<\/p>\n <\/p>\n
Bij de Opening van het Academische Jaar van de Universiteit van Amsterdam was Ayaan Hirsi Ali uitgenodigd om het woord te doen. Daar was niet iedereen gelukkig over. Waarom nou uitgerekend Hirsi Ali? Er kwam protest, er ontstond een debatje, voornamelijk gevoerd in Folia Civitatis, want het is voorspelbaar dat de uitnodiging heibel zou veroorzaken. Zoals Bram de Swaan gisteren zei: Hirsi Ali heeft een groot talent om tweedracht te zaaien. Hij zei nog meer, de Swaan, gisteren in een debat aan de universiteit, georganiseerd door Machiavelli. Uw verslaggeefster was aanwezig.
\n
\n
\n(Meindert Fennema en Annelies Moors)<\/p>\n
\n(Marcel Maussen)<\/p>\n
Een collegezaaltje vol met voornamelijk studenten. Een zwaar panel: professor Annelies Moors, die een brief had geschreven in Folia, professor Jos de Beus die daar weer op had gereageerd, drs. Miryam Aouragh, die het protest leidde, professor Bram de Swaan die in het bestuur van de UvA zit en medeverantwoordelijk was voor de uitnodiging, drs. Marcel Maussen waarvan mij niet duidelijk werd wat hij daar deed, en voorzitter professor Meindert Fennema. <\/p>\n
Fennema deed de aftrap. Hij had er over nagedacht wat nou het misverstand was. De ene positie: Hirsi Ali is uitgenodigd omdat ze bedreigd wordt en de universiteit opkomt voor de vrijheid van meningsuiting. In dat geval, zei hij, hadden we destijds ook Janmaat moeten uit nodigen. De andere positie: dat de universiteit is gevallen voor de neoliberale beginselen, en vooral uit was op publiciteit. Hadden de mensen die dat denken ook geprotesteerd als Mandela was uitgenodigd?<\/p>\n
Er is een inhoudelijk verschil tussen ‘dit moet kunnen en daarom moeten we het ook willen’, en ‘waarom zouden we dat willen, die mevrouw krijgt al aandacht genoeg’. <\/p>\n
<\/p>\n
Annelies Moors krijgt het eerst woord. Die legt uit waarom ze de moeite heeft genomen om in de pen te klimmen. Omdat ze er zich aan had geergerd dat Hirsi Ali was uitgenodigd – met een ideologisch doel. De zin waarmee Hirsi Ali was aangekondigd was omdat ze ‘wereldwijd erkenning geniet vanwege haar strijd tegen de onderdrukking van moslimvrouwen’. Moors deelt Hirsi Ali’s analyse niet, die er kortweg op neer komt dat moslimvrouwen onderdrukt worden omdat dat in de koran staat en de moslims de koran letterlijk opvolgen. Het gevolg van het verspreiden van die opvatting is een grotere kloof tussen moslims en niet-moslims. Waarom Hirsi Ali uitnodigen als woordvoerder van moslimvrouwen, terwijl er zoveel vrouwen zijn die daar al jarenlang werkelijk voor opkomen? Uitgesproken meningen zijn niet slecht, maar om iemand als woordvoerder op te voeren zou toch enige erkenning vragen van de vrouwen die ze zegt te vertegenwoordigen, en die is er niet. De erkenning die Hirsi Ali krijgt komt niet van de zijde van de moslimvrouwen, maar van de zijde van de dominante groep in Nederland.
\nJos de Beus is erg paternalistisch opgetreden door er van uit te gaan dat een universiteit uitspraken moet doen over de wenselijkheid van hervormingen binnen de islam – dat moet hij maar aan de moslims zelf overlaten. <\/p>\n
\n(Jos de Beus)<\/p>\n
Jos de Beus: waarom ik het wel goed vond om haar uit te nodigen, is omdat ik opkom voor het recht op afvalligheid. Ik heb gelezen dat dat binnen de islam heel moeilijk ligt. Ik vind de strijd voor het recht op afvalligheid belangrijk, ik vind de strijd voor emancipatie binnen de minderheden belangrijk en ik vind dat de UvA daar voor op moet komen.
