Paniekreacties uit Europa en de VS. Want hebben ze aan de ene kant de Palestijnen onder druk gezet om democratische verkiezingen te houden, tegelijk hadden ze Hamas alvast op de lijst van terroristische organisaties gezet. Tja, nu is er een dilemma.
\n
\nWant als je een democratische gekozen nieuwe regering bij voorbaat niet als gesprekspartner accepteert, en jezelf al hebt verboden om nog geld over te maken, dan wordt het moeilijk om te beslissen hoe het nu verder moet. Uiteraard heeft Israel al aangekondigd dat ze niet met Hamas wensen te praten. Niet dat dat veel verschil uitmaakt: ze praatten met Abbas ook al niet. In diverse kranten lees ik dat met deze verkiezing een einde komt aan het vredesproces. De vraag is alleen waar dat vredesproces was. De Palestijnen hebben er weinig van gezien. Het bestond kennelijk vooral in de hoofden van Europese politici en commentatoren die de terugtrekking van de nederzettingen uit Gaza wensten te zien als een stap voorwaarts, een opening voor onderhandelingen, in plaats van wat het aantoonbaar was: een hergroepering van het leger die exact paste in het plan van Sharon. Want ondertussen ging en gaat het nederzettingenbeleid, de bouw van nieuwe permanente checkpoints a la die in Gaza, de bouw van de muur en de annexatie van Oost-Jeruzalem gewoon door. Inclusief de liquidaties. En om even te laten zien wie er in de Gazastrook echt de baas is werd de ontruiming gevolgd door respectievelijk een geluidsbombardement om de bewoners de stuipen op het lijf te jagen, een invasie in het Noorden waarbij een deel van Gaza opnieuw werd ingenomen, werden er vissers op zee doodgeschoten en een paar dagen geleden werd een negenjarig meisje dat naar het zeggen van het IDF te dicht bij de grens kwam doodgeschoten. Let wel: doodgeschoten door het Israelische leger, in Gaza zelf. Ik bedoel maar: hoezo teruggegeven aan de Palestijnen, hoezo niet meer bezet? <\/p>\n
Om zich uit de verlegenheid te redden waar ze zichzelf in hebben gewerkt begint de VS, met een echo in Europa de verwachte spierballentaal te spreken: Hamas moet nu het bestaan van Israel erkennen. Hamas moet de wapens inleveren en stoppen met geweld. Voor dat soort taal was de PLO nog wel gevoelig, het is de vraag of Hamas daar in mee gaat. Want het belangrijke punt is dat de druk nog steeds eenzijdig aan de Palestijnse kant gelegd wordt. Niemand vraagt Israel om nu eens de Palestijnse vraag om een eigen staat te erkennen. En niemand vraagt Israel om te stoppen met geweld. <\/p>\n
Ik herinner me wat Eyad Sarraj tegen me zei, een bekende psychiater en mensenrechtenactivist – hij was pas te zien op de BBC: ‘ wij Palestijnen hebben altijd twee zielen in onze borst. Met ons hart denken we: laat Israel toch de zee inzakken. Maar met ons hoofd weten we dat we Israel moeten erkennen, want die gaan toch niet meer weg’. Vanuit de Palestijnen, en vanuit het gehele Midden Oosten gezien, waar Israel nooit deel van uit heeft willen maken, is de staat Israel inderdaad een complete ramp. Maar ik ken ook Nederlandse joden die allang erkennen dat Israel een mislukt project is. Het was bedoeld voor de veiligheid van de joden – nergens zijn die zo onveilig als in Israel. Het was bedoeld om een einde te maken aan het antisemitisme – maar de daden van de staat Israel tegen Arabieren, de permanente schendingen van mensenrechten en internationaal recht, laten overal latent aanwezig antisemitisme oplaaien. Het was de bedoeling om van Israel een ‘gewoon’ land te maken, maar niemand durft nog de conclusie te trekken dat je een gewone democratie niet kunt vestigen op een etnisch-religieus beginsel, dat in onze postkoloniale tijdperk een volstrekt anachronisme is geworden. De linkse, optimistische zionisten van toen dachten nog dat het mogelijk was om een land op te bouwen dat in vriendschap met de Arabische omgeving zou kunnen leven, de rechtse, realistischer zionisten als Jacobinski voorzagen wel dat je vriendschap niet krijgt door eerst de inheemse bevolking over de grenzen te jagen, en dat het er vooral op aan zou komen om goed te leren schieten. En Israel zelf heeft de kans om alsnog tot een compromis te komen in 1967 laten schieten, tot het verdriet van Avnery, voormalig zionist en naar eigen zeggen, terrorist, die de wapens droeg in de joodse ondergrondse, toen het mogelijk was geweest om mee te werken aan de opbouw van een Palestijnse staat op de Westoever en de Gazastrook. In plaats daarvan begon Israel in een overwinningsroes nog meer land te veroveren en te annexeren, en