Formeel gezien zijn er in een democratie geen belemmeringen voor kinderen om te worden wat ze worden willen. Zoals ik zei: klasseverschillen zijn niet ‘waterdicht’, mensen kunnen ‘ stijgen’ en ‘dalen’ op de maatschappelijke ladder. Tegelijk is het sprookje van ‘van krantenjongen tot miljonair’ een sprookje omdat het zo weinig voorkomt. Iedereen mag naar de universiteit, als hij maar de goede cijfers heeft gehaald, alleen, zo werkt het voor een groot deel van de mensen niet. Waarom niet?
\n
\nUit die jarenlang werken met studenten met verschillende achtergronden, hun verhalen en de onderzoeken die er over zijn weten we een paar dingen. (Dit verhaal is niet volledig, het is meer om ons aan het denken te zetten)<\/p>\n
Het doet er veel toe welke voorbeelden je in je omgeving hebt. Is er niemand in je omgeving die een hogere opleiding heeft dan is het moeilijk om je voor te stellen dat jij dat wel zou kunnen. Je moet jezelf als het ware kunnen projecteren in een toekomst. Jezelf in een bepaalde rol kunnen denken. Je niet laten tegenhouden door de gedachte ‘dat is niets voor ons soort mensen’. Dat geldt zowel voor de emancipatie van migranten als voor klasse emancipatie.<\/p>\n
Een jonge voetballer als Ibrahim Afellay, moslim van het jaar, heeft dus wel degelijk invloed op de emancipatie van migranten – hij geeft Marokkaanse jongeren een voorbeeld: dit is wat je kunt worden. Dus gaan er veel Marokkaanse jongetjes voetballen, en uit die kweekvijver komen dan de talentjes bovendrijven. <\/p>\n
Voorbeelden zijn belangrijk. Wat de ouders mee kunnen geven ook. Kunnen helpen bij huiswerk, daar ruimte voor bieden, een ontmoedigd kind opmonteren, dat helpt. In een milieu waar lezen wordt gezien als ‘niets doen’ zal een kind het moeilijker hebben om te leren de concentratie op te brengen om te studeren. In een omgeving waarin niemand veel investeert in de toekomst zullen kinderen opgroeien die liever snel geld gaan verdienen dan nog jarenlang te studeren. In de ‘lagere’ klassen krijgen kinderen soms maar een<\/em> kans om door te leren. In ‘hogere’ klassen zullen ouders het niet snel accepteren dat hun kind het niet geweldig doet op school en van alles inzetten aan bijles en druk op de leerkrachten om het kind verder te helpen. een te laag schooladvies zal minder snel voorkomen maar ook minder snel door de ouders geaccepteerd worden. <\/p>\n Ik deed het niet geweldig op school. Ik zat te dromen, raakte in paniek bij de blinde kaart van Nederland en haakte na Zwolle af en wist niks meer. Algebra vond ik te abstract. Maar mijn moeder had kweekschool gedaan, en sleepte me er doorheen met bijles – anders was ik waarschijnlijk wel een keer blijven zitten. Het was thuis geen vraag, hun kind moest in staat zijn om de middelbare school te doen, het zou een afgang zijn geweest als ik het niet had gehaald. Later, toen ik twee studies heb gedaan, Sociale Academie en sociale wetenschappen aan de universiteit bleek ik heel makkelijk te kunnen leren. Als ik in een familie was opgegroeid met de gedachte: dat is toch niks voor ons soort mensen, en ik zou van school zijn afgegaan om vroeg geld te verdienen, dan is het de vraag of ik ontdekt zou hebben dat ik meer kon.<\/p>\n De verwachtingen van de leerkrachten doen er veel toe. Daar is eens een interessant onderzoekje naar gedaan. de onderzoekers deden alsof ze de kinderen in een klas kwamen testen. Vervolgens zeiden ze tegen de leerkrachten informeel: dat en dat kind moet je in de gaten houden, die is veel intelligenter dan hij lijkt. Een jaar later bleken die aangewezen kinderen het een stuk beter te doen, ondanks het feit dat ze geheel willekeurig waren uitgekozen. Leerkrachten hebben vaak onbewust lagere verwachtingen van arbeiderskinderen of van migrantenkinderen. Ik weet inmiddels veel verhalen van migrantenkinderen die een veel te laag schooladvies meekregen. Ook dan moet je stevig in je schoenen staan om te denken: ik wil toch verder leren. <\/p>\n Ouders kunnen soms ongewild dubbele boodschappen meegeven. Alle ouders willen dat het goed gaat met hun kinderen en dat ze het verder schoppen in de maatschappij. Maar tegelijk kan het ouders ook angstig maken als hun kinderen zich te ver van hen verwijderen. Dat gaat soms subtiel, soms minder. Denk maar niet dat je beter bent dan een ander. Geen kapsones. <\/p>\n En inderdaad kan de afstand soms groot worden tussen ouders en een kind dat doorleert. Dat kind leert een nieuwe cultuur kennen, gaat zich anders kleden, gaat anders praten, schaamt zich soms voor de ouders, laat zich misschien misprijzend uit over de rommel thuis of ouders die niet weten hoe het hoort. Net als in die andere migratie kan er verwijdering optreden, en voor degene die zich naar een andere klasse begeeft het gevoel nergens echt bij te horen. Onbegrepen in het gezin van herkomst, en nog niet echt geaccepteerd in de nieuwe cultuur. <\/p>\n Veel klassemigranten vertellen van de pijnlijke gebeurtenissen onderweg. Een vriendin over de eerste keer dat ze nieuwe collega’s bij haar thuis uitnodigde. En zei: ik haal even de rode wijn uit de ijskast. Gelach. Rode wijn hoort niet in de ijskast. En dat hoor je te weten. Klassemigranten kunnen soms lang een gevoel houden dat ze door de mand kunnen vallen. Dat kan ook leiden tot overdreven aanpassing, nog beter weten hoe het hoort dan de anderen. <\/p>\n We weten dat ‘verder komen’ niet alleen gebaseerd is op de juiste opleiding volgen, maar ook ‘weten hoe het hoort’. De juiste contacten hebben. Voor de mensen die de beslissingen nemen herkend worden als ‘een van ons’. Dat wat we ‘sociaal kapitaal’ noemen. <\/p>\n Met andere woorden: wie als dubbeltje geboren is kan wel een kwartje worden, maar moet daar dubbel hard voor werken en er meer voor doen dan degene die om te beginnen al een kwartje was. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Formeel gezien zijn er in een democratie geen belemmeringen voor kinderen om te worden wat ze worden willen. Zoals ik zei: klasseverschillen zijn niet ‘waterdicht’, mensen kunnen ‘ stijgen’ en ‘dalen’ op de maatschappelijke ladder. Tegelijk is het sprookje van … Lees verder