<\/p>\n <\/p>\n
Over nationalisme<\/strong><\/p>\n Sommige politici willen graag dat de Nederlandse cargocult blijft bestaan, schrijft Tillie. Vooral de vertegenwoordigers van de huidige rechtse bewegingen, zoals TON en de PVV spinnen er garen bij. Ik denk dat er nog wel meer is waar we naar kunnen kijken: de rol van de media, die belang hebben bij reuring, en weinig bij nuance. Wilders wordt in dit nieuwe politieke klimaat door een grote groep Nederlanders gezien als een sterke leider met een simpele oplossing: alle sociale problemen kunnen worden opgelost door een herstel van de ‘Nederlandse cultuur’ en door het verbannen van de islam uit de Nederlandse samenleving. Daartoe moet men bang gemaakt worden, zo men niet al bang is en bang gehouden moet worden, voor de komende catastrofe, de islamisering. De aangekondigde heilstaat is dan de etnisch zuivere Nederlandse samenleving. <\/p>\n Waarom is die etnisch nationalistische heilstaat van rechts in de Nederlandse cargocult zo aantrekkelijk, vraagt Tillie zich af. In Nederland bewegen we ons tussen twee polen, dat van contractnationalisme<\/strong> en van etnisch nationalisme.<\/strong> In de laatste wordt de samenleving gezien als een natuurlijk verband, een geboorteland waar we nu eenmaal bij horen. In die visie is nationalisme een natuurlijk gevoel, een instinct. Maar daarnaast hebben we een andere opvatting, waarin verbondenheid niet een objectief gegeven is, maar een vrijwillig contract van mensen die onder dezelfde wetten willen leven. In deze visie bepaalt niet een gemeenschappelijke afkomst de verbondenheid, maar de wens om een gemeenschappelijke toekomst te hebben. Men sluit een ‘contract’ om samen verder te gaan. En het is duidelijk: de rechtse tot extreemrechtse partijen kiezen voor een etnisch nationalisme, de linkse vooral voor contractnationalisme. <\/p>\n Dat verschil zagen we recentelijk in de discussie over Ramadan. Voor de aanhangers van het contractnationalisme is Tarig Ramadan een aanwinst, omdat hij zijn eigen achterban wijst op dat contract, niet de afkomst, maar de wil om ook als moslim onder die wetten te leven is de basis voor een gedeeld Nederlanderschap, de wil om als Europees burger samen te willen leven. Maar uitgerekend dat, wat autochtonen die bang zijn voor de islamisering gerust zou moeten stellen maakt hen nog angstiger: hier is een vreemdeling, een die niet van ons is, met een vreemde godsdienst, die doet alsof hij bij ‘ons’ hoort. Die man moet wel stiekem wat anders willen. In de onderverdeling van rechts is een vreemdeling die vreemdeling wil blijven veel minder bedreigend. Passen moslims die zeggen: ‘christenen en moslims, dat mengt nu eenmaal niet’ veel makkelijker in het denkschema. Die tasten het denkschema dat zegt: het gaat om etniciteit, cultuur, geloof, en dat zijn onveranderbare en onaantastbare gegevens, niet aan. <\/p>\n Monocultuur<\/strong><\/p>\n Etnisch nationalisme leidt tot een pleidooi voor een monoculturele natie. Wat nooit meer kan zijn dan een pleidooi, want de realiteit laat zich niet meer tot een monocultuur terugvormen, voor zover die \u00fcberhaupt ooit heeft bestaan – Nederland is altijd een pluriform land geweest met vele verschillende culturen naast elkaar – alleen noemden we die toen zuilen. In het contractnationalisme wordt daarentegen wel ruimte gelaten voor het naast elkaar bestaan van meerder culturen, omdat daarin gelijkheid voor de wet, een gemeenschappelijke toekomst en dus een gemeenschappelijk belang centraal staan.<\/p>\n Wanneer mensen onzeker raken, hun basis verliezen, hun omgeving zien veranderen en niet meer herkennen, wanneer zij, kortom, sociaal geisoleerd raken, komen ze volgens Tillie vaak in twee processen terecht: dat van sociale desori\u00ebntatie<\/strong> en van een zoektocht naar een fictieve gemeenschap<\/strong> waar ze wel bijhoren. <\/p>\n De sociale desori\u00ebntatie slaat op de kloof tussen ideaal en werkelijkheid – men heeft allerlei wensen en ambities maar kan die niet waarmaken. Dat kan leiden tot zelfmedelijden en tot woede, die vaak naar buiten gericht wordt. Zo was Boer Koekoek destijds een charismatische leider die ook voor alles een simpele oplossing had. De vertrouwde agrarische samenleving werd bedreigd, en zijn agrarisch fundamentalisme was een uiting van verzet tegen de modernisering. Het ging dus niet om een boer die alleen maar traditioneel wenste te blijven, maar om een boer die modern was in zijn aspiraties en tegelijk traditioneel in zijn handelen. <\/p>\n Waar mensen het gevoel hebben te falen, niet te horen bij de ‘succesvollen’, is de verleiding groot om ‘de maatschappij’ of ‘de politiek’ of een andere bevolkingsgroep de schuld te geven van de ervaren onveiligheid. Psychologisch