‘Moslima blieft Hirsi Ali niet’ kopt Trouw vanochtend. Voor moslims zelf, en voor mensen die voldoende contact met hen hebben en dus ook weten waar de emancipatie van moslims en migranten in Nederland over gaat is de uitkomst van het onderzoek van het NMO geen nieuws.
\n
\nHet onderzoek is gedaan naar aanleiding van de prijs van Reader\u2019s Digest, die Hirsi Ali uitriep tot de Europeaan van het jaar, vanwege haar \u2018moed en volharding om het lot van onderdrukte islamitische vrouwen op de Nederlandse en Europese politieke agenda te zetten\u2019. Een vriendelijke vijf procent van de Nederlandse moslima\u2019s gunt haar die onderscheiding, 66% is het er niet mee eens. 78% zegt dat Hirsi Ali weinig betekent voor de emancipatie van moslima\u2019s en 90% zegt Hirsi Ali niet nodig te hebben. Geen verrassing. Wel bevestiging. \u2018Hoe kun je nou als ex-moslima verwachten dat moslima\u2019s zich achter je scharen als je hun geloof afkraakt? Dat is heel tegenstrijdig\u2019, zegt Raja Felgata, een Marokkaans-Nederlandse journaliste. <\/p>\n
Valt er nog wat nieuws over Hirsi Ali te zeggen? Er is weer een minihypje nu ze kandidaat is gesteld voor de Nobel Prijs voor de vrede, sommige kranten vergeten er bij te vermelden dat ze kandidaat is gesteld door een populistisch-rechtse parlementari\u00ebr, je zult daar maar trots op zijn. Er komt vast ook weer een ophefje als Submission II <\/em>uitkomt, maar we weten de strekking al, die gaat over homo\u2019s en hoe erg de islam is voor homo\u2019s, en dan krijgen we de obligate vulling van Nova en Netwerk met voor- en tegenstanders. Hirsi Ali doet er zelf af en toe nog een schepje bovenop, zoals een artikel waarin ze beweerde dat ook vrijzinnige moslims nog wel terug zouden gaan naar de \u2018zuivere\u2019 islam en daarmee gevaarlijker zouden worden, maar veel beroering heeft dat niet meer opgeleverd. Als kamerlid weet iedereen nu hoe ze te werk gaat, en niemand schrikt meer als ze een nieuwe actie inzet, zoals ze eerwraak behandeld wilde hebben net als terrorisme, en ze minister Donner die haar verbijsterd aan zat te staren bedreigde met een \u2018motie van treurnis\u2019. Zo groot als haar succes is bij de media, zo klein is haar politieke effect in het parlement. En als ze niet samen gaat werken zal dat niet gauw veranderen. En al helemaal niet als haar eigen partij, die ondertussen ook al niet meer zo blij met haar is straks niet meer meeregeert. Dus kunnen we de minihypjes en ophefjes niet uitzitten en het zo maar laten? <\/p>\n Ik kwam een artikel tegen over Hirsi Ali dat ik nog wel interessant vond. Juist omdat het nu eens niet over Hirsi Ali als persoon gaat, maar een verklaring probeert te geven voor de ophef zelf. Wat was het in Submission I <\/em>dat de gemoederen zo in beroering bracht, hoe presenteerde Hirsi Ali de boodschap zodat die vooral tot de verbeelding sprak van autochtone islamhaters en moslimvrezers, wat maakt dat de media pagina\u2019s voor haar uittrekken en aan haar besteden, terwijl ze niet meer is dan een <\/em>politica met een<\/em> mening? Met andere woorden, hoe is het fenomeen<\/em> Hirsi Ali geschapen? <\/p>\n Het artikel staat in het Tijdschrift voor Genderstudies, Word alsjeblieft wakker!<\/em>, geschreven door Marc de Leeuw en Sonja van Wichelen, en ik zeg het er meteen bij, het is voor mensen die niet ingevoerd zijn in het taalgebruik van de academische genderstudies niet makkelijk te lezen. Of je moet meteen begrijpen wat er wordt bedoeld met een zin als \u2018discursieve vormen vooronderstellen en cre\u00ebren zowel de context voor hun interpretatie als de verhouding van de deelnemers tot de communicatie-effectuering\u2019. Maar wie zich daar doorheen weet te worstelen komt op een zinnige en eigenzinnige interpretatie van hoe het fenomeen<\/em> Hirsi Ali, niet te verwarren met de persoon zelf, tot stand is gekomen. <\/p>\n De schrijvers laten weten fundamentele kritiek te hebben ten aanzien van geweld tegen vrouwen, maar kritiek te hebben op de manier waarop die in Submission I<\/em> aan de orde is gesteld. Het filmpje maakt meer duidelijk over de manier waarop in Nederland gedacht wordt over multiculturalisme en emancipatie, dan dat er bijgedragen wordt aan een debat over huiselijk geweld tegen moslimvrouwen. Het filmpje haakt bovendien in op de denktrant waarbij \u2018de bevrijding van vrouwen\u2019 wordt opgeteld bij \u2018de oorlog tegen terrorisme\u2019. <\/p>\n Submission I<\/em> suggereert dat het geweld tegen vrouwen wordt gelegitimeerd, of zelfs veroorzaakt, door bepaalde koranverzen. De getuigenissen van de vrouwen in de film zijn fictief, en worden gespeeld. De locatie wordt door Hirsi Ali zelf \u2018Islamistan\u2019 genoemd, en bestaat uit een achtergrond met Islamitische motieven. De vrouwen worden door de actrices en de vertellingen neergezet als weerloze vrouwen die zichzelf aan Allah \u2018onderwerpen\u2019 en zelf niets aan hun problemen lijken te kunnen doen. De koranteksten zijn geschreven op naakte ruggen, de vertelster is gehuld in een sluier, waaronder haar naakte borsten te zien zijn – een quasi-soft pornobeeld. Dit beeld roept geen herkenning op bij moslimvrouwen zelf, integendeel. Het speelt wel in op de \u2018ori\u00ebntalistische\u2019 beelden over de islam, de vrouw als geseksualiseerd anoniem exotisch wezen. (Zie, voeg ik toe, de stapel nieuwe boeken met gesluierde vrouwen op het omslag, met titels als Tranen in het Zand, Verborgen tralies, Geheim Geweld waarbij de lezeres lekker kan griezelen over wat vrouwen elders wordt aangedaan. Zelfs een boek van Fatima Mernissi, die de clich\u00e9beelden over de harem wil ontmaskeren, wordt gepresenteerd met een exotische vrouw met ontblote borst op het omslag.)<\/p>\n Om het in de woorden van de schrijvers te zeggen: \u2018de westerse vorm van depersonalisatie wordt ingezet om de depersonalisatie van moslimvrouwen aan het licht te brengen. In beide stereotypen worden vrouwen nauwelijks als handelende subjecten gezien\u2019. In de film worden de verschillende interpretaties van de koranverzen, onder andere door islamitische feministen (zoals Hassan en Wadud) genegeerd. Hirsi Ali beweerde zelf dat de film bedoeld was voor een vrouwelijk moslimpubliek, wat een beetje wordt tegengesproken door het feit dat ze het vertoonde in Zomergasten, dat vooral door een autochtoon Nederlands publiek wordt bekeken. Die overigens de gekalligrafeerde Arabische teksten niet kunnen lezen, maar wel bevestigd worden in hun stereotype ori\u00ebntalistische blik. De film wordt als het ware vertoond door een \u2019sleutelgatperspectief\u2019 dat het publiek een quasi-geheimzinnig inzicht geeft in de exotische wereld van de moslims. Dat die presentatie weinig overeenkomst vertoont met de werkelijkheid is niet aan de orde. Het gewicht dat Hirsi Ali zelf in de schaal kan leggen, is dat ze zich kan presenteren als de vertegenwoordiging van de vrouwelijke exotische Ander, als ervaringsdeskundige en als voormalig slachtoffer van islamitisch geweld. Ze claimt zelf, middels haar biografische artikelen waarin ze getuigt van haar besnijdenis en gearrangeerde huwelijk, een legitieme aanklaagster te zijn van dat islamitisch geweld. Tegelijk maakt ze zich los van dat beeld van die exotische Ander door \u2018een van ons\u2019 te worden, een bevrijde bekeerlinge, die de superioriteit van de westerse beschaving bevestigt. Zo kan ze zich opwerpen als de spreekbuis van de \u2018monddode vrouw\u2019 die niet voor zichzelf op kan komen. Juist die dubbelheid, ze is exotisch, maar ook \u2018een van ons\u2019, maakt haar zo aantrekkelijk. <\/p>\n De zelf-presentatie heeft dus een paar interessante elementen die een autochtoon publiek aanspreken: ‘van slachtoffer tot overlevende van islamitisch geweld, van gelovige tot ongelovige, van linkse PvdA\u2019er tot liberaal-rechtse VVD\u2019er, culminerend in haar ontwikkeling van asielzoekster tot succesvolle politica’, schrijven De Leeuw en Van Wichelen. Zolang de \u201cmonddode vrouwen\u201d zelf blijven zwijgen, of niet aan het woord komen of er eenvoudig niet naar hen geluisterd wordt is dit beeld te handhaven. In het gesloten beeld van Hirsi Ali is een vrouw die zegt dat ze moslima is en <\/em> ge\u00ebmancipeerd eenvoudig iemand met een \u2018vals bewustzijn\u2019, of iemand die \u2018nog niet zo ver is\u2019, voeg ik toe. Het beeld begon enige scheurtjes te vertonen bij een uitzending van een bezoek aan een Blijf van m\u2019n Lijf huis, waar Hirsi Ali werd geconfronteerd met de boosheid van een mishandelde vrouw over de film. Daarmee werd duidelijk dat Hirsi Ali zeker niet wordt gezien als \u2018een van hen\u2019. <\/p>\n Het grote probleem met de presentatie van Hirsi Ali is gelegen in de geslotenheid en de lineariteit van het verhaal dat ze