Er waart een spook door Europa. Het spook van de confontatiepolitiek en de islamofobie. <\/p>\n
Ingezonden brieven zijn vaak dankbare studieobjecten. Ik lees ze graag, vooral om wat er met enige close<\/em> reading<\/em>, zeg maar tussen de regels door staat te lezen. Wat zegt iemand nu eigenlijk, wat zijn de impliciete aannames die zo impliciet zijn dat ze niet ter discussie hoeven te staan? In het vervolg op mijn stukje over vijandbeelden een oefening. Dit is een ingezonden brief in de Volkskrant van 15 april. Het is een reactie op de discussie die opnieuw aangezwengeld is door Hirsi Ali, naar aanleiding van het manifest van oud-politici die pleiten voor meer verzoening dan confrontatie, met name waar het gaat om de dreigende scheuring tussen bevolkingsgroepen, waaronder moslims en migranten. Dit is de brief: Dank aan Ayaan Hirsi Ali en aan de Volkskrant voor het publiceren van het opiniestuk over het nut van confrontatiepolitiek tegen de radicale islam. Als sympathisant van confrontatiepolitiek zwijg ik al jaren, uit angst door vrienden en collega\u00b4s voor racist of zionist uitgemaakt te worden. Welke aannames lezen we in de tekst? Voorvechters als Bush, Verdonk en Fortuyn worden in de Nederlandse media automatisch verketterd, stelt ze. Nu kunnen we constateren dat in de huidige loopgravenoorlog het niveau van de discussie aardig wordt verlaagd door de scheldcanonades en aanvallen op de persoon, maar als we echt gaan turven denk ik dat de confrontatiekant, uit op confrontatie en niet op verzoening tenslotte, op dat front aardig wint, al zijn de verzoeners ook niet altijd netjes. Maar het valt toch niet te ontkennen dat er op Bush en Verdonk – Fortuyn is dood – en ook op Hirsi Ali en Wilders veel politieke kritiek is geformuleerd die moeilijk afgedaan kan worden als verkettering. Tenzij argumenten niet tellen en is afgesproken dat de vrijheid van meningsuiting niet voor beide zijden geldt. <\/p>\n Het interessantste komt nu. Dat is de constructie van een \u00b4wij\u00b4 die kennelijk bedreigd wordt door de migranten en de groeiende radicale islam. Die \u00b4wij\u00b4 bestaat niet zomaar uit autochtone Nederlanders maar uit een selectie daaruit: joden, homo\u00b4s, alleenstaande moeders en witte ouders met schoolgaande kinderen. (Je zult toch een joodse, lesbische alleenstaande moeder zijn, wat erg). Nu kunnen we gaan raden wat de impliciete aannames zijn die deze verzameling tot \u00e9\u00e9n bedreigde groep maakt, want dat wordt niet uitgelegd. Dat er antisemitische uitingen zijn gedaan door een deel van de moslims, met name jongeren, is een feit, hoewel de incidenten niet zijn toegenomen. Evenzeer zijn er homo\u00b4s die zich bedreigd hebben gevoeld. Zorgelijk genoeg. Werk aan de winkel, zeker. Maar niet zorgelijker, dacht ik, dan de discriminerende uitingen tegen moslims, en de incidenten tegen islamitische scholen en moskeeen. Waarom alleenstaande moeders in het rijtje staan is mij een raadsel, zelfs als ik probeer tussen de regels te lezen. Je hebt ten slotte evengoed alleenstaande moslimmoeders. En die witte ouders van schoolgaande kinderen lijken me ook weer een geheel andere kwestie. Ik zou daaruit op moeten maken dat het erg is voor witte ouders als er ook niet-witte kindertjes op de scholen zitten en dat het voor de witte ouders die niet willen dat hun kinderen met anderen in aanraking komen vervelend is als ze moeite hebben om een geheel witte school te vinden. Moeten ze misschien voor omrijden. Maar een bedreiging? Geen plaats meer voor in Nederland straks, wanneer we er niet in slagen om die moslims en migranten met veel \u00b4confrontatiepolitiek\u00b4 er uit te werken? Zo wordt de dominante groep, blanke niet-moslimse autochtonen, omgebouwd tot slachtoffers, of toekomstige slachtoffers van een minderheid. <\/p>\n De briefschrijfster klaagt het establishment vervolgens aan dat die g\u00e9\u00e9n wereldbeeld vol bedreigingen toelaten, bedreigingen die er volgens haar kennelijk aankomen. Dit is duidelijk: ze leeft in een angstige wereld, en staat er ook nog alleen voor, want haar vrienden maken haar uit voor racist of zionist als ze haar mond open doet en het hele establishment is tegen haar en voor de moslims. Ik dacht anders dat ze kon rekenen op hartelijke instemming van de Nederlanders die nu nog aarzelen of ze op Verdonk of op Wilders moeten gaan stemmen. <\/p>\n Ik lees net een verhelderend artikel van Jasmine Lato over islamofobie in Frankrijk. (In News from Within uit Israel, het maartnummer) Zij ziet, net als Madood in Engeland, een verschuiving van het klassieke racisme naar een nieuwe vorm, de vijandigheid tegen moslims als groep. In Frankrijk bestaat het overgrote deel van de islamitische burgers uit migranten uit de voormalige Franse kolonies, Arabieren dus, anders dan in Nederland, waar de meeste Turkse en Marokkaanse Nederlanders hierheen zijn gekomen als arbeidsmigranten. Over onze medelanders uit voormalige kolonieen hebben we het hier nauwelijks meer, tenzij ze zich profileren als moslims. Dat is een verschil met Frankrijk, waar de woede van migrantenjongeren makkelijker oplaait dan bij de kinderen van arbeidsmigranten hier die geen of minder vaak ervaring hebben met de nog niet vergeten vernederingen van het kolonialisme. Maar de mechanismen lopen verder nogal parallel. Ook arbeidsmigranten hebben redenen om zich achtergesteld en vernederd te voelen, al heeft zich dat veel minder geuit in georganiseerd politiek protest. <\/p>\n Wat de Franse moslims voor zich opeisen is niets anders dan elke religieuze groepering voor zichzelf wil, zegt Lato: de vrijheid om voor hun geloof uit te komen, plekken tot hun beschikking hebben waar ze hun godsdienst kunnen belijden, gelijkheid van behandeling en respect. Ik kan er aan toevoegen: vrije schoolkeuze voor hun kinderen, vastgelegd in onze Grondwet, de vrijheid zich te kleden zoals ze willen, te trouwen met wie ze willen, de taal te spreken die ze willen als ze onder elkaar zijn dus ook op straat, en niet gediscrimineerd worden bij het vinden van woningen, stages of werk, of in het uitgaansleven. Hele gewone wensen, hele normale burgerrechten, maar in het huidige klimaat zijn die wensen al omgezet in privileges die hen niet zomaar toekomen, die ze af moeten staan om er bij te horen of die ze nog moeten verdienen. <\/p>\n Het probleem is op zijn kop gezet, zegt Lato. De meerderheid spreekt over zichzelf als bedreigde minderheid. De dominante meerderheid gaat er liever van uit dat moslims proberen \u00b4ons\u00b4 hun eigenaardigheden op te dringen en ons met hun anderszijn te confronteren, dan toe te geven dat we bezig zijn de gewone burgerrechten van een minderheid in te perken. Dat zou ook niet erg passen in ons verlichte zelfbeeld van tolerantie en ruimdenkendheid. Dat lijkt te veel op het ouderwetse racisme van vroeger. Dus moet van een dominante groep, \u00b4wij\u00b4, een bedreigde groep worden gemaakt. Niet alleen die ene moord die is gepleegd, hoe erg ook, niet alleen de paar politici die extra bewaking nodig hebben vanwege bedreigingen, het \u00b4wij\u00b4 dat bang moet zijn is uitvergroot, ook al is het duidelijk dat er sinds de daden die ons, moslim en niet-moslim zo hebben geschokt geen toename meer is geweest van geweld of bedreiging. Dat stelt een homofoob niet gerust. De dreiging moet blijven, als dekmantel voor een discriminerende politiek en behandeling van \u00b4andere\u00b4 burgers. Zonder bedreiging hebben we geen excuus meer. Dus als die bedreiging er niet is dan moeten we die verzinnen. <\/p>\n De onderliggende aanname van de bangmakers en de banggemaakten, zo fraai geillustreerd door de briefschrijfster, is dat wat de moslims \u00b4winnen\u00b4 tegelijk ons verlies is. Van elk stukje van hun cultuur of religie dat ze mogen behouden gaat er een stukje van dat van ons af. Maar wie zegt dat? Is er nog discussie over mogelijk of dat wel waar is? Het lijkt haast van niet. Is een vrouw die een hoofddoek draagt bedreigend voor mijn vrijheid om er geen te dragen? Heb ik er wat mee te maken dat twee vrouwen in de tram met elkaar Sranan tongo spreken, Berbers of Turks? De moslims kunnen het niet goed doen. Sturen ze hun kinderen naar openbare scholen, dan werken ze mee aan het \u00b4verzwarten\u00b4 van scholen die dan niet meer aantrekkelijk zijn voor de \u00b4witte ouders met schoolgaande kinderen\u00b4, gaan ze naar een islamitische school dan is het ook niet goed want dat is segregatie en gevaarlijk. Wonen ze bij elkaar dan wordt ze verweten dat ze bijdragen aan de verloedering van achterstandswijken en heet het segregatie, maar zestig procent van de Nederlandse burgers heeft ze liever niet als buur. Richten ze hun eigen partijen op, dan willen ze kennelijk niet mee doen met onze democratie, al staat het recht om een partij op te richten gewoon in de wet, maar stemmen ze massaal braaf op een gemengde sociaal-democratische partij, dan regent het zorgelijke commentaren over clientelisme en de vraag of de PvdA niet bezig is om de Partij van de Allochtonen te worden. Worden ze jarenlang gezien als conservatief, want religieus, stemmen ze links is het ook niet in orde. Moskeeen worden gezien als een gevaar, alsof ze niet gewoon naast de kerken kunnen staan staan, maar die kerken verdringen. (Kop uit de HP eens: moskeeen rukken op, alsof het gaat om een dreigend leger). Zo wordt er gekeken: elk normaal burgerrecht dat islamitische Nederlanders zouden krijgen gaat af van \u00b4onze\u00b4 vrijheid en ruimte. Alsof Nederland niet al van oudsher een land is waar vele godsdiensten naast elkaar kunnen bestaan, alsof er geen dorpen zijn waar twee of drie kerken naast elkaar staan zonder elkaar te verdringen omdat de protestanten zich weer eens hadden opgesplitst en katholieken en protestanten uiteraard ook niet in dezelfde kerk kunnen. <\/p>\n En alsof we geen grondwet hebben die onze rechten om in onze diversiteit naast elkaar te leven garandeert. Een grondwet die behoorlijk stevig staat verankerd in onze parlementaire stelsel. Zelfs als alle moslims in Nederland stiekem geheel achter de wreedste vorm van sharia zouden staan, en vanaf heden niets anders meer zouden doen dan kindertjes maken, om het sppokbeeld nog eens op te roepen, dan nog is er geen schijn van kans dat ze de tweederde meerderheid zouden krijgen om van Nederland een islamistische staat te maken. De enige die op dit moment de grondwet werkelijk bedreigen zijn de politici van rechts die de vrije keuze voor bijzonder onderwijs, of het anti discrimatie artikel op zouden willen schorten. Maar zelfs deze zeer voor de hand liggende feiten halen weinig uit tegen het rondwarend spook van de islamofobie, en de dreiging dat \u00b4wij\u00b4 straks geen plaats meer hebben in Nederland. <\/p>\n Uiteraard is niet elke kritiek op zekere verzen uit de koran of op de voorschriften ontleend aan de profeet Mohammed gelijk te stellen aan islamofobie. Dat wordt het wel wanneer alles waar we bang voor zijn of tegen zijn, van hoofddoek tot terrorisme, van baarden tot vrouwenmishandeling, van de bouw van moskeeen tot het totalitaire regime in Iran, bij elkaar opgeteld worden tot \u00e9\u00e9n bedreiging als gevolg van \u00b4de islam\u00b4, zegt Lato. En ik voeg er aan toe dat juist d\u00e1t onze zicht op werkelijke problemen die er zijn, zoals de kleine groep radicaliserende jongeren, de problemen van de achterstand bij sommige groepen migranten, inderdaad, vrouwenmishandeling verduistert<\/em> in plaats van verheldert en bespreekbaar maakt. Wanneer die zaken uit proportie worden getrokken, er niet meer wordt gekeken naar de contekst, alles opeens \u00b4religie\u00b4 is geworden heb je nauwelijks nog middelen om daar effectief wat aan te doen, behalve een gehele bevolkingsgroep bestrijden of suggereren dat ze maar teug moeten gaan naar waar ze vandaan komen. En dat meer repressie radicalisering alleen maar aanwakkert, dat wisten we al.<\/p>\n Dit is dus een centraal element van de opgekomen islamofobie: de aanname dat alles wat moslims aan eigenheid zouden willen behouden, ook als dat gewone burgerrechten zijn, afgaat<\/em> van de rechten van de blanke meerderheid. En zo kunnen de ware verhoudingen op hun kop worden gezet. Niet de blanke meerderheid vormt een bedreiging voor de burgerrechten van migranten, de migranten, met name de moslims, vormen een bedreiging voor de burgerrechten van de blanke meerderheid. Dit ondanks de sociologisch aantoonbare gegevens: dat de migranten in doorsnee nog lang niet dezelfde sociaal-economische macht hebben, nog lang niet evenredig zijn vertegenwoordigd in het bedrijfsleven, het onderwijs, de media en de politiek. En dus noch numeriek, noch economisch, noch politiek een evenredige machtsfactor vormen. Nog afgezien van het feit dat inmiddels is gebleken dat de grote meerderheid niet afwijkt van de autochtonen in de manier waarop ze hun leven in wensen te richten en de voorkeur geven aan een democratische staat die ook hun vrijheid in principe garandeert. Zelfs \u00e1ls ze een evenredige machtsfactor zouden zijn is daarmee volstekt niet gezegd dat ze een bedreiging zouden vormen voor onze rechtstaat, onze democratie en onze verworven en bevochten vrijheden. <\/p>\n Een manier om die omkering – niet wij bedreigen hen maar zij bedreigen ons – in stand te kunnen houden is een ander belangrijk element in de islamofobie die Lato noemt: dat Europese moslims eerder gezien worden als een onderdeel van de wereldwijde en bedreigende moslimgemeenschappen dan als een integraal deel, gewoon burgers, van het land waar ze wonen. Als een potentiele vijfde colonne. Dat uit zich in Nederland in de angst dat migranten zich meer verbinden aan het land van hun ouders dan met het land waarin ze wonen, meer met hun geloof dan met hun nationaliteit (alsof die twee elkaar voor moslims per definitie uit zouden sluiten maar voor andere Nederlandse gelovigen niet) – een perfecte manier om exact dat te produceren waar we bang voor zijn, want inderdaad, veel migranten en migrantenkinderen voelen zich steeds minder verbonden met het land waarin een deel van de bevolking, inclusief een belangrijk deel van de regering en de politiek, hen wenst te beschouwen als een potentiele vijand. <\/p>\n De nieuwe westerse islamofobie kan zich verder verschuilen achter een progressief image. Dat heeft voor de islamofoben het grote voordeel dat daarmee gemaskeerd wordt dat het gewoon neerkomt op het oude koloniale racisme in een nieuw jasje. Hoewel aantoonbaar is dat we islamofoben vooral vinden aan de rechterkant van het politieke spectrum, presenteren ze zichzelf graag als progressief, vooral op het terrein van rechten van vrouwen en homo\u00b4s, ook al is het duidelijk dat we hen zelden zijn tegengekomen toen de emancipatie van vrouwen en homo\u00b4s in Nederland nog een issue was. Ook verstopt de islamofobie zich graag achter het als progressief gepresenteerde idee \u00b4religiekritiek\u00b4. Zijn we hier niet een moderne, seculiere, ontzuilde samenleving, in tegenstelling tot de moslims die nog geworteld zijn in de middeleeuwen. Door het vooral te hebben over religie, en alle sociaal-economische problemen die samen hangen met migratie als \u00b4religie\u00b4 te vertalen, en te hameren op \u00b4onze\u00b4 eigen verlichte en seculiere normen en waarden tegenover de achterlijke en religieuze opvattingen van \u00b4de ander\u00b4, kan de islamofoob zich voordoen als progressief in plaats van als ouderwets rechts. Het oude racisme, niet meer politiek correct, is in Frankrijk naadloos overgegaan van de gedachte dat de minderheden gewelddadig van nature zijn omdat ze arm of arabier zijn, naar een nu geheel acceptabele vertaling, dat het hun religie is die ze maakt tot gevaarlijke burgers die hier eigenlijk niet horen, stelt Lato. Wij hebben in Nederland daarvan dus onze eigen variant geschapen.<\/p>\n Islamofobie wordt nog niet erkend als een sociaal probleem, zoals racisme dat op een gegeven ogenblik wel werd, stelt Lato. Inderdaad, antisemitisme en racisme op huidskleur zijn hopeloos uit de mode. Je kunt er niet meer mee voor de dag komen als je zelf niet voor achterlijk uitgemaakt wilt worden. Maar islamofobie wordt nog nauwelijks herkend, en dat mag nog. En juist door de maskering draagt het bij aan verdere polarisatie en inderdaad, nog meer confrontatie in plaats van verzoening. Het grote gevaar van islamofobie is de werking ervan, die neigt naar een zelfvervullende voorspelling. Hoe lang kun je iemand als vijand behandelen, zonder dat die zich ook als vijand gaat voelen – en gedragen? Gelukkig, ik wil niet op mijn beurt een wereld vol bedreigingen schetsen, denk ik dat de gewone, nadenkende mensen (moslim en niet-moslim) die niets moeten hebben van welk extremisme dan ook, in de meerderheid zijn en ook politiek aan het terugkomen zijn. dat toonden de gemeenteraadsverkiezingen, het politiek van links naar rechts strekkende manifest E\u00e9n land, \u00e9\u00e9n samenleving<\/em>, en nu het rapport van de WRR. Uiteraard betekent dat ook dat het islamofobe rechts dat dacht aan de winnende hand te zijn nu furieus reageert. We zijn nog niet van elkaar af. Evenmin als van de banggemaakte burgers die echt denken dat er straks geen plaats meer voor hen is, zoals de briefschrijfster die zo blij is met Hirsi Ali die het lef heeft \u00b4de waarheid\u00b4 te zeggen. <\/p>\n Deze anti islam en anti migrantenstroming is in Frankrijk het nieuwe masker van het oude anti arabische racisme, opgeteld bij de gedachte van de internationale dreiging, samen te vatten onder de term islamofobie. En in Nederland kunnen we er ook wat van. Van de \u00b4confrontatiepolitiek\u00b4 die ons moet redden van de ondergang van het land. Er mag geen barst komen in het gesloten islamofobe vijandbeeld. Het wereldbeeld moet vooral vol bedreigingen blijven. We zouden anders eens in de spiegel kunnen zien wat er van onze tolerantie en vrijdenkendheid is geworden. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Er waart een spook door Europa. Het spook van de confontatiepolitiek en de islamofobie. Ingezonden brieven zijn vaak dankbare studieobjecten. Ik lees ze graag, vooral om wat er met enige close reading, zeg maar tussen de regels door staat te … Lees verder
\n<\/p>\n
\nConfrontatiepolitiek en haar voorvechters als Bush, Verdonk en Fortuyn, worden in de Nederlandse media automatisch verketterd. Terwijl ik me afvraag of er voor mensen zoals wij (joden, homo\u00b4s, alleenstaande moeders, witte ouders met schoolgaande kinderen) in de toekomst nog wel plaats is in Nederland. Veel van onze huidige vrijheden zullen afhangen van de massaliteit van de immigratie en de mate waarin de radicale islam populair wordt.
\nIk heb mij vaak afgevraagd waarom een confrontatiepolitiek tegen de radicale islam niet bespreekbaar is in Nederland. Wat mij opvalt, is dat de confrontatiepolitiek vooral wordt verketterd door het establishment in de media, de universiteiten, het ambtelijk apparaat. Het Nederlandse establishment is sociaal-democratisch. Het wil de illusie van eigen onkwetsbaarheid niet opgeven. En daar hoort geen wereldbeeld bij vol bedreigingen. De Volkskrant heeft de eigen naam eer aangedaan door de confrontatiepolitiek tegen de radicale islam positief bespreekbaar te maken.
\nAmsterdam, Evelyn Markus<\/p><\/blockquote>\n
\nDe eerste aanname die mij van de brievenschrijfster opvalt is dat ze vindt dat er in Nederland geen discussie gevoerd mag worden over die confrontatiepolitiek. Dat vind ik interessant want dat is helemaal niet wat ik waarneem. Kamerleden Wilders en Hirsi Ali zijn weliswaar betreurenswaardig afhankelijk van extra bewaking, het heeft hen er in het minst niet van weerhouden om hun visie breeduit in de media te verkondigen. Wilders is zelfs de meest geciteerde politicus, Hirsi Ali krijgt keer op keer paginagrote artikelen of interviews geplaatst. Het zijn bovendien zittende politici, Wilders is zijn eigen partij begonnen, Hirsi Ali zit nog steeds in de VVD. Vergelijk de aandacht van de media voor Hirsi Ali bijvoorbeeld met het aantal keren dat Farah Karimi, van Groen Links, is geinterviewd. Een aantal paralellen: beide zijn kamerlid, beide zijn afkomstig uit een islamitisch land, beide zijn gevlucht voor het fundamentalisme, maar ze hebben een fundamenteel tegengestelde conclusie uit hun ervaringen getrokken. Karimi zit aan de kant van de \u00b4verzoeningspolitiek\u00b4. Maar Karimi is voor de media kennelijk lang niet zo interessant als Hirsi Ali. Toch vind de briefschrijfster dat de confrontatiepolitiek in Nederland niet bespreekbaar is en gaat verder: zijzelf zwijgt al jaren, schrijft ze, uit angst om voor racist of zionist uitgemaakt te worden door collega\u00b4s en vrienden. Je vraagt je even af wat voor vrienden dat zijn, maar daar gaat het nu niet over. De briefschrijfster heeft kennelijk nu de moed wel gevonden om te spreken, en haar brief met haar naam er onder naar de krant te sturen. <\/p>\n