gezien maakt dat star en defensief, het vergroot de kans op slachtofferdenken, en op distantiering en terugtrekking in de eigen groep. En daarmee daalt ook de tolerantie voor ‘het andere’. <\/p>\n Het huidige proces van sociaal isolement en sociale desintegratie vindt plaats in een periode waarin de immigratie een grote omvang heeft. Die immigratie heeft vooral een spectaculair effect gehad op het uiteenvallen van traditionele gemeenschappen in de grote steden. Dan is het maar een kleine stap om de eigen psychologische onveiligheid te wijten aan de multiculturele samenleving, en daarmee worden de migranten degenen die er schuld aan zijn dat de anderen, de autochtonen, ‘falen’. De oplossing ligt dan ook voor de hand: het herstel van de fictieve, want verdwenen, etnisch zuivere gemeenschap van blanke Nederlanders. <\/p>\n Het gebrek aan sociaal zelfvertrouwen, dat tot uiting komt in de opvatting ‘als je werkelijk in de problemen zit, is er niemand die je helpt’, wordt getransformeerd in een even simpele als radicale oplossing: weg met de islam en leve de Nederlandse cultuur. <\/p>\n Maar wat is ‘de Nederlandse cultuur’? Dat blijkt opeens een heel heet hangijzer te zijn, zoals een nietsvermoedende Maxima mocht meemaken, die dacht dat je gewoon mocht zeggen dat er meerdere Nederlandse identiteiten zijn. En je hoeft niet speciaal uit een ander land afkomstig te zijn om te ervaren dat er een diversiteit is aan Nederlandse culturen. Tillie:<\/p>\n De aanwezigheid van meerder culturen in de Nederlandse samenleving maajt het etnisch nationalisme niet re\u00ebel. Het is ten enenmale onmogelijk dat iedereen ‘de Nederlandse cultuur omarmt, als die al bestaat. Want wat is die Nederlandse cultuur dan? Is de kern van de Nederlandse cultuur het sinterklaasfeest zoals Rita Verdonk tijdens de oprichtingsbijeenkomst van Ton stelde? Of toch het suikerfeest dat door bijna \u00e9\u00e9n miljoen Nederlanders wordt gevierd? Is het met z’n allen dronken worden in een oranje leeuwenpak? Of toch geheelonthouding? Is het drie keer per jaar op vakantie gaan en twee auto’s hebben en eisen dat er geen files meer zijn? Of toch de grote zorgen voor het milieu? Zijn het misschien de jaren vijftig waarin het Nederlandse gezin (vader, moeder, zoon en dochter) met het bord op schoot naar het voetbalverslag op de radio luisterde? Of toch de jaren zestig waarin de vrije liefde welig tierde? Of de jaren tachtig toen no future<\/em> erg bon ton was? Nee, het omschrijven van de Nederlandse cultuur is nog niet zo eenvoudig.\n<\/p><\/blockquote>\n Het sociaal isolement, en het geloof in het ‘schip met voorouders’ heeft een groot deel van de Nederlandse bevolking te pakken, en zo te zien komt daar voorlopig nog geen einde aan, zegt Tillie. Dat hoeft zich nog niet te uiten in een gewelddadige variant van etnisch nationalisme. De groepjes extremisten die het potenrammen hebben ingeruild voor pogingen een moskee in de fik te steken zijn klein. Rechts vinden we tot op heden vooral in reguliere politieke partijen die zich nog net binnen de grenzen van de democratie bewegen. Hoewel Wilders op gezette tijden de grenzen van het democratische debat overschrijdt. Maar dat het niet hoeft te leiden tot geweld betekent niet dat er geen reden is voor zorg. Het sociale isolement bevordert het wij-zij denken en ondermijnt de sociale cohesie in Nederland. Dat is voor de rechtse partijen geen probleem, want die behalen een electoraal voordeel bij de ondermijning van de sociale cohesie. Maar ook andere politici durven de cargocult niet te doorbreken omdat ze bang zijn om stemmen te verliezen, stelt Tillie. En dat is wel een probleem. <\/p>\n Volgende deel: hier.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Over nationalisme Sommige politici willen graag dat de Nederlandse cargocult blijft bestaan, schrijft Tillie. Vooral de vertegenwoordigers van de huidige rechtse bewegingen, zoals TON en de PVV spinnen er garen bij. Ik denk dat er nog wel meer is waar … Lees verder
\n
\nIk denk aan columnisten die we geheel voorspelbaar bij elke nieuwe hype die moslims betreft aan de rechterzijde kunnen vinden – kleine one-issue carri\u00e8res bij mensen als Afshin Ellian en arabist Hans Jansen, die zich ook nog als deskundige kunnen verkopen, en het hunne bijdragen aan de instandhouding van de cargocult. Ik denk net zo goed aan dagbladen die bang zijn voor omzetverlies, en net als politieke partijen zoeken naar manieren om die nieuwe categorie burgers aan zich te binden en voor zich te winnen. Vroeger vonden we de Telegraaf rechts, tegenwoordig is de Volkskrant ook al aardig die kant opgeschoven, zeker de opiniepagina, en heb je andere vast enclaves als Letter en Geest van Trouw. <\/p>\n