Fatima had een vraag, bij de meningsverschillen over de hoofddoeken, of haar indruk dat ook linkse intellectuelen overwegend anti-religieus zijn en dat hun mening over moslims, en hoofddoeken en aanverwante zaken daardoor gekleurd is. En of daarom het linkse antwoord op het populisme, of moet je zeggen al dat gescheld op moslims uitblijft. En ik denk dat Fatima een punt heeft, dus ik wil daar serieus antwoord op proberen te geven.
\n
\nWat er in Nederland met links erg meespeelt is dat we als we oud genoeg zijn de tijd nog kenden dat we als progressieve beweging – of dat nu socialisme, feminisme of homobeweging was stevig tegen de macht van de kerken op moesten boksen. Die waren over het algemeen niet alleen een beetje conservatief, maar schreven vrouwen voor dat ze meer kinderen moesten krijgen, waren tegen voorbehoedmiddelen, tegen legalisering van abortus (er zijn heel wat vrouwen gestorven door illegale abortussen of breinaalden) vonden dat de armen niet in opstand mochten komen – kortom, ongeveer alles waar wij tegen vochten. Voor veel mensen is alles wat met geloof te maken heeft sindsdien per definitie conservatief – veel vrijheden zijn verworven in dezelfde tijd dat de macht van de kerk terugliep, de zuilen verdwenen (uit de tijd dat het een ramp werd gevonden als een katholieke jongen met een protestant meisje wilde trouwen -dat heette toen een ‘gemengd’ huwelijk). En bij veel mensen is dat ergens in hun hoofd blijven hangen als ‘seculier is progressief, en gelovig is conservatief’. En zo wordt er ook door veel mensen tegen moslims aangekeken: dat je bewust gelovig kunt zijn en tegelijkertijd erg ge\u00ebmancipeerd, dat is bijna niet voorstelbaar. Het was dan ook voor velen een verrassing toen bleek dat de migranten voornamelijk links stemden. <\/p>\n
Speelt mee dat in Nederland alle partijen die expliciet christelijk zijn politiek gezien aan de rechterkant staan. En dat mensen die het allemaal nog hebben meegemaakt er niet aan moeten denken dat de benauwenis van die tijd terugkomt, dat we weer zuilen krijgen, en dat speelt ook mee in de angst van mensen – straks mogen we niets meer zeggen, straks gaan ‘ze’ voorschrijven dat alle vrouwen een hoofddoek op moeten, enzovoorts. <\/p>\n
Komt dit nog bij: veel van de nieuwe migranten komen uit streken met een heel traditionele achtergrond, met idee\u00ebn over man-vrouw verhoudingen waar we hier – met veel moeite – afstand van hebben genomen. De eerste generatie migranten uit Turkije en Marokko maakten zelf vaak nauwelijks onderscheid tussen wat traditie is en wat geloof, en bijvoorbeeld zelf vaak dachten dat gearrangeerde huwelijken horen van de islam, en dat heeft die koudwatervrees tegen geloof en de islam in het bijzonder niet erg geholpen. Het punt is nu dat iedereen die dat zou willen weten allang zou hebben kunnen zien dat er al enorme verschillen zijn tussen die eerste migranten die soms nog analfabeet waren en hun kinderen, waarvan een flink deel de inhaalslag al gemaakt hebben. En dit is kennelijk voor veel autochtonen moeilijk te begrijpen, dat daar ook jonge, moderne mensen bij zijn, die niet net als zij destijds toen ze zich emancipeerden hun geloof aflegden. Dat is ongeveer wat er zich nu afspeelt, onder andere.<\/p>\n
Ik vind het nogal teleurstellend dat ook sommige vooraanstaande linkse politici, die het voorbeeld zouden moeten geven, niet een beetje voorbij dat oude beeld kunnen kijken.<\/p>\n
Ik kan ook vertellen waarom ik er zo vaak anders tegen aankijk: een paar zaken in mijn leven. Een ervan is dat ik twintig jaar lesgegeven heb in de vrouwenhulpverlening, en dat was aan volwassen vrouwen, met veel levenservaring, en veel onderlinge verschillen. Zowat alle etniciteiten die we toen hadden waren aanwezig. Ik heb daar ontzettend veel van geleerd: dat het helpt om niet te snel aan te nemen dat je iemand uit een andere cultuur wel begrijpt, maar evengoed ook niet te snel aan moet nemen dat je elkaar wel niet<\/em> zult begrijpen want ondanks verschillen deel je met elkaar alle gewone levensproblemen. Ik heb ook geleerd dat het een verkeerde gedachte is dat de dominante groep – wit, doorgeleerd, hogere klasse – wel voor de anderen kan bepalen hoe hun emancipatie er uit moet zien – precies dat wat je op dit moment zo ontzettend veel tegenkomt. Mensen die niet kijken wie dat is, onder een hoofddoek, maar meteen denken: o moslim, o onge\u00ebmancipeerd. En het dan nog vriendelijk bedoelen ook, als ze zeggen dat ze zo graag willen dat al die vrouwen hun hoofddoek afdoen.<\/p>\n Een ander punt is dat ik vijftien jaar intensief in Gaza heb gewerkt, in een islamitische samenleving dus. Dat was al heel snel niet vreemd meer, en ook daar heb ik gezien dat emancipatie veel verschillende vormen kan aannemen – Fatma, mijn beste vriendin daar, met zes kinderen, had zich geheel in haar eentje omhooggewerkt, gestudeerd, auto leren rijden. Haar moeder was nog heel traditioneel. Fatma deed als ze naar huis ging even een sjaal om haar hoofd om haar vader niet te kwetsen, en als ze thuis was deed ze die weer af. En zij besloot dat al haar vijf dochters niet mochten trouwen voor ze hun studie afgemaakt hadden. Fatma kende nauwelijks het woord feminisme, maar ze knokte voor zichzelf en won. Ook daar heb ik geleerd dat er veel verschillende wegen zijn, en ook dat er heel verschillende redenen zijn waarom vrouwen wel of niet een hoofddoek dragen. Ik kende daar vriendinnen waarvan de een er wel een droeg en de ander niet – over zulke zaken kregen ze nooit ruzie. Ik ken een vrouw die een hoofddoek ging dragen tegen de wil van haar man in. Ik bedoel maar. <\/p>\n Dus toen het gedonder hier in Nederland over moslims begon dacht ik over wie hebben jullie het helemaal, als wat jullie zeggen al niet klopt in Gaza, wat toch echt nog een draadje conservatiever is dan hier, dan klopt het hier al helemaal niet. Dat was voor mij een reden om de moslimgroepen hier zelf op te zoeken, en om me meer in de islam te verdiepen – in Gaza hadden we het daar eigenlijk nooit over. Ik heb ook kennisgemaakt met een hele reeks ontzettend interessante islamitische feministische geleerden, die me lieten zien hoe je de koran ook anders kan lezen, zonder ontrouw te worden aan wat er staat.<\/p>\n Kijk, bij mij kwam dat goed aan omdat ik zelf gelovig ben – ik ga naar een kerk die heel bewust terugzoekt naar de wortels van het christendom, en uitkomt bij het jodendom – en het zal veel moslims niet verbazen hoeveel overeenkomsten er zijn met de islam. Voor mij is dat geloof heel goed te verenigen met socialisme en feminisme, en zo zie ik dat ook bij veel van de moslims die ik ken. En zeker: je hebt ook hele conservatieve en heel traditionele, zoals je dat bij alle godsdiensten hebt. Toen ik met mijn Palestijnse man trouwde, Ahmed Marcouch heeft ons getrouwd, hebben we besloten dat we elk onze eigen religie zouden houden. Het is tussen ons nooit een moeilijk punt geweest. We verschillen in veel dingen van elkaar, maar wat voor ons geloof betekent, dat is bijna hetzelfde al zijn de gewoontes erbij verschillend. Ik vind het dan ook zwaar beledigend als iemand tegen mij durft te zeggen dat ik niet meer feministisch zou zijn, omdat ik met een islamitische man ben getrouwd, en veel moslim vrienden heb (met of zonder hoofddoek), en ik vind het vooral ontzettend dom. <\/p>\n Maar helaas, het heerst alom, en dagelijks krijg ik mensen die op mijn weblog willen reageren die me even uit willen leggen hoe het echt zit met de islam. Ik heb daar niet erg veel geduld meer voor, en dat is zacht uitgedrukt.<\/p>\n Dit is mijn diepste wens: dat mensen de moeite zouden nemen om eerst eens echt kennis te maken voordat ze oordelen. Negentig procent van wat er beweerd wordt kan zo naar de prullenmand. Dan zijn er nog genoeg echte problemen over om aan te werken. De hoofddoek hoort daar niet bij. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fatima had een vraag, bij de meningsverschillen over de hoofddoeken, of haar indruk dat ook linkse intellectuelen overwegend anti-religieus zijn en dat hun mening over moslims, en hoofddoeken en aanverwante zaken daardoor gekleurd is. En of daarom het linkse antwoord … Lees verder