{"id":14505,"date":"2009-09-13T06:46:37","date_gmt":"2009-09-13T04:46:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2009\/09\/13\/beste-femke\/"},"modified":"2011-07-27T12:07:41","modified_gmt":"2011-07-27T10:07:41","slug":"beste-femke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2009\/09\/13\/beste-femke\/","title":{"rendered":"Beste Femke"},"content":{"rendered":"

Femke Halsema reageert op haar website op het ‘internetstormpje’ dat veroorzaakt is door haar interview in de Pers. Hier<\/a>. Ze richt zich ook tegen mij. Ik druk eerst haar stuk af, en dan volgt mijn reactie. <\/p>\n

Femke Halsema: Vrijheid van geloof en van hoofddoek<\/strong><\/p>\n

Tsss, laat ik met mijn interview in De Pers een heus internetstormpje hebben veroorzaakt.
\n
\nHelemaal verbazingwekkend is dat niet omdat, met dank aan Geert Wilders, elke opmerking over de Islam inmiddels voor de hevigste emoties zorgt. Dat tendentieuze samenvattingen in de Telegraaf en Spitsnieuws op internetfora tot xenofobe, onderbuikoprispingen leiden, beschouw ik inmiddels als een niet meer weg te denken (maar betreurd) onderdeel van het publieke debat. Deze laat ik onbesproken. Maar wat mij wel verbaast zijn sommige hevige, en soms zelfs ronduit kwaadaardige reacties uit progressieve kring. Temeer daar geen van de opvattingen die ik uitdraag nieuw is (alles heb ik al eens eerder gezegd), zij het dat het mogelijk wat scherper want bondiger is gesteld. Een paar opmerkingen van mij bij alle reacties.<\/p>\n

1. Islamkritiek<\/p>\n

Ik voel mij deel van een progressieve stroming die \u2013 ook tegenover Wilders en opkomende Islamofobie \u2013 de godsdienstvrijheid verdedigt. Wat mij betreft komt aan de godsdienstvrijheid alleen een einde als religieuze organisaties criminele activiteiten ontplooien of de godsdienstvrijheid gebruiken als een argument om andere mensenrechten te schenden. Er kan dus geenberoep worden gedaan op de godsdienstvrijheid om vrouwen te mishandelen, te vernederen of achter te stellen, of om homoseksuelen te discrimineren. Maar zo lang daar geen sprake van is, zijn mensen vrij om te geloven wat ze willen en dat uit te dragen. Bij geloofsvrijheid hoort voor mij ook de vrijheid om dat geloof te bekritiseren. Juist in een beweging als GroenLinks, waar van oudsher veel \u2013 buitengewoon \u2013 kritische christenen deel van uitmaken, zijn godsdienstvrijheid en -kritiek, twee zijden van dezelfde medaille (hoewel een enkeling dat nu lijkt te vergeten).<\/p>\n

Mijn opmerkingen in De Pers zijn volledig in lijn met deze opvatting. Ik verdedig het recht van mensen om orthodoxe islamitische opvattingen te hebben en verdedig mijn recht om daar problemen mee te hebben. Sommige \u2018close readers\u2019 maken vooral heisa over het zinnetje \u2018Ik merk het in mijn wijk: natuurlijk is de islam een probleem\u2019, want daarmee zou ik een hele wereldgodsdienst diskwalificeren. Tsja, dat is vooral \u2018bijziend lezen\u2018, want uit elk bijgeleverd citaat blijkt dat het mij gaat om orthodoxe en conservatieve religieuze opvattingen die slecht zijn voor de vrijheid en emancipatie van vrouwen.<\/p>\n

Mijn indruk is dat sommige van mijn critici, ook uit verontwaardiging tegen Geert Wilders, verdediging van de Islamitische godsdienstvrijheid verwarren met kritiekloosheid. Neem iemand als Anja Meulenbelt die mij op hoge toon de les leest. Ik ben er zeker van dat als ik in de Tweede Kamer de SGP en hun gereformeerde achterban zou aanvallen op hun religieuze, discriminerende opvattingen over vrouwen en homo\u2019s, zij vooraan staat te juichen. Maar als je vergelijkbare opmerkingen maakt over vergelijkbare Islamitische overtuigingen is het huis te klein.<\/p>\n