presenteert. Van absoluut kwaad naar absoluut goed in een rechte lijn, zonder enige ruimte voor andere oplossingen, andere identiteiten dan die zij presenteert als de enige juiste en enige ge\u00ebmancipeerde. Jonge moslimvrouwen, die vaak bezig zijn om hun eigen weg te vinden tussen hun emancipatie en hun loyaliteit aan familie en gemeenschap worden met Hirsi Ali als erkende spreekbuis opnieuw gezien als \u2018achtergebleven\u2019, in plaats van op weg naar hun emancipatie, op hun eigen manier en vaak met behoud van hun religie die zij niet als belemmerend ervaren. <\/p>\n De Leeuw en Van Wichelen richten hun kritiek ook op het feminisme dat niet in staat is geweest om een beeld over emancipatie in stand te houden waarin ruimte is voor verschil. Ik kan me dat aantrekken. Destijds was er in de vrouwenbeweging een levendig debat over diversiteit en het feit dat emancipatie niet voor alle vrouwen hetzelfde betekent. Maar op een of andere manier lijkt die belangrijke les \u2018vergeten\u2019, in Opzij kom je die in ieder geval niet meer tegen. En dat maakt dat er nu nauwelijks verweer lijkt te zijn nu het feminisme wordt gekaapt door rechts, en er gedaan wordt alsof de verworvenheden op het gebied van vrouwenrechten, de (relatieve) rechtsgelijkheid tussen de seksen het gevolg is van onze Verlichting, in plaats van een jarenlang durende sociale strijd – waar rechts nauwelijks aan bijgedragen heeft. Niet alleen draagt Submission I<\/em> bij aan de simplificatie van ons beeld over de islam, niet alleen worden alle regionale en locale verschillen en historische veranderingen binnen de islam genegeerd en verworpen, maar daar bovenop wordt algehele religiekritiek vermomd als een feministische doelstelling. Het westen moet die arme mishandelde moslimvrouwen redden van hun godsdienst. En de enige manier waarop ze dat gaat lukken is om over te gaan naar het westerse seculiere liberalisme, is het idee. <\/p>\n Deze manier om het feminisme te kapen voor politieke doeleinden is niet nieuw. Ook in de negentiende eeuw gebruikten de koloniale mogendheden de onderdrukking van inheemse vrouwen graag om hun eigen beschavingsoffensieven mee te legitimeren: ‘blanke mannen redden bruine vrouwen van bruine mannen’, noemde Gayatri Spivak dat. Die oude truc komen we nu tegen in een nog vileiner jasje, want nu zijn niet alleen \u2018witte mannen (plus enige witte vrouwen) bezig om bruine vrouwen van bruine mannen te redden\u2019, nu is het een bruine vrouw die bruine vrouwen van bruine mannen wil redden, zeggen de schrijvers. Hirsi Ali is dus zo interessant omdat ze zelf de cultureel Andere belichaamt, en juist niet de witte Europese koloniale man. Mijn conclusie: ze verwoordt exact wat de witte man wil zeggen maar niet meer kan zeggen zonder als neokolonialistisch of racistisch te worden weggezet. Hirsi Ali kwam als geroepen, ze neemt de rol over, en geeft daarmee de witte mannen de gelegenheid om te zeggen: zie, nou zeggen \u2018ze\u2019 het zelf. Het is zo gezien dan ook geen wonder dat haar aanhang vooral uit witte mannen en een paar witte vrouwen bestaat. <\/p>\n En dat verklaart waarom het fenomeen Hirsi Ali zoveel groter is geworden dan de persoon Hirsi Ali, en waarom haar woorden zoveel meer mediawaarde hebben dan die van een minstens zo ervaringsdeskundige andere moslima. Hirsi Ali heeft de witte, liberale mannen, de islamhaters en moslimvrezers een grote dienst bewezen door zichzelf uit te vinden nog voordat iemand anders op het idee kwam. Wat dat betreft heeft ze absoluut een prijs verdiend. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ‘Moslima blieft Hirsi Ali niet’ kopt Trouw vanochtend. Voor moslims zelf, en voor mensen die voldoende contact met hen hebben en dus ook weten waar de emancipatie van moslims en migranten in Nederland over gaat is de uitkomst van het … Lees verder
\nHirsi Ali gebruikt als het ware het vrouwenlichaam als middel in haar strijd tegen de \u2018conservatieve islam\u2019, en het geweld tegen moslimvrouwen kiest ze uit, niet om het geweld zelf, maar als strijdperk voor de confrontatie tussen de \u2018achtergebleven islam\u2019 en de moderne, verlichte, \u2018normale\u2019 westerse democratie. Geen wonder dat de moslima\u2019s zelf, opnieuw tot object gemaakt maar nu door iemand die zegt dat zelf geweest te zijn en voorgeeft voor hen op te komen, er niets van moeten hebben. <\/p>\n