Ik hoor het haar nog zeggen, tijdens het debat over de bescherming van nationale minderheden in de Eerste Kamer, bedoelt om minderheden de kans te geven om eigen taal en cultuur te behouden. Minister Verdonk moest niets weten van het vurige pleidooi van Ed van Thijn om de wet open te houden voor andere minderheden dan de Friezen, de enige minderheid die van Verdonk een beschermde status verdiende – en tussen neus en lippen door zei de dat de groepen die moesten integreren nou juist niet vast moeten houden aan hun eigen cultuur.
\n
\nHet wordt nergens expliciet gesteld, voor zover ik weet, maar wat de huidige regering onder integratie verstaat komt veel dichter bij assimilatie. De gedachte erachter, inmiddels gedeeld door een aanzienlijk deel van de autochtone Nederlandse bevolking, is dat er een directe lijn is tussen aanpassen of vasthouden aan de eigen cultuur. Wie vasthoudt aan eigen cultuur, de taal van de ouders nog spreekt, een tweede paspoort heeft, niet wenst te verbergen dat hij of zij moslim is, is dus minder aangepast dan de migrant die ook thuis Nederlands spreekt, geen hoofddoek draagt, aardappels lekkerder vindt dan couscous en geen geld meer overmaakt naar familie in Turkije of Marokko. In dat rechte lijn-denken zit verborgen dat ‘zij’ die hier te gast zijn zich maar aan te passen hebben aan ‘ons’ – geen wederzijds proces van aanpassing dus, en daaronder verbergt zich vaak de gedachte, al of niet uitgesproken, dat ‘onze’ cultuur ruimschoots superieur is aan de hunne – (want vrouwvijandig, achterlijk, ondemocratisch, noem maar op) en er reuze van op zouden knappen als ze hun cultuur compleet met godsdienst maar af zouden leggen. Hoe meer ‘zij’ zouden gaan lijken op ‘ons’, hoe geintegreerder dus. <\/p>\n
Dat blijkt niet erg te kloppen. In het NRC (07-01-06) staat een interessant, grootschaals internationaal onderzoek vermeld (Immigrant Youth in Transition, van John Berry en anderen) waaruit blijkt dat integratie geen rechtlijnig proces is. Feitelijk zijn er vier types te vinden onder de migrantenjongeren die opgroeien tussen twee culturen, rond de vraag in welke mate ze vasthouden aan de eigen cultuur, dan wel zich orienteren op de nieuwe cultuur – en dit blijkt wereldwijd onder migrantenjongeren op te gaan.<\/p>\n
Het gaat om vier verschillende ‘ houdingen’ . Het hoeft ons niet te verbazen, maar het derde type, die van de migrant die het beste haalt uit beide werelden, doet het ruimschoots het beste. Zij bedienen zich zowel van de eigen als van de nieuwe taal, hebben hun eigen voorkeuren voor muziek en films, gaan relaties aan met autochtonen maar koesteren ook de familiebanden. Dat zijn de mensen die het hoogste scoren op zelfvertrouwen en tevredenheid, en die ook maatschappelijk het beste hun weg vinden, wat zich uit in schoolprestaties en maatschappelijk gedrag. <\/p>\n Met het geassimileerde type gaat het veel minder goed, evenals met het etnische type – om al helemaal niet te spreken van het ‘diffuse’ type dat de weg kwijt is. De laatste categorie rapporteert ook het meeste discriminatie-ervaringen, waarbij het de vraag is in welke mate het een projectie is op de als vijandig ervaren buitenwereld of gebaseerd is op werkelijke ervaringen. <\/p>\n (Ik denk meteen: discriminerende ervaringen zijn inmiddels werkelijk aantoonbaar, maar mensen met meer zelfvertrouwen verwerken dat beter en trekken zich er minder van aan)<\/p>\n Het is natuurlijk niet alleen persoonlijke keuze in welk type een migrantenjongere terecht komt, maar ook een kwestie van omgeving – de ervaringen met de eigen cultuur, de familie – of die als erg benauwend worden ervaren wat mensen er toe kan brengen om de eigen achtergrond geheel de rug toe te keren, en een kwestie van ruimte in de ‘ontvangende’ cultuur. In landen waar overheid en burgers ‘multiculturalisme’ nastreven vonden de onderzoekers ook het meeste integratiestreven bij de jongeren. Dat is ook logisch: wanneer jongeren een gevoel van veiligheid en geborgenheid meekrijgen uit de eigen cultuur functioneren ze beter, en wanneer ze het gevoel hebben met behoud van eigenheid welkom te zijn wordt het aantrekkelijker om zich in de nieuwe wereld te bewegen en daar de elementen uit over te nemen en zich eigen te maken. We zien ook wat er gebeurt wanneer migranten te veel