Met haar en vele anderen vind ik de selectieve en discriminerende verontwaardiging van Geert Wilders over de Islam weerzinwekkend. Maar ik denk dat progressieve mensen een grote fout maken als zij dat beantwoorden met even selectieve kritiekloosheid. Moslims mogen niet gediscrimineerd worden om hun geloof, maar sommige Islamitische overtuigingen verdienen stevige kritiek. Wie daarover twijfelt, moet vooral eens het commentaar op mijn interview lezen van Sheikh Fawaz Jneid van de As-soennah moskee in den Haag.<\/p>\n

De progressieve beweging in Nederland heeft een lange traditie in de verdediging van de mensenrechten en van vrouwenemancipatie. Wij bewijzen onszelf geen dienst als wij ons \u2013 in verweer tegen Geert Wilders \u2013 politieke correctheid laten opdringen waarbij we goedpraten wat niet goed is. Dan wordt de ruimte voor progressief debat ook veel te klein.<\/p>\n

2. Het hoofddoekje<\/p>\n

In de 12 jaar dat ik in de politiek zit heb ik er altijd tegen gevochten dat Islamitische vrouwen de toegang tot de arbeidsmarkt, het onderwijs en soms zelfs de publieke sfeer werd geweigerd omdat zij een hoofddoek dragen. Vrouwenemancipatie betekent voor mij in essentie dat vrouwen overal toegang toe hebben en alle kansen krijgen. Dus heb ik ook verdedigd dat vrouwen met een hoofddoek politie-agent kunnen worden, overigens als \u00e9\u00e9n van de heel weinigen in Nederland. Dit herhaal ik ook nog eens in het interview. Maar dat ik achterstelling van gelovige vrouwen niet accepteer, maakt mij nog niet tot een fan van de hoofddoek.<\/p>\n

Laat ik een vergelijkbaar voorbeeld geven. Lang was het in Nederland zo dat getrouwde vrouwen de toegang tot de arbeidsmarkt werd geweigerd of dat zij na een huwelijk werden ontslagen. Als dat nu nog het geval zou zijn dan zou ik daartegen de barricaden op gaan. Maar dat maakt me nog geen fan van het huwelijk. Laat staan dat ik uit misplaatste solidariteit zou trouwen. Solidariteit uit je door te vechten voor de vrijheid en rechten van getrouwde of gesluierde vrouwen, niet door er zelf \u00e9\u00e9n te worden (waartoe in Trouw en door Meulenbelt absurd wordt opgeroepen).<\/p>\n

Ik respecteer vanzelfsprekend de autonome keuze van veel Islamitische vrouwen om, zoals Fatima Elatik, een hoofddoek te dragen als deel van hun (religieuze) identiteit. Die zal ik ook nooit aantasten. Maar ik vind dat degenen die nu vooral de schoonheid van de hoofddoek verheerlijken, eens moeten nadenken over de opmerking van een Islamitisch meisje in een mail aan mij: \u2018zo dwing ik ook respect af\u2019. En wie nog twijfelt over de vele keren dat het dragen van een hoofddoek voortkomt uit sociale en religieuze dwang (of drang), moet vooral de retorische vraag van Sheikh Fawaz Jneid eens op zich laten inwerken: \u2018Welke vrouwen zijn vaker het doelwit van verkrachtingen en seksuele intimidaties in de wereld? Gesluierde vrouwen of niet-gesluierde?\u2019<\/p>\n

Reactie: Beste Femke,<\/strong><\/p>\n

In je toelichting op het ‘internetstormpje’ richt je je vooral op ‘sommige kwaadaardige reacties uit progressieve kring’ en die zitten je kennelijk meer dwars dan de reacties van de moslims in dezen, Tineke Bennema, Ahmed Marcouch en Fatima Elatik, hoewel ik denk dat zij degenen zijn met wie je in gesprek moet. Maar okee, je noemt mijn naam, en ik zal reageren op jouw reactie. <\/p>\n

