\u00efnvloeden. (Waarbij ik meteen denk: doe ons een andere regering, want deze is te veel deel van het probleem in plaats van de oplossing) Het maakt het bovendien ook meer mogelijk dat ook gelovigen het gevoel hebben deel uit te maken van een groter verband en daar niet van te zijn uitgesloten.\n<\/p><\/blockquote>\n

Waarom niet samenwerken met religieuze organisaties?<\/strong><\/p>\n

Ik vind dat er een aantal goede redenen zijn om niet te dogmatisch om te gaan met de initiatieven van levensbeschouwelijke organisaties. <\/p>\n

In de eerste plaats blijken vormen van zelforganisatie van bevolkingsgroepen de integratie te bevorderen. Jean Tillie onderzocht dat, en kwam tot de conclusie dat migranten in steden die een bepaalde mate van zelforganisatie en belangenbehartiging ondersteunden politiek actiever werden dan in steden die dat niet of minder deden. Kijk naar een aantal van onze ‘allochtone’ politici, die zijn vaak afkomstig uit vormen van zelforganisatie, waar ze hun eerste politieke ervaringen in opdeden. Dat de ene organisatie seculier is, en Turkse arbeiders organiseert, en de andere Marokkaanse vrouwen bij elkaar brengt onder een islamitische noemer lijkt mij niet zo relevant. Relevant is of het groepen burgers actief maakt, een stem geeft, ze stimuleert om in de maatschappij te participeren. Het is nu eenmaal zo dat emancipatie zelden een puur individueel proces is. Om de vergelijking even te maken: ook vele vrouwen die hun maatschappelijke positie in hebben genomen zijn begonnen in de vrouwengroepen van de vrouwenbeweging (waaronder ikzelf).<\/p>\n

In de tweede plaats hebben we er allemaal belang bij dat groepen burgers die nog ‘nieuw’ zijn de weg vinden, hun plaats vinden, betrokken worden, en soms is het gewoon praktischer ze te bereiken via de organisaties die er al zijn. En dat kan dus ook een moskee zijn. Soms is noodzakelijke hulpverlening beter te realiseren via tussenpersonen die dicht bij een bevolkingsgroep staan, omdat de drempel naar de reguliere hulpverlening nog te hoog is. Soms zijn vrouwen die het huis niet uitkomen, ouderen die eenzaam zijn, jongeren die tussen wal en schip in dreigen te vallen beter bereikbaar door de ‘eigen’ mensen. En ook het vrijwilligerswerk dat vaak start in de eigen kring is voor veel burgers een eerste stap naar participatie. <\/p>\n

In de derde plaats hebben we er als samenleving belang bij dat groepen mensen aanspreekbaar zijn bij het oplossen van spanningen die tussen bevolkingsgroepen kunnen ontstaan, of dat nu op buurtniveau of op gemeenteniveau plaats vindt. Dat de ene bevolkingsgroep zich makkelijker aan laat spreken op de noemer religie dan de andere lijkt mij niet het criterium. Niet alleen moskee\u00ebn hebben de laatste jaren laten zien hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen, ook kerken zijn vaak actief in de buurten, en blijken vaak een aanspreekpunt om buurtbewoners bij elkaar te brengen. <\/p>\n

Niet of een organisatie op basis van religie is georganiseerd lijkt mij dus het criterium waarop de overheid zou moeten kiezen samen te werken en al of niet te subsidieren, maar wat ze doen: helpen ze mee – helaas is de term reeds door een politieke groep gekaapt die die leefbaarheid in mijn ogen nou juist niet bevordert – helpen ze mee om hun stad of buurt leefbaar te maken, helpen ze burgers zichzelf te organiseren, een stem te hebben, helpen ze mee aan de participatie, aan het verminderen van spanningen tussen bevolkingsgroepen?<\/p>\n

Het is dus wel duidelijk waar ik sta: ik vind het niet nodig om meen rigoreus onderscheid te maken tussen seculiere en religieuze organisaties, ik vind niet dat mensen hun godsdienst maar thuis moeten laten en dat de samenleving er mee gediend zou zijn dat religie zo onzichtbaar mogelijk is. En ik heb er geen enkel bezwaar tegen om migranten ook aan te spreken als moslims. En ze bij het vinden van hun plaats in de samenleving te ondersteunen waar ik dat kan, als individu of als partij. Dat we in gesprek blijven over de criteria die een lokale overheid hanteert om initiatieven wel of niet te steunen lijkt me vanzelfsprekend.<\/p>\n

Voorbeelden<\/strong><\/p>\n

Om te illustreren wat ik bedoel hoef ik alleen maar door mijn eigen weblog te bladeren, omdat ik de afgelopen jaren vaak op bezoek was bij initiatieven of bijeenkomsten die gedeeltelijk of helemaal door moslimorganisaties waren opgezet. Van de meesten ervan weet ik niet eens of die op een of andere wijze door de gemeente of stadsdeelraad werden gesubsidieerd of niet, mijn punt is op dit moment dat ik vind dat zulke initiatieven een bijdrage leveren aan de samenleving. Dat veel van die initiatieven plaatsvonden in Amsterdam, in Slotervaart of Bos en Lommer is natuurlijk ook niet toevallig, ik woon in Amserdam dus ik kom daar nog wel eens, maar dat er ook vele voorbeelden te vinden zijn in andere gemeentes lijkt me buiten kijf. <\/p>\n