\nAls het gaat om kritiek op Nederlandse mannen, dan moet dat kunnen. Maar als het gaat om kritiek op Turkse of Marokkaanse mannen dan ligt het opeens heel complex. Ik vind dat Hirsi Ali een belangrijke rol heeft gespeeld om zaken aan de orde te stellen, en dat zij dat binnen de VVD heeft gedaan en niet binnen de PvdA lijkt me bijzaak. <\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Wij zijn een seculiere universiteit, en ik vind dat wij een bijdrage moeten leveren aan de secularisering, reformatie, feminisering, hervorming, verzachting of hoe je het wilt noemen, van de islam. En daar zouden we ook Irshad Manji voor uit kunnen nodigen, of Nasr Abu Zaid, Ghanji, of Tariq Ramadan. De islam is belangrijk, en dat gaat ook ons aan, niet alleen de moslims. Tot zover de Beus.<\/p>\n
\n(Miriyam Aouragh)<\/p>\n
Miriyam Aouragh: Ik moet steeds opnieuw uitleggen dat we niet tegen een uitnodiging van Hirsi Ali waren, maar tegen de manier waarop dat is gebeurd. Een debat hadden we erg toegejuicht, maar er was geen sprake van een debat. Ze werd uitgenodigd om het Academisch Jaar de openen. Tot nu toe was die opening altijd een non-event – en ik begrijp dat de UvA dat een beetje op wou vijzelen, maar niet zo. Dit was een commercieel doel, om de pers binnen te krijgen.
\nHet was verkeerd om Hirsi Ali naar voren te schuiven als voorhoede van de emancipatie, want dat is ze nou juist niet. Ze is representant van de dominantie, niet van de kritiek daarop. En de dominante groep heeft niet het recht te bepalen wie de voorhoede is, dat moeten de mensen namens wie ze zegt te spreken zelf doen. Wij willen nou juist de mensen die onzichtbaar blijven een stem geven. <\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Reacties uit de zaal. Paul Aarts tegen Jos de Beus: nou noem je een aantal namen, Abu Zaid, die vaak op mijn colleges heeft gesproken, Ghanji, Ramadan. Dat zijn mensen die spreken op grond van een enorme kennis. En die plaats jij op een lijn met zo’n lilliputter als Hirsi Ali? <\/p>\n
De Beus: ik weet niet of het waar is dat ze een kleine achterban heeft, als die klein is dan zou me dat spijten, en dan zou die er moeten komen. <\/p>\n
<\/p>\n
Reacties uit de zaal:<\/p>\n
Ze heeft een grote achterban, alleen niet onder de vrouwen namens wie ze zegt te spreken. Ze heeft een achterban van middelbare blanke mannen. <\/p>\n
Als u echt achter de emancipatie van vrouwen zou staan, dan kwam u op voor baas in eigen buik en baas op eigen hoofd. <\/p>\n
\n(Bram de Swaan)<\/p>\n
Bram de Swaan, die eerder zijn beurt voorbij liet gaan wil nu ook wat zeggen. Voor mij is het beginpunt geweest dat ze met de dood bedreigd werd om wat ze heeft gezegd. Zij draagt de last met zich mee dat wat ze gezegd heeft beledigend wordt geacht door moslims.
\nIk heb veel respect voor haar intellectuele capaciteiten, ik vond haar redevoering flauwekul, ik denk dat ze het met die achterban niet goed doet en ze heeft een groot talent om tweedracht te zaaien. <\/p>\n
Er is geen sprake van een racistische hetze tegen de islam, maar er is wel sprake van een diepliggende afkeer van moslims. Er leeft onder de autochtonen een grote ondergrondse weerstand.
\nBij de discussie over de islam twee dingen: het is niet specifiek voor de islam om vrouwen achter te stellen en te treiteren, dat gebeurt overal. En het blijkt heel lastig om daar wat aan te doen. Dat is hier de laatste honderd jaar met veel moeite een beetje veranderd, en dat gebeurde pas toen vrouwen meer macht veroverden, door onderwijs en werk, en het vermogen om hun eigen geld te verdienen. En ten tweede: de kritiek op hoe vrouwen binnen de islam worden behandeld is een uitstekende stok om de hond mee te slaan. <\/p>\n
<\/p>\n
Betekent dat dat vrouwen binnen moslimkringen niet slecht worden behandeld? Jazeker, dat worden ze. Maar tegelijk komt het ‘ons’ wel erg goed uit om dat even aan te pakken, en daarmee de moslims aan te pakken. Ik weet dus niet goed hoe je voor die vrouwen op moet komen zonder dat de moslims daarbij het gevoel krijgen dat ze aangevallen worden. Hoe kun je een feministisch programma voor moslimvrouwen aanpakken, zonder tegelijk de moslims te kleineren. Ik ben er tegen om mensen als groep te kleineren. Moslims mogen ook geen kwaaie praatjes verkopen over homo’s of joden. Maar hoe moet je dan toch zaken aan de orde stellen als vrouwenonderdrukking – dat kan alleen als ‘jullie’, zeg ik maar even de zaal in, daar ruimte voor maken. Ik hoop dat jullie bereid zijn om je wat te laten zeggen, als dat beleefd gebeurt, ook als dat ‘de vijand’ in de kaart speelt.<\/p>\n
(Ik had op dit punt zo mijn eigen gedachten. Ik herken wat de Swaan zegt: hoe moeilijk het is om aan de ene kant je mogelijke kritiek te uiten als je tegelijk weet dat dat ogenblikkelijk door het anti-moslimkamp wordt gebruikt tegen de moslims als groep. Maar hoe komt de Swaan toch op de gedachte dat de moslims zitten te wachten tot hij ze komt vertellen dat ze hun vrouwen niet moeten onderdrukken? Ook hij- De Beus vond ik nog erger – heeft dus kennelijk geen idee wat er op het vlak van vrouwenemancipatie allemaal al gebeurt. )<\/p>\n
<\/p>\n
Miriyam Aouragh verbaast zich ook over het gebrek aan kennis bij de heren: er zijn al zoveel bronnen, er zijn al zoveel vrouwen – en mannen, die zich met emancipatie en hervorming bezig houden, er is zo ongelooflijk veel gaande – vraag het aan Anja Meulenbelt die daar zit, die is er vaak bij. (Dank je, Miriyam) Er heerst in Nederland een simpele opvatting: je bent moslim en dus onderdrukt, of je bent geen moslim meer en dan ben je geemancipeerd. Maar zo simpel ligt het niet. Laat dat nou eindelijk eens tot je doordringen.<\/p>\n
Annelies Moors vult haar aan. Wat belangrijk is om je te realiseren dat in bijna alle landen, Marokko, Egypte, Indonesie, Iran, debatten gaande zijn over vrouwen en islam. We hebben daar in ons project Women and Islam ruimschoots aandacht aan gegeven. We hebben belangrijke vrouwen hierheen gehaald, zoals Amina Wadud. Daar, in die landen, wordt niet uitgegaan van die automatische stelling dat feminisme en islam niet samen kunnen gaan. Er zijn veel verschillende posities in te vinden, maar nergens wordt er zo simplistisch gedacht als hier aan de UvA. Zwarte vrouwen, zoals Gloria Wekker en Halleh Ghorashi uit Iran nu, hebben zich in Nederland al jaren ingezet voor de emancipatie van vrouwen. Iran is nu juist het land waar de meest vernieuwende visies zijn ontwikkeld, hoe je feministisch kunt zijn binnen de islam. Hoe komt het dat dat hier maar niet door wil dringen?<\/p>\n
Terug naar de vraag: waarom dan uitgerekend Hirsi Ali uitgenodigd om namens de vrouwenemancipatie van moslimvrouwen te komen spreken? Jos de Beus geeft het nog niet op. Omdat ze het wel aandurft om kritiek te hebben op de mannen. <\/p>\n
<\/p>\n
Nu wordt het me even te veel en ik val uit mijn zelfgekozen rol als verslaggeefster. Deed ze dat maar, zei ik. Gaf ze maar kritiek op de mannen, dan waren we weer thuis. Dan hadden we aansluiting. Wat ze doet is de islam aanklagen, over mannen heeft ze het helemaal niet. En dat is waar de Universiteit in meegaat als je haar uitnodigt als woordvoerster van een achterban die ze niet heeft. <\/p>\n
<\/p>\n
Een Somalische studente beaamt wat er al is gezegd: Hirsi Ali, eveneens Somalische, spreekt niet namens de vrouwen, zelfs niet namens de vrouwen die haar het meeste na zouden moeten staan. Bij de Opening van het Academische Jaar van de Universiteit van Amsterdam was Ayaan Hirsi Ali uitgenodigd om het woord te doen. Daar was niet iedereen gelukkig over. Waarom nou uitgerekend Hirsi Ali? Er kwam protest, er ontstond een debatje, … Lees verder
\nEen vrouw, met hoofddoek, die bijeenkomsten organiseert voor een moslim-studentengroep, klaagt er over dat het haar moeilijk wordt gemaakt om een zaal te bespreken, omdat er meteen gedacht wordt aan ‘de veiligheid’, ook als ze alleen maar een film willen vertonen. Bram de Swaan belooft hen ondersteuning. Er kwamen nog meer reacties uit de zaal. De meeste aanwezige studenten, het lijkt wel weer even op vroeger, zijn een stuk kritischer dan de heren uit het panel. Niet alleen omdat ze student zijn. Vooral omdat ze er erg veel meer van af weten. Dat was een goed debat. Ik moet zeggen: ik erger me vooral wild aan mannen die zeggen<\/em> dat ze zo voor vrouwenemancipatie zijn, zoals De Beus, maar ondertussen geen enkele moeite hebben gedaan om te weten te komen wat die vrouwen doen en wat ze te zeggen hebben. Het nieuwe paternalisme, of is dat gewoon het oude nog?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"