Om te beginnen verbaast het mij echt dat je niet hebt voorzien wat je uitspraken over hoofddoeken en islam zouden veroorzaken – jij weet als politica midden in de wereld staand toch ook wel in welk politiek klimaat we op dit moment leven: het is niet alleen Wilders, want dan hadden we een zorg minder. Het gaat om een fiks deel van de Nederlanders dat nogal wat oordelen en vooroordelen heeft over mosllims. Ik vind dat de Nederlandse moslims vrijwel permanent onder vuur liggen, en het is geen geheim meer als ik zeg dat ik vind dat de linkse partijen tegenover onze moslim burgers tekort schieten – de linkse partijen, dus inclusief de mijne. Daarom vind ik het zo belangrijk dat iemand als jij laat zien waar je staat. <\/p>\n

Formeel gezien heb je dat in de toelichting nog eens op een rijtje gezet. Je verdedigt de godsdienstvrijheid, je verdedigt het recht om ook kritiek te mogen hebben op de islam, je verdedigt vrouwenemancipatie, en je verdedigt het recht van Fatima Elatik om een hoofddoek te mogen dragen. Allemaal helemaal in orde en helemaal mee eens. En toch heb ik na herlezing van je interview en je toelichting er op geen moment het gevoel gehad dat ik mijn ‘kwaadaardige’ reactie zou moeten herzien. Want wat mij dwars zit, ligt op een ander vlak. En dat is hoe jij je persoonlijk uitlaat over hoofddoeken. Persoonlijk heb je al het recht van de wereld om dat te vinden, maar je bent ook de voorzitter van een progressieve partij, en daarmee weet je wat voor een werking jouw persoonlijke opvattingen zullen hebben als die via een interview openbaar worden. <\/p>\n

Het eerste deel van je stuk. Je zegt: “Neem iemand als Anja Meulenbelt die mij op hoge toon de les leest. Ik ben er zeker van dat als ik in de Tweede Kamer de SGP en hun gereformeerde achterban zou aanvallen op hun religieuze, discriminerende opvattingen over vrouwen en homo\u2019s, zij vooraan staat te juichen. Maar als je vergelijkbare opmerkingen maakt over vergelijkbare Islamitische overtuigingen is het huis te klein”. Het punt is dat niemand zich in Nederland druk maakt over de achterhoedegevechten met de SGP, omdat zij in het akelige politieke klimaat van nu geen rol spelen. Ik zou dus niet speciaal staan te juichen als jij in de clinch gaat met de SGP, ik vind dat nauwelijks de moeite. Maar als er onder het mom van ‘islamkritiek’ weer eens een moslim man wordt beticht van discriminerende opvattingen over vrouwen of homo’s let ik extra scherp op. Het kan waar zijn, maar vaak is het routine en niet eens waar, en gaat het duidelijk om wat anders. Wat jij bij deze vergelijking geheel buiten beschouwing laat, is dat er sprake is van een wijdverbreide anti-moslim stemming in Nederland. In zo’n context is kritiek op de islam van een ander soortelijk gewicht dan kritiek op de opvattingen van de SGP. Mag je nog steeds vinden wat je vindt. Hoef je je er niet over te verbazen dat je een ‘internetstormpje’ krijgt. <\/p>\n

Ik heb je interview wel degelijk goed gelezen, en ik laat me geen bijziendheid noch ‘politieke correctheid’ aanpraten – dat laatste vind ik trouwens ondertussen een volstrekte dooddoener. En deze uitspraken, hierboven geciteerd, met of zonder context, stuiten mij nog steeds tegen de borst: “Als ik op de school van mijn kinderen kom, valt het mij wel eens moeilijk \u2013 ik kom echt voort uit de feministische beweging \u2013 dat ik dan tussen allerlei gesluierde vrouwen zit. Ik zal hun rechten niet aantasten daarin. Maar ik kan niet wachten op het moment waarop ze in vrijheid hun hoofddoek zullen afslingeren. Ik zie het liefst elke vrouw in Nederland hoofddoekloos”. Wat je daar mee suggereert is het aloude ‘wij zijn vrij’ (want hoofddoekloos) en zij moeten dat nog worden. En als zij net zo bevrijd zijn als wij dan doen ze, nee dan slingeren ze hun hoofddoeken af. Ik vind dat neerbuigend, beledigend, en niet getuigen van veel inzicht in het emancipatieproces waar moslima’s\/migrantenvrouwen middenin zitten. <\/p>\n

Wij komen beide uit de feministische beweging, staan alletwee aan de linkerkant in de politiek, en juist daarom ben ik zo teleurgesteld. Dit was toch een van de belangrijkste lessen in de vrouwenbeweging: dat geen elite (blank, hoger opgeleid, zich progressief achtend, wat ook) het recht had om voor andere vrouwen te bepalen hoe hun emancipatie er uit hoorde te zien.<\/p>\n

Ik volg de zich dubbel emanciperende moslimvrouwen nu al jaren, ik heb er vriendinnen bij, we trekken met elkaar op. Dubbele emancipatie: als migrant of migrantendochter, en als moslima in een op beide fronten behoorlijk vijandige wereld. Ik heb vooral gezien hoe dat een gevecht is naar twee kanten: tegen conservatisme en seksisme in eigen kring, en tegen de moslim- en migrantenvijandigheid daarbuiten. Tussen de progressieve politici die vinden dat ze pas bevrijd zijn als ze hun hoofddoek afslingeren en een imam die denkt dat ze een hoofddoek moeten dragen om niet verkracht te worden in. Ik vind dat de vele moslima’s die ik ken, met en zonder hoofddoek, het fantastisch doen, maar ze verdienen dat vrouwen zoals jij en ik naast ze staan. Naast <\/em>ze, Femke, niet met uitspraken over wat ze moeten doen om bevrijd te worden tegenover<\/em> ze. <\/p>\n

In je ijver om jezelf te verdedigen doe jij nu wat zoveel mensen aan de rechterzijde ook doen als ze aan ‘islamkritiek’ doen: ze halen de meest conservatieve imam aan als exemplarisch. Inderdaad, de opvattingen van Sheikh Fawaz Jneid die denkt dat vrouwen een hoofddoek moeten dragen omdat dat beschermt tegen verkrachting zijn net zo patriarchaal als ‘onze’ mannen van een generatie terug die dachten dat vrouwen met korte rokjes er om vroegen. Maar ik heb in al die jaren niet een van de vrouwen met hoofddoek die ik ken zo’n opvatting horen uiten. En de Sheikh spreekt niet namens die vrouwen, dat doen ze namelijk zelf. Jij zou kunnen weten dat er een ware emancipatiegolf onder islamitische migrantendochters plaats vindt, en dat dat net zo goed gepaard kan gaan met de vrijheid om wel een hoofddoek te dragen als met de vrijheid om dat niet te doen. En jij kunt weten dat er heel veel verschillende motieven zijn om een hoofddoek te dragen. Die vrouwen doe je geen plezier door opnieuw te suggereren dat ze pas bevrijd zijn als ze hun hoofddoek afslingeren. Wie je wel een groot plezier hebt gedaan is al die lui aan de islamofobe rechterkant die al zolang tegen hoofddoeken ageren, en nu denken dat ze in jou een bondgenoot hebben gevonden. Ik neem aan dat dat niet je bedoeling was, maar helaas, het is alweer geschied. <\/p>\n

Ik vind dat jij en ik, als progressieve en feministische politici naast de moslimvrouwen moeten staan die zich naar twee kanten teweer moeten stellen. Ik weet wat je zegt: dat doe ik al. Ik zeg: het kan beter. <\/p>\n

Het beste met de storm,<\/p>\n

Anja<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Femke Halsema reageert op haar website op het ‘internetstormpje’ dat veroorzaakt is door haar interview in de Pers. Hier. Ze richt zich ook tegen mij. Ik druk eerst haar stuk af, en dan volgt mijn reactie. Femke Halsema: Vrijheid van … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[6,21],"tags":[160],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14505"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14505"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53806,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14505\/revisions\/53806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}