onder druk worden gezet om hun eigenheid op te geven: dan krijg je juist voor een deel het terugtrekken in de eigen etniciteit om daar nog veiligheid te vinden. <\/p>\n Ik kan uit mijn eigen waarnemingen veel voorbeelden geven die door het onderzoek worden bevestigd. In de eerste plaats kom ik veel migrantenjongeren tegen die zich als een vis in het water tussen de culturen kunnen bewegen, die de trots op hun eigen afkomst niet kwijt zijn, maar zich ook de vrijheid veroorloven om hun eigen keuzes te maken in het overnemen wat de nieuwe samenleving te bieden heeft. Onze regering is dus op de verkeerde weg, met de gedachte dat integratie het beste gaat wanneer migranten zo snel mogelijk zoveel mogelijk van hun eigen cultuur en achtergrond inleveren, hun taal, hun gebruiken, hun religie. Het kan heel goed mogelijk zijn dat er in het verleden te veel de nadruk werd gelegd op het behoud van de eigen cultuur en te weinig bruggen werden aangeboden naar de nieuwe samenleving, maar nu is het geheel de andere kant opgeschoten: opheffen van les in de eigen taal, nauwelijks meer subsidie voor projecten rondom de eigen cultuur. Terwijl bijvoorbeeld Jean Tillie, een wetenschapper, heeft aangetoond dat de politieke participatie van migranten hoger is in steden die nog ruimte laten voor de belangenbehartiging in eigen kring. Alsof adviesraden en zelforganisatie van migranten een noodzakelijke springplank is voor migranten om zich verder te bewegen in de maatschappij. Ook logisch: politieke participatie is niet alleen maar een individuele keuze, maar ook een opkomen voor groepsbelangen. Kweekvijvers zijn nodig, onderlinge ondersteuning ook, om talenten te ontdekken, zeggenschap en mondigheid te oefenen. Zo was dat ook in de vrouwenbeweging, in de arbeidersbeweging, en dat geldt net zo goed voor migranten. <\/p>\n We moeten dus dringend af van de gedachte dat iemand beter ‘geintegreerd’ is naarmate hij of zij meer van de eigen achtergrond heeft opgegeven. Zoals de filosoof Isaac Deutscher zei: mensen hebben benen, bomen hebben wortels. Mensen zijn in staat zich te bewegen, tussen werelden in, van beide het beste mee te nemen, en dat houdt een samenleving als geheel ook in beweging. Een verstarde samenleving, die denkt dat alleen ‘de ander’ zich moet aanpassen en niet meer kritisch kan kijken naar de eigen cultuur verzandt in chauvinistisch nationalisme en bekrompen provincialisme en staat stil. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ik hoor het haar nog zeggen, tijdens het debat over de bescherming van nationale minderheden in de Eerste Kamer, bedoelt om minderheden de kans te geven om eigen taal en cultuur te behouden. Minister Verdonk moest niets weten van het … Lees verder
\nKiest hij voor maximaal contact met de omringende samenleving en minimaal cultuurbehoud, dan ondergaat hij assimilatie. Het nationale <\/strong>type.
\nDegenen die een sterke voorkeur houden voor orientatie op de eigen groep en contact met de nieuwe omgeving zoveel mogelijk uit de weggaan heet het etnische<\/strong> type.
\nDan zijn er de migrantenjongeren die een combinatie maken van zich orienteren op de nieuwe samenleving maar zonder de eiegn achtergrond te verloochenen, het integratie<\/strong>type.
\nEm dam zijn er de jongeren die de weg kwijt zijn zowel in eigen als de nationale cultuur, het diffuse<\/strong> type.<\/p>\n
\nRuben Gowricharn<\/a> spreekt met liefde en humor over zijn eigen dochter, die helemaal Nederlands is geworden maar evengoed Hindoestaans is gebleven, met een grote voorkeur voor Bollywoodfilms.
\nIk maak ook mee dat de kinderen van overgeassimileerde migranten van de weeromstuit op zoek gaan naar hun ‘roots’ en soms tot de schrik van hun ouders religieuzer worden dan zij zelf zijn geweest, of opeens grote belangstelling krijgen voor kleding en gebruiken uit het herkomstland van hun ouders. Een proces dat ik overigens ook heb meegemaakt bij geassimileerde joden, die er thuis ‘niets meer aan deden’, en tot hun verbazing zagen dat hun kinderen het joods-zijn als het ware opnieuw ontdekten.
\nEn ik zie ook jongeren die echt de weg kwijt zijn, zich nergens meer begrepen en herkend voelen, thuis niet omdat ze hun ouders te streng vinden, in de buitenwereld niet omdat ze daar als buitenlander gezien blijven worden. <\/p>\n