{"id":17005,"date":"2010-05-14T09:45:21","date_gmt":"2010-05-14T07:45:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2010\/05\/14\/marx-2\/"},"modified":"2010-05-14T09:45:55","modified_gmt":"2010-05-14T07:45:55","slug":"marx-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2010\/05\/14\/marx-2\/","title":{"rendered":"Marx"},"content":{"rendered":"

marx.jpg<\/a><\/p>\n

Eens in een ver verleden las ik in een studiegroepje Das Kapital<\/em> van Marx. Het was een absolute eye opener<\/em>.
\n
\nAls ondernemersdochter was ik opgegroeid met het idee dat je werkgevers en werknemers had. Werkgevers, dat waren de bazen, die banen gaven aan de werknemers. Dat de werkgever meer verdiende dan de werknemer leek een natuurwet. Je kon het onrechtvaardig vinden, maar zo was het nu eenmaal. Toen ik me door de taaie stof van Het Kapitaal doorwerkte werd het me duidelijk dat het precies andersom was. De werkgevers namen, de werknemers gaven, zij het niet vrijwillig. Want de werkgevers hoorden tot de klasse die de productiemiddelen bezaten. En dus konden ze de arbeiders dwingen om tegen een loon te produceren dat lager was dan de opbrengst van wat ze werkelijk produceerden, en wat de arbeiders meer produceerden dan waar ze voor betaald werden, dat noemde Marx de meerwaarde. Dus eigenlijk waren de werknemers de werkgevers, en de werkgevers waren de nemers. Wow<\/em>. Waarom hebben ze me dat niet eerder verteld, en waarom leren we dat niet op school, dacht ik. <\/p>\n

Marx is erg uit de mode geraakt, en daar waren redenen voor. Zowel ter linker als ter rechter zijde werd Marx gelieerd aan het communisme, en waar communisten een heilstaat probeerden te bouwen ging het niet goed. Vervolgens wreekte het zich dat zowel het Oostblok Marx had toege\u00ebigend en op \u00e9\u00e9n rijtje zette met Stalin en Lenin, en de anticommunisten Marx dus ook zagen als een van de aanstichters van het kwaad. Mijn collega in de Eerste Kamer Geert Reuten, econoom, kan zich wild ergeren aan mensen die alles door elkaar halen: communisme, socialisme en marxisme. Marx was geen communist, net zo min als Jezus een christen was, Marx schijnt zelfs eens gezegd te hebben dat hij geen marxist was. Wat hij deed was een analyse maken van het kapitalisme. En behalve dat hij voorspelde dat het kapitalisme eens in zou storten had hij heel weinig te melden over de samenleving die zou moeten komen. In zijn eigen leven was hij allesbehalve een revolutionair, en eerder bepaald conservatief, wat zijn dochters – ik las eens de biografie van Eleanor Marx – na konden vertellen. <\/p>\n

aaek-39.jpg<\/a><\/p>\n

Geert Reuten:<\/p>\n

Het eerste misverstand betreft meteen het beeld dat velen hebben van de auteur. In de tijd van de Koude Oorlog \u2013 wegebbend sinds 1989 \u2013 werd in Oost \u00e9n West het misplaatste beeld gecre\u00eberd dat Marx de theoreticus van het socialisme en communisme zou zijn. Marx verwachtte weliswaar dat het kapitalisme ooit aan zijn interne tegenstellingen ten onder zou gaan, maar over hetgeen daarvoor in de plaats zou moeten komen, heeft hij nauwelijks geschreven.<\/p><\/blockquote>\n

In Het Communistisch Manifest dat hij in 1848 samen met Friedrich Engels schrijft, staat maar \u00e9\u00e9n bladzijde met \u2018socialistische beginselen\u2019. De meeste daarvan misstaan niet in het huidige partijprogramma van, zeg, het CDA. Zoals de afschaffing van kinderarbeid, kosteloos onderwijs voor kinderen, de combinatie van werk en onderwijs voor ouderen en een progressieve inkomstenbelasting. Beginselen die nu meer in het oog springen zijn de staatseigendom van banken en van productiemiddelen \u2013 om te beginnen grond, communicatie, transport \u2013, en de afschaffing van het erfrecht. Hierna volgt \u00e9\u00e9n enkele zinsnede over communisme: \u2018een maatschappij waarin klassen verdwenen zijn en waarin we in plaats daarvan een vereniging van mensen hebben waarbij ieders vrije ontwikkeling de voorwaarde is voor de vrije ontwikkeling van allen\u2019.<\/p><\/blockquote>\n

Nu verschijnt er opnieuw een uitgave van Het Kapitaal, want ook al was Marx destijds niet in staat zover vooruit te kijken en te zien welke uitwassen we nog konden krijgen, en welke vormen het kapitalisme nog aan zou nemen, dat we te maken hebben met zware crisisverschijnselen maakt de vraag weer actueel hoe we de economische basis van onze maatschappijvorm kunnen begrijpen, en de grote kloof tussen arm en rijk die er niet kleiner op wordt. En of armoede een natuurverschijnsel is of een eigenschap van de armen zelf die niet beter hun best doen, of een door mensen ontworpen systeem – wat dus ook anders kan. Menselijker en meer solidair. Zonder bankiers die tonnen mee naar huis nemen, zonder bonusgraaiers, terwijl we ondertussen werkende armen hebben die van \u00e9\u00e9n baan niet rond kunnen komen. Ter gelegenheid van het verschijnen van de nieuwe uitgave van Het Kapitaal schreef Geert een artikel voor het Financieele Dagblad, passend op 1 mei verschenen. De citaten hierboven komen uit dat stuk. Ik kan het voor de verwarden onder ons die denken dat Marx een revolutionair en een communist was erg aanbevelen. Als scholingsmateriaal, zeg maar.Hier<\/a><\/p>\n

Afbeelding boven: Karl Marx.
\nAfbeelding daaronder: Geert Reuten. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Eens in een ver verleden las ik in een studiegroepje Das Kapital van Marx. Het was een absolute eye opener.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[12],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17005"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17005"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17005\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}