{"id":3646,"date":"2006-10-24T07:44:28","date_gmt":"2006-10-24T05:44:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2006\/10\/24\/er-bestaat-een-verlichte-sharia\/"},"modified":"2012-04-08T19:08:43","modified_gmt":"2012-04-08T17:08:43","slug":"er-bestaat-een-verlichte-sharia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2006\/10\/24\/er-bestaat-een-verlichte-sharia\/","title":{"rendered":"Er bestaat een verlichte sharia"},"content":{"rendered":"

“Niet alles wat moslims doen is islam”, zei Laila al Zwaini op de WRR bijeenkomst <\/a>waar ik al eerder over schreef. In het artikel in de Volkskrant (25-09-2006) waar ik al eerder naar verwees werkt ze dat uit: “Laten we God alsjeblieft niet verwarren met degenen die in Zijn naam spreken”. Op mijn verzoek stuurde ze het op voor dit weblog. Dank!<\/p>\n

Hans Jansen begint zijn verhandeling (Forum, 19 september) met de inval van Mekka in 630. Die gebeurtenis lijkt me weinig relevant om het denken en handelen van hedendaagse moslims te begrijpen. Maar w\u00edl Jansen de islam wel beter leren begrijpen? Hij etaleert een niet mis te verstane angst voor de islam met zijn aantijging dat deze godsdienst inherent gewelddadig is, dat dus moslims vanaf het begin tot nu toe een onstuitbare ‘veroveringsdrang’ hebben, en dat dit gevaar slechts weerstaan kan worden door de onverschrokken verdedigers van het secularisme, de zogenaamde ‘Verlichtingsfundamentalisten’. Toe maar.
\n
\nIk meende dat we in Nederland de Verlichting al hadden meegemaakt. ‘U zegt dingen die ik verafschuw, niettemin zal ik met mijn leven uw recht bevechten om ze te mogen zeggen.’ Aldus een vaak geciteerde wijsheid van de Verlichtingsfilosoof Voltaire. De voormalige minister Donner zat op deze lijn, toen hij zei dat de rechtsstaat moslims ruimte biedt zich politiek te emanciperen. Maar Jansen verwoordt een breed aangehangen gevoel en nodigt daarom uit tot een serieuze repliek. <\/p>\n

Mijn eerste voorstel is ervan uit te gaan dat moslims geen slaven zijn van een godsdienst die hun is opgelegd door extremisten of patriarchen. Want moslims kennen geen islampaus. De zogenaamd ‘barbaarse’ sharia schrijft juist voor dat moslims niet \u00e9\u00e9n mening voor waar hoeven aan te nemen, zelfs niet als die gezaghebbend is. Dit is onder meer gebaseerd op een onderbelicht, maar niettemin verlicht, koranvers. Volgens een eerdere bewerking van Jansen zelf staat in soera 6:164: ‘Niets vergaart elke ziel dan voor zichzelf alleen en niet heeft een torsende ziel de last van een andere te torsen. Daarna is uw terugkeer tot uw Heer.’ In gewone mensentaal: ‘Iedere moslim is verantwoordelijk voor zijn of haar eigen daden, en niemand draagt de zonden van een ander. Alleen God beslist uiteindelijk over ieders handelen.’ Hoewel de koran niet synoniem is aan de sharia, lijkt me dit toch een goddelijk houvast voor een gelovige moslim. Ook maakt dit vers korte metten met de takfir-ideologen (moslims die zich het recht toe\u00ebigenen andere moslims tot ongelovigen te verklaren en hen daarvoor eigenhandig te bestraffen), en zelfs met de culturele dwang onder sommige moslims eerwraak tegen vrouwelijke familieleden te plegen om haar ‘immorele’ gedrag te rectificeren. Moeten zij dit doen van God? Nee dus.<\/p>\n

Mijn tweede voorstel is ons meer te verdiepen in de bijna 1400 jaar islamitische rechtsontwikkeling n\u00e1 de dood van de profeet Mohammed. Te veel eenzijdige boekenkennis en te weinig mensenkennis blijkt zelfs een paus parten te kunnen spelen. Dat de door hem aangehaalde keizer Manuel II Paleologus de islam geen goed hart toedroeg lijkt begrijpelijk, nu we weten dat hij grote delen van zijn Byzantijnse Rijk aan moslimtegenstanders had verloren. Inderdaad een slechte-ervaring-deskundige. Toch spijtig dat deze keizer niet tevens kennis had genomen van een andere groep islamitische tijdgenoten. De 14de eeuw kende namelijk ook een intellectuele aanval van moslims op de eigen doctrine van een ‘heilige en onveranderlijke’ sharia. Tot deze invloedrijke groep islamitische hervormingsdenkers behoorde bijvoorbeeld Abu Ishaq al-Shatibi (gestorven in 1388). Een hedendaagse moslimgeleerde, Muhammad Khalid Masud, tracht diens gedachtegoed uit te dragen als voorzitter van de Raad van Islamitische Ideologie in Pakistan. Al-Shatibi, zo zegt hij, propageerde dat de sharia als hoofddoelstelling heeft de bescherming van het menselijk belang, en wel op vijf basisgebieden: individu, rede, religie, familie en eigendom. Hij onderstreepte de waarde van het autonome individu binnen het, tijd- en plaatsgebonden, belang van de moslimgemeenschap. Ook betoogde hij dat de sharia het resultaat dient te zijn van open en rationele communicatie. Hij verwierp de idee dat de sharia blindelings gehoorzaamd dient te worden louter als bevel van de Goddelijke Wetgever. Een verlichte sharia? Die bestaat dus al! Je moet het alleen wel willen zien. En bereid zijn er ruimte voor te maken. <\/p>\n

Hieruit vloeit mijn derde voorstel voort: laten we niet alