{"id":328,"date":"2004-07-28T09:51:35","date_gmt":"2004-07-28T07:51:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/?p=328"},"modified":"2011-07-25T12:51:28","modified_gmt":"2011-07-25T10:51:28","slug":"de-paradigmastrijd-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2004\/07\/28\/de-paradigmastrijd-1\/","title":{"rendered":"De paradigmastrijd (1)"},"content":{"rendered":"

De paradigmastrijd, geillustreerd aan het Palestijns\/Isra\u00eblische conflict.<\/strong><\/p>\n

Wanneer meningen botsen gaat het vaak dieper dan dat mensen toevallig ergens over oneens zijn, of misschien te koppig zijn om te zien dat er ook een andere kant is. Bij sommige conflicten zijn de verschillende visies fundamenteel, en zal elke poging tot discussie de andere kant alleen maar versterken in het eigen oordeel. Een hulpmiddel om dat te begrijpen is het begrip ‘paradigma’. Te vertalen als: een kijkhouding, een bril waardoor we de werkelijkheid bekijken. Het verschil tussen een mening en een paradigma is dit: bij een mening zeggen we: dat vind<\/em> ik zo. Bij een paradigma: dat is <\/em>zo.
\n
\nVan onze paradigma’s zijn we ons zelden bewust. Dat hoeft ook niet, want als we geloven dat de werkelijkheid nu eenmaal zo is, dan hoef je daar verder niet over na te denken. In die paradigma’s hebben we meestal veel ge\u00efnvesteerd, ons zelfbeeld of onze visie op de wereld zijn er op gebouwd. Er zijn soms veel emoties aan verbonden, of gevoelens van loyaliteit. Dus wie al of niet per ongeluk om iemands paradigma gaat staan kan een heftige reactie verwachten. Mensen geven misschien wel eens een mening op, maar voor een echte ‘paradigm-shift’ <\/em>is meer nodig. Dat gaat meestal gepaard met een crisisachtig proces. Ik zal daar uit eigen ervaring een voorbeeld van geven, later.<\/p>\n

Om te illustreren wat ik bedoel wil ik het eerst hebben over de verschillende paradigma’s waarmee we naar het Palestina\/Isra\u00ebl conflict kijken.
\nIk noem ze eerst.
\nParadigma 1<\/strong>: Isra\u00ebl is een klein land, een toevluchtsoord voor de joden, overlevenden van de holocaust en overal ter wereld vervolgd, een klein land dat zich staande moet houden in een vijandige, Arabische wereld.
\nParadigma 2<\/strong>: Joodse Isra\u00ebli’s en Palestijnen vechten alletwee om hetzelfde stukje land en zijn beide niet bereid tot compromissen.
\nParadigma 3<\/strong>: Isra\u00ebl is een bezettende mogendheid die de Palestijnen bij de stichting van de staat heeft onteigend en verdreven en daar nog steeds mee doorgaat.
\nEn dan komt er nog een stap 4<\/strong>, daar kom ik nog op.<\/p>\n

In paradigma 1 is het conflict gebaseerd op de jodenhaat van de Arabieren en de onwil van de Palestijnen om vrede te sluiten en Isra\u00ebl, de joodse staat, te erkennen. Haat tegen Isra\u00ebl is in dit paradigma niet een gevolg van de bezetting, de maatregelen die Isra\u00ebl neemt zijn een gevolg van de jodenhaat en alleen gebaseerd op zelfverdediging. In Nederland heeft een groot deel van de bevolking lang een versie van paradigma 1 aangehangen uit loyaliteit met de nieuwe joodse staat. Dat is onder invloed van de beelden die we via de media hebben gekregen voor veel mensen verschoven naar paradigma 2. Er zijn twee volken, die staan elkaar naar het leven, ze hebben beide slechte leiders. Ze willen alletwee niet toegeven. In dit paradigma is het probleem de wederzijdse haat of het wederzijdse onbegrip. Paradigma 2 sluit erg aan bij een hollandse manier van denken: waar er twee vechten hebben er twee schuld. De waarheid ligt altijd in het midden. Het sluit ook aan bij de journalistieke ethiek om onpartijdig te blijven en altijd twee kanten aan het woord te laten komen. Het is ook aantrekkelijk voor vredesactivisten die zich tot doel stellen tegenstrijdige partijen met elkaar te verzoenen en voor mensen die graag maatschappelijk betrokken willen zijn maar er voor terugschrikken om partij te kiezen. Maar de meeste mensen die niet uit de verte maar ter plekke de situatie hebben meegemaakt schuiven vroeger of later op naar paradigma 3. Want wie ooit in Gaza is geweest weet wat een bezetting is. En moet dus onder ogen zien dat de situatie volstrekt ongelijk is. Ook al zijn zelfmoordaanslagen op burgers erg en zonder meer af te keuren, de staat Isra\u00ebl is daar op geen enkel moment werkelijk door bedreigd geweest. Isra\u00ebl hoort bij de machtigste staten ter wereld, met een buitengewoon geavanceerd leger, en met de grootste macht ter wereld als bondgenoot. Daarentegen vechten de Palestijnen letterlijk voor hun naakte bestaan. <\/p>\n

Het is duidelijk welk paradigma ik aanhang, want iemand uit paradigma 1 zou dit verhaal zo niet hebben opgeschreven. Maar met paradigma 3 is voor mij het laatste woord nog niet gezegd. Want uiteindelijk vind ik dat zowel de Palestijnen als Isra\u00ebl lijden onder de situatie, zij het elk op eigen wijze. Isra\u00ebl is bezig zichzelf tot een pariah van de wereld te maken, sluit zich steeds verder op in zichzelf, komt steeds verder af te staan van de moreel hoogstaande samenleving die ze eens dachten voor zichzelf te scheppen. Ze lijden niet alleen onder een economische crisis maar ook onder een morele. Uiteindelijk is een rechtvaardige vrede (met de nadruk op rechtvaardig) niet alleen belangrijk voor de Palestijnen, maar net als voor het witte apartheidsbewind destijds in Zuid Afrika ook voor het voortbestaan van Isra\u00ebl.<\/p>\n

De denkstappen die mensen moeten maken om van een paradigma naar het volgende te komen zijn niet gering. Van 1 naar 2, erkennen dat het gaat om twee volken, en niet om \u00e9\u00e9n volk dat omringd wordt door naamloze vijanden. Van 2 naar 3, erkennen dat het niet gaat om twee gelijke partijen, maar \u00e9\u00e9n volk dat onder de voet is gelopen door een ander volk. En van 3 naar 4, over de woede over de onrechtvaardigheid heen beseffen dat er uiteindelijk een verzoening moet komen, om beide volken de gelegenheid te geven een normaal leven te leiden. <\/p>\n

Deze paradigma’s gaan dus over de ‘schuldvraag’, of voor wie dat te katholiek vindt, over de vraag wie de meeste verantwoordelijkheid draagt voor het ontstaan van het probleem. Uiteraard zijn er binnen dit stramien varianten, en mensen kunnen ook tussen de paradigma’s zwerven, afhankelijk van het laatste nieuws. Dit hoort bij de paradox van een dergelijk conflict: militair gezien is diegene de ‘winnaar’die aan de andere kant de meeste slachtoffers maakt. Maar in de publieke opinie en dus in de media ligt de morele overwinning bij de kant die de meeste slachtoffers telt. Dus gaat een belangrijk deel van de paradigmastrijd over de vraag wie het slachtoffer is van wie. <\/p>\n

Het is duidelijk dat mensen vanuit het ene of het andere paradigma dezelfde feiten volstrekt anders bekijken en waarderen. De muur wordt door de paradigma 1ers gezien als een gerechtvaardigd instument om Isra\u00ebl te verdedigen tegen de aanvallen van buiten. De mensen in paradigma 3 zien de muur als een onderdeel van het plan om de Palestijnen om zo klein mogelijk terrein bij elkaar te drijven en nog meer land te veroveren voor Isra\u00ebl. De mensen in 2 denken vaker: nou ja, misschien is het ook beter dat die twee volken uit elkaar worden gehouden, maar dan had die muur wel netjes op de groene lijn gezet moeten worden. <\/p>\n

Elke kritiek op Isra\u00ebl vanuit paradigma 3, bijvoorbeeld dat Isra\u00ebl moet ophouden met de bezetting, of zelfs vanuit paradigma 2 wanneer er alleen maar wordt gerefereerd aan de mensenrechten die toch voor beide zijden zouden moeten gelden wordt door de mensen in paradigma 1 gezien als een aanval. Voor de erg verstokte paradigma 1ers wordt daarmee bevestigd dat de critici van Isra\u00ebl allemaal jodenhaters zijn. Of als het gaat om kritische joden, bijvoorbeeld de mensen van Een Ander Joods Geluid, als zelfhatende nestbevuilers. <\/p>\n

Het is ook duidelijk dat de oplossing, of de te volgen strategie vanuit de verschillende paradigma’s anders is. Voor paradigma 1 zit er niets anders op dan de vijand met alle middelen te bestrijden, desnoods met het schenden van alle mensenrechten en internationale verdragen die er zijn. Paradigma 1 heeft een hoog ‘wie niet voor ons is is tegen ons’gehalte. (Ik kom er nog op hoe een collectief trauma de geslotenheid van paradigma 1 heeft bevorderd. En welke rol een gesloten vijandbeeld daarbij speelt.)
\nIn paradigma 2 gaat het om een beetje geven, een beetje nemen, twee partijen die elkaar de hand moeten reiken, beide partijen die moeten beginnen om op te houden met geweld en aan de tafel moeten onderhandelen. En aan beide zijden moet er bereidheid zijn om concessies te doen. Veel pogingen van derde partijen die de vrede een handje willen helpen gaan uit van dit paradigma. Een reden waarom veel van die goedbedoelde pogingen niet helpen is omdat het uit gaat van twee gelijke partijen. Het gaat ook uit van de veronderstelling dat het de Palestijnen zou helpen wanneer ze het verzet op zouden geven. En dat is maar helemaal de vraag. Ook wordt er zelden bij nagedacht wat ‘concessies’ zijn, en welke concessies de Palestijen nog kunnen doen.
\nIn paradigma 3 is de machtsongelijkheid een gegeven, en ligt de voornaamste verantwoordelijkheid voor het ontstaan van het probleem, en ook de verantwoordelijkheid om die op te lossen bij Isra\u00ebl. En als we er stap 4 bij doen: niet alleen voor de Palestijnen, maar uiteindelijk ook voor Isra\u00ebl zelf. <\/p>\n

Ga verder naar deel 2, hier<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De paradigmastrijd, geillustreerd aan het Palestijns\/Isra\u00eblische conflict. Wanneer meningen botsen gaat het vaak dieper dan dat mensen toevallig ergens over oneens zijn, of misschien te koppig zijn om te zien dat er ook een andere kant is. Bij sommige conflicten … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[2],"tags":[73],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=328"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52141,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/328\/revisions\/52141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}