{"id":14074,"date":"2009-06-18T10:42:27","date_gmt":"2009-06-18T08:42:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2009\/06\/18\/de-drijfveren-van-ultra-rechts\/"},"modified":"2009-06-18T11:36:54","modified_gmt":"2009-06-18T09:36:54","slug":"de-drijfveren-van-ultra-rechts","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2009\/06\/18\/de-drijfveren-van-ultra-rechts\/","title":{"rendered":"De drijfveren van ultra-rechts"},"content":{"rendered":"

Ik zei het al eerder: we zijn er met elkaar een beetje ingetrapt dat ‘de integratie’ vooral een migranten- dan wel allochtonenprobleem is. Ik heb in ieder geval een plank met boeken en rapporten die van alles onderzoeken aan de allochtone kant: het handjevol moslimextremisten en welke allochtonen het risico lopen eventueel te radicaliseren, tot en met boeken over de emancipatie van migrantenvrouwen. We hebben met elkaar, voor wie meer geinteresseerd is in feiten dan in ideologie, een aardig beeld opgebouwd over ‘onze’ allochtonen.
\n
\nMaar ondertussen hebben we veel minder inzicht in wat er aan de andere kant van de gepolariseerde samenleving werkelijk aan de hand is: het autochtonenprobleem (Zie ‘Het autochtonenprobleem en links, hier<\/a>). Na de verkiezingen haastten de journalisten zich om de PVV kiezers te portretteren en reisden ervoor naar Pekela en Voldenam: wie zijn het toch die achter een man aanlopen die inmiddels voor de Deense tv heeft geroepen dat hij tientallen miljoenen moslims Europa uit wil zetten? Uit al die fragmenten en halve portretjes komt wel langzamerhand een beeld naar boven. <\/p>\n

Nu heeft Annette Linden een proefschrift geschreven dat ze volgende week aan de VU gaat verdedigen, het heet Besmet, Levenslopen en motieven van extreem-rechtse activisten in Nederland<\/em> en bestaat uit een onderzoek gebaseerd op diepteinterviews naar autochtone rechts-extremisten. Ik heb het onderzoek nog niet gelezen, en baseer wat ik nu zeg op een artikel in de Volkskrant vanochtend, iets te veel uit tweedehand dus. Een aanzetje met wat gedachten, ik kom er vast nog op terug.<\/p>\n

Linden deed haar onderzoek naar een aantal rechts-extremistische groepen voor de opkomst van de PVV, en we kunnen het een niet zomaar op het andere plakken. Toch komen er een aantal zaken uit naar voren die mij relevant lijken.<\/p>\n

De eerste constatering: extreem-rechtse groeperingen bestaan uit losse verzamelingen mensen zonder een duidelijk doel en zonder duidelijk leiderschap. Ze vallen dan ook snel weer uit elkaar. Wat mensen er zoeken is divers: de een zoekt een ‘politiek thuis’ voor zijn nationalistische idee\u00ebn, de ander voelt zich slachtoffer van een falende overheid. (Kijk, daar hebben we de overeenkomsten met de PVV stemmers al) <\/p>\n

Linden: <\/p>\n

Als ik over PVVers in de krant lees, lijken hun motieven overeen te komen met de (extreem-rechtse) activisten die ik in mijn onderzoek typeer als bekeerlingen. Zij reageren emotioneel, vinden dat het onrecht is aangedaan en richten zich tegen de gevestigde politiek.<\/p><\/blockquote>\n

En net als de activisten in het onderzoek wensen de PVVstemmers niet extreem-rechts genoemd te worden al vallen ze geheel binnen de definitie. <\/p>\n

Driekwart van de ge\u00efnterviewden uit mijn onderzoek zei tegen racisme en nazisme te zijn. Ze wilden als fatsoenlijke mensen worden gezien. Toch hadden ze extreemrechtse eigenschappen, zoals etnocentrische, xenofobe of racistische overtuigingen. <\/p><\/blockquote>\n

Dat zijn de mensen die zeggen: ‘Ik heb niets tegen buitenlanders (Marokkanen, moslims, allochtonen), maar…’ en dan komt het: ‘ze…(vul maar in)’.<\/p>\n

Het is interessant om de standpunten van de PVV te vergelijken met die van bijvoorbeeld de Centrumpartij begin jaren tachtig, vindt Linden. Er zijn zeker overeenkomsten. Ook de Centrumpartij speelde in op heel basale sentimenten en wilde bijvoorbeeld de pedofielen keihard aanpakken. Verschil tussen toen en nu: ‘destijds zeiden ze: ‘ik mag niet eens zeggen dat de Turkse buurman zijn vuilnis op straat gooit.’ Nu mag je zeggen dat criminele Marokkanen het land uitmoeten. <\/p>\n

Een paar dingen vallen me op, die sporen met wat ik in de kranten tegenkom over motieven van Wilders aanhangers, maar ook wat ik aan reacties op dit weblog veel ben tegengekomen en wat ik lees op de rechtse en islamofobe websites plus aan de rechterkant van de gevestigde media, combinaties van een aantal motieven:<\/p>\n

1. Werkelijke problemen (buurt verloedert, huizenprijzen stijgen, bureaucratie) waar geen sociaal-economische oorzaken voor worden aangevoerd, maar een vaag omschreven verwijt naar de overheid en ‘Den Haag’ in het algemeen: ze doen maar, niemand luistert naar ons.<\/p>\n

2. Gecombineerd met een wantrouwen tegen een al of niet vermeende ‘elite’, de zakkenvullers, grachtengordel, intellectuelen die zelf nergens last van hebben – nu door Wilders aangegrepen als ’tweede aanvalsfront’, zie hier<\/a>.<\/p>\n

3. Vaak gecombineerd met een persoonlijk gevoel van miskend zijn, achtergesteld, niet gehoord. ‘Er wordt op ons neergekeken’. <\/p>\n

4. Gecombineerd met projecties op de zondebok van deze tijd: de moslims, waarbij alles door elkaar gehaald en op een hoop gegooid, de werkelijke problemen met een deel van de populatie, die niets met islam te maken hoeven te hebben, gecombineerd met een paranoide samenzweringstheorie dat ‘ze’ stiekem bezig zijn hier de boel over te nemen – eveneens aangewakkerd door Wilders en een aantal andere rechtse fellow-travellers.<\/p>\n

5. Gecombineerd met een verhevigd nationalisme (eigen volk eerst) vermengd met veel xenofobie in verschillende gradaties, uitmondend in een versterkt wij (Nederlanders, het volk) tegen zij (allochtonen dus eigenlijk buitenlanders, mensen met een ‘gewelddadige religie’). <\/p>\n

6. Gecombineerd met een sterke wens naar erkenning, en een furieuze reactie dat hun denkbeelden xenofoob, islamofoob of racistisch zouden zijn. <\/p>\n

En dat laatste vind ik opmerkelijk, en kom ik vaak tegen. Waarom zouden mensen die al weten hoe ik er over denk toch steeds weer hier langs komen – als ware om toch nog goedkeuring te krijgen voor hun denkbeelden? (Ik heb het nu niet over de mensen die langs komen om eens even uit de doeken te doen wat ze over mij denken als deel van de gehate moslimkuffelaars annex landverraders). Ze willen fatsoenlijk gevonden worden, zegt Linden. Wat ik zie: worden ze dat niet, worden ze gezien als racistisch of islamofoob (en met reden) dan gaat opnieuw het mechanisme in werking van miskend, vernederd en onbegrepen te worden – door iemand van de vermaledijde ‘elite’ die denken dat ze het beter weten en beter zijn. In die cirkel van actie en reactie worden de stellingen dus versterkt en bevestigd.<\/p>\n

Linden zag bij de extreemrechtse groepen dat die snel uit elkaar vielen door gebrek aan een gedeelde visie en gedeeld leiderschap. Je verenigen op een gevoel van ongenoegen kan op het eerste gezicht een gevoel van herkenning geven, maar houdt geen stand als het tot organisatie en daden moet komen. De huidige PVVstemmers hebben wel een charismatische leider, die dat scala aan ongenoegen enigszins bij elkaar houdt, al rammelt de ideologie waarmee hij dat doet aantoonbaar aan alle kanten. En is het voorspelbaar dat het niet eenvoudig zal zijn om de boel nog bij elkaar te houden, zogauw er werk verzet zal moeten worden, en er PVVers geplaatst worden in gemeenteraden, bijvoorbeeld. De meeste doelen die Wilders bedenkt blijken onuitvoerbaar. Elke vorm van politieke samenwerking, de enige manier waarop er resultaten geboekt kunnen worden, zal de ideologie laten verwateren, en dan is de PVV niet langer het ideologisch vangnet voor de diversiteit aan ongenoegen dat de redenen is waarop mensen op hem stemden. Maar dit kunnen we wel constateren, de ‘ongenoegenstemmers’ aan de rechterkant verschuiven heel gemakkelijk weer naar de volgende leider of volgende partij die ze met een ideologie weet te paaien. Voor Wilders een andere. Ergens moeten die stemmen heen. Ondergronds, anoniem – op het internet bijvoorbeeld – woekert het nog veel meer door dan wanneer het aan het licht en de lucht komt. Aan de andere kant zien we juist nu dat veel van wat tien jaar geleden niet gezegd mocht worden, nu fatsoen wordt verleend doordat zoveel politici en opiniemakers het ook zeggen. <\/p>\n

Linden heeft ook gekeken naar hoe het verder ging met de aanhangers van de extreemrechtse, sekteachtige groepen. Zoals ook de radicaliseringsprocessen onder sommige moslimjongeren omkeerbaar blijkt, blijkt ook een deel van de exteemrechtse autochtone jongeren weer te ‘ontradicaliseren’. Vaak voelden ze zich ge\u00efsoleerd, waar ze zelf aan bij droegen door het gedachtegoed dat ze uitdroegen. ‘Als je jongeren labelt als neonazi’s gaan ze zich ook zo gedragen’, zegt Linden. De ‘uittreders’ hadden buiten de groep vaak een vertrouwenspersoon die hen niet als paria behandelde. Je kunt ze niet als groep benaderen, het tegengaan van de verspreiding van hun idee\u00ebn op het internet is onhaalbaar. Alleen een individuele benadering werkt.<\/p>\n

Dit lijkt me nu het lastigste, ik formuleer het nu persoonlijk: aan de ene kant vind ik het volstrekt noodzakelijk dat we ons te weer stellen tegen de islamofobie, het opkomend neo-nationalisme, en dat we Wilders ontmaskeren als iemand die feitelijk zelf degene is die de rechtsstaat meer bedreigt dan zijn zelfbenoemde vijanden, ‘de moslims’ en ‘de elite’. En dat we niet de bleu zijn om het beest bij de naam te noemen. Aan de andere kant maakt de frontale aanval op hun leider dat een deel van zijn aanhang zich opnieuw weggezet voelt als minderwaardig, juist door die ‘elite’, en is juist dat wat hen er toe brengt zich in rechtse afweer te verschansen. Hoe doorbreek je dat?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ik zei het al eerder: we zijn er met elkaar een beetje ingetrapt dat ‘de integratie’ vooral een migranten- dan wel allochtonenprobleem is. Ik heb in ieder geval een plank met boeken en rapporten die van alles onderzoeken aan de … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[6],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14074"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14074"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14074\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14074"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14074"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}