0707028veel-071.jpg<\/a><\/p>\n

0707028veel-024.jpg<\/a><\/p>\n

Hier. <\/a> Vrouwenorganisaties. “De onmisbare schakel”. Op 25 juni was ik op een werkconferentie van een aantal basisinitiatieven in Amsterdam West. Alleen daar al een waaier van laagdrempelige initiatieven om vrouwen uit hun isolement te halen, jonge meiden in moeilijkheden op te vangen, opvang te bieden bij huiselijk geweld, jonge gedetineerden op te zoeken, kinderen in achterstandsposities te ondersteunen, families hulp te bieden. Ik noem er een paar: Marokkaanse Vereniging Fath, Nisa for Nisa, Hilal Basak, Steinpunt Steunvrouwen, BLUE, De Hippe Heks, Moeder Kind Centrum. Wat ze met elkaar gemeenschappelijk hebben: dat ze voornamelijk draaien op vrijwilligerswerk, veel vrouwen en een paar mannen uit de wijk zelf. Een deel van de initiatieven vinden plaats op een islamitische dan wel christelijke grondslag, andere niet. Het weerhoudt ze er niet van om samen te werken. <\/p>\n

071010iftar-003.jpg<\/a><\/p>\n

071010iftar-010.jpg<\/a><\/p>\n

Hier<\/a>. Een iftar in Stadsdeelkantoor Bos en Lommer, georganiseerd door het Interreligieus Beraad samen met het Ramadan Festival, waarbij buurtbewoners en vertegenwoordigers van verschillende organisaties met elkaar in debat gingen wat kerk, moskee en politiek van elkaar mogen verwachten. <\/p>\n

0700910taebi-031.jpg<\/a><\/p>\n

Hier.<\/a> een persconferentie in de El Oumma moskee in Amsterdam Slotervaart, waarbij twee (mij welbekende) voormalige moslims samen met vertegenwoordigers van de moskee\u00ebn lieten zien dat er wel degelijk sprake kan zijn van wederzijdse tolerantie tussen gelovigen en zogenaamde ‘afvalligen’. <\/p>\n

bos-en-l-501.jpg<\/a><\/p>\n

Hier.<\/a> De Badr moskee in Bos en Lommer hield een bijeenkomst om de eigen achterban te vertellen waar 4 mei over gaat, en nam deel aan de kranslegging bij het monument.<\/p>\n

fitna-slotervaart-52-189.jpg<\/a><\/p>\n

fitna-slotervaart-85-174.jpg<\/a><\/p>\n

Hier<\/a>. Een discussie georganiseerd door alle levensbeschouwelijke organisaties, joods, christelijk, moslim en humanistisch, na het verschijnen van Wilders film Fitna, in Slotervaart.<\/p>\n

071122slotervaart-106.jpg<\/a><\/p>\n

071122slotervaart-051.jpg<\/a><\/p>\n

Hier.<\/a> De Religieus Seculiere Kring houdt een discussie over emancipatie van moslima’s, alweer in Slotervaart.<\/p>\n

0707020mja-016.jpg<\/a><\/p>\n

Hier.<\/a> Moslimjongeren Amsterdam houden een bijeenkomst om vrijwilligerswerk te stimuleren. <\/p>\n

061021badr-041.jpg<\/p>\n

Hier.<\/a> Een iftar in de Badr moskee, Bos en Lommer is een Amsterdamse wijk met veel migranten, veel problemen, veel armoede, maar ook een wijk met tal van burgerinitiatieven. Er werken tweeduizend vrijwilligers. Er wordt door Ihsan, samen met de protestantse diaconie, verenigd in het interreligieus beraad dat het project SamenWonen = SamenLeven heeft opgezet, een voedselbank georganiseerd. <\/p>\n

Genoeg voorbeelden? Ik heb er nog vele. Ook van niet-moslims. Maakt het uit dat dominee Visser, die verslaafden opvangt een dominee is, of een kerk die zich ontfermt over ‘illegalen’ een kerk? Dat de ene vrijwilligster die taallessen geeft aan buurtbewoonsters kerkelijk is en de andere niet? Dat de ene groep die opkomt voor woongroepen voor ouderen islamitisch is en de andere begeleid wordt door een seculier buurthuis? Mij lijkt het zonneklaar dat een te rigoureuze scheiding tussen kerk en staat, dat wil zeggen, het volstrekt afwijzen van samenwerking met mensen en organisaties vanuit een levensbeschouwing, nergens voor nodig is. Samenwerking kan een grote bijdrage bieden aan de samenleving. De vraag is wat mij betreft alleen: welke criteria hanteren we, als het bijvoorbeeld gaat om subsidie. Religie lijkt me de minst relevante. Als er mensen zijn die vanuit hun religie opkomen voor andere mensen, en die religie niet thuislaten, lijkt mij dat geweldig subsidiabel. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Wie de serie bij het begin wil beginnen: hier) Een overheid hoort zich neutraal op te stellen ten aanzien van godsdienst, dat wil zeggen: niet \u00e9\u00e9n godsdienst boven de andere te stellen, en de burgers de vrijheid te laten of … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[6,21,8,145],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13471"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13471"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57838,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13471\/revisions\/57838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}