is daar tot op de dag van vandaag niet mee opgehouden. Kortom: het is wat naief om te verwachten dat de Palestijnen in de rij zullen staan ‘om de staat Israel te erkennen’. Hoewel ook Arafat pragmatisch genoeg was om de bocht te nemen en in te zien dat Israel inmiddels een voldongen feit was, en hij destijds de historische concessie deed om afstand te nemen van 78 procent van het land waar de Palestijnen voorheen vrij konden leven. In de achteraf gezien naieve verwachting dat de Palestijnen voor deze concessie beloond zouden worden met een leefbare Palestijnse staat. Israel heeft geen millimeter toegegeven. Dat is de Palestijnen niet ontgaan, die dagelijks moeten leven met een oprukkende annexatie en een steeds verder verlaagde levensstandaard. Wie wil dat Hamas, net als de PLO, plechtig het bestaan van de staat Israel erkend, zou dus even na kunnen denken wat daar dan tegenover staat. Dezelfde bezetting? <\/p>\n
En dan ‘ophouden met geweld’. Israel verstaat onder ‘geweld’ elke vorm van verzet tegen de bezetting. De VS en Europa zijn daar ook geweldig onduidelijk in. Volgens het internationale oorlogsrecht heeft elk volk het recht zich te verzetten tegen een bezetting, als het moet ook met wapens. Wat uiteraard niet is toegestaan is aanvallen op burgers. We vergeten wel eens dat de zo door ons bewonderde Mandela ook nooit bereid was om gewapend verzet af te zweren, tot de apartheid was afgeschaft. Het helpt dus zeker niet om zonder onderscheid te zeggen dat de Palestijnen ‘het geweld’ moeten afzweren en dat beetje wapens dat ze hebben neer moeten leggen, zolang niemand kan garanderen dat dat een einde gaat maken aan de bezetting, en feitelijk niemand opkomt voor de veiligheid van de Palestijnen, die numeriek erg veel meer doden te betreuren hebben dan Israel. Ook Abbas wist dat hij dat van de Palestijnse bevolking niet kon verwachten, en ging aan het werk om de extremistische groepen zo ver te krijgen dat ze bereid waren naar een politieke oplossing te zoeken in plaats van door te gaan met aanslagen. Dat is hem ook opvallend goed gelukt. Hamas nam voor het eerst deel aan de verkiezingen. Al een jaar lang is de afgesproken hudna<\/em>, de wapenstilstand, gehandhaafd en hebben er geen aanslagen door Hamas plaatsgevonden. Maar in plaats van daar voor beloond te worden door Israel, is zijn gezagspositie voortdurend ondermijnd. Sharon weigerde met hem te praten en schroefde de onhoudbare eisen alleen maar op. En heeft geen enkel gebaar gemaakt, zoals het vrijlaten van politieke gevangenen wat overal ter wereld normaal is bij een wapenstilstand, waarmee Abbas zijn gezagspositie had kunnen handhaven. En de VS keek toe, en Europa keek toe, en deed niks. <\/p>\n De ondermijning van Abbas’ gezag is niet het hele verhaal dat verklaart waarom Hamas nu zo overweldigend heeft gewonnen. Ook intern was zijn gezag niet groot. Hij begon niet slecht, met het plaatselijk opruimen van misstanden, zoals het verwijderen van illegale bouwsels op de stranden, zodat de gewone Palestijnen weer naar zee konden zonder daar voor te hoeven betalen. Maar hij is niet in staat geweest om de oude, door Arafat op het pluche geholpen garde te vervangen door leiders die meer het vertrouwen hadden van het volk. De excuses die Fatah lid Marwan Barghouti nog vanuit de gevangenis maakte over de corruptie in het verleden waren een kwestie van too little, too late<\/em>. De Palestijnen bleken uiteindelijk meer vertrouwen te hebben in Hamas, die als integer werden ervaren, en dichterbij de bevolking staat. Het is geen onbetekenend detail dat Hamas aanvoerder Ismail Haniyeh gefeliciteerd kon worden voor zijn eenvoudige woning in het Shati vluchtelingenkamp, en niet Dahlan van Fatah voor zijn grote bewaakte villa aan zee. Met fundamentalisme heeft de winst van Hamas weinig te maken. Zoals dr. Haider Abdel Shafi me eens zei: ‘ wij Palestijnen zijn helemaal niet zo gelovig’. En zoals een Palestijn het nu zei tegen verslaggeefster Amira Hass (zie haar artikel hieronder): ‘Ik ben niet religieus. Ik bid niet. Ik vast niet. Maar ik stem Hamas omdat we ziek zijn van die dieven, we hebben het spuugzat dat ze ons geld stelen. We hebben miljarden dollars ontvangen uit de wereld -waar zijn die gebleven?’ En Hanna Siniora, geen Hamasaanhanger, maar een tegenkandidaat in de parlementsverkiezingen, bevestigt dat ook: de keuze voor Hamas is niet een keuze voor terrorisme, maar een keuze tegen de PLO. ‘De stemmen op Hamas willen Fatah zeggen: jullie hebben tien jaar niets voor ons gedaan, hoepel op’. En ook hij zegt dat Israel en de internationale gemeenschap er veel aan hebben bijgedragen, of liever gezegd nagelaten, waardoor de Palestijnen nu kiezen voor een nieuwe koers. (Jerusalem Post, 26-01-06)<\/p>\n De vraag is nu wat Hamas gaat doen. Ook zij krijgen het niet gemakkelijk nu ze moeten besturen en het is de vraag of ze daar klaar voor zijn en of ze de beloften waar kunnen maken. Wat ze heel goed weten, omdat ze zoveel dichter staan bij de bevolking zelf, is dat het merendeel van de Palestijnen genoeg heeft van geweld, van de intifada die hen zoveel verwoesting en doden heeft gekost. Voor wie goed kijkt is het duidelijk dat Hamas zelf ook al de bocht heeft genomen door de wapenstilstand aan te houden en deel te nemen aan het parlementaire proces. Maar ook nu blijft de vraag hoe lang je een opstandige bevolking in bedwang kunt houden, als er geen verbeteringen komen. Dat er nu gedreigd wordt om internationaal gezien geen geld meer te sturen maakt de situatie uiteraard niet rooskleuriger. Daar waar Hamas plaatselijk de leiding al had overgenomen hebben ze geen slechte beurt gemaakt: het vuilnis werd weer opgehaald, scholen opgeknapt. Maar ook zij erkennen dat ze geen einde kunnen maken aan de armoede. Nu Hamas aan de macht is staan ze voor een gigantische taak: ze moeten salarissen uitbetalen, banen scheppen, de gezondheidszorg en het onderwijs verbeteren, opnieuw zorgen voor stabiliteit. <\/p>\n Hanna Seniora bevestigt dat Hamas al bezig was met een hervormingsproces, weg van gewapend verzet, meer in de richting van burgerlijk bestuur en een politieke oplossing. Feitelijk, zegt Siniora, waren ze beter in staat om hun opstandige achterban in het gareel te houden dan Fatah. Ze hebben hun retoriek ook al behoorlijk opgeschoond, en praten allang niet meer over de vernietiging van Israel. <\/p>\n De overwinning van Hamas heeft een dilemma geschapen voor Israel en de internationale gemeenschap, die bij voorbaat al had aangekondigd niet met Hamas te willen praten. Maar diezelfde internationale gemeenschap moet nu goed nadenken wat ze gaan doen, zegt Siniora. Er zijn twee modellen voor Islamitische regerende partijen, dat is het radicale Iraanse model en het gematigde Turkse model. ‘Ik wil een boodschap sturen aan de Verenigde Staten, Europa en Israel: jullie hebben de macht om Hamas een constructieve richting op te sturen. Als jullie correct omgaan met Hamas, dan zullen die zich bewegen in de richting van het gematigde model. Maar drijf je ze verder in het nauw, dan zullen ze zich onverantwoordelijk gedragen en terugvallen op geweld’.<\/p>\n ‘Abu Mazen was te bang om Hamas en andere groeperingen te ontwapenen. Maar nu is het Hamas zelf die zijn achterban in bedwang moet houden. Zij moeten laten zien dat ze de extremisten kunnen bedwingen. Daar zullen ze een grotere stok voor moeten gebruiken dan Abu Mazen (Abbas) durfde’. <\/p>\n Siniora gaat er van uit dat ook Hamas in staat is om hetzelfde proces door te maken dat de PLO heeft doorgemaakt: ‘Ik heb met de PLO gewerkt, en heb gezien hoe ze zich ontwikkelden van een terroristische organisatie tot partners in het Oslo proces en de erkenning van de staat Israel’. Dat proces kan met Hamas nu sneller gaan dan destijds: over vier jaar is er weer een verkiezing en ze hebben veel te verliezen. <\/p>\n Ook Uri Avnery (artikel hieronder) ziet niet alleen de negatieve kanten van de overwinning van Hamas. Natuurlijk zal Israel eerst schreeuwen: terroristen, moordenaars, Hamas wil Israel vernietigen, we zullen nooit met ze onderhandelen!, net als toen met de PLO. En de overwinning van Hamas is koren op de molen van Sharons Kadima partij, die niets anders wil dan een extra excuus om door te gaan met de openlijke annexatie van nog meer Palestijns land. Maar ook zij moeten een toontje lager gaan zingen, de VS moeten omlaag uit hun hoge boom, Europa moet zijn belachelijke slogans maar weer vergeten, en uiteindelijk zal er toch gewoon onderhandeld moeten worden. Met Hamas. Want uiteindelijk, zegt Avnery, is een vrede die gesloten is met Hamas meer waard dan een vrede die alleen gesloten is met Fatah.’ En laten we bidden dat er niet te veel bloed moet vloeien voordat het zover is’.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Paniekreacties uit Europa en de VS. Want hebben ze aan de ene kant de Palestijnen onder druk gezet om democratische verkiezingen te houden, tegelijk hadden ze Hamas alvast op de lijst van terroristische organisaties gezet. Tja, nu is er een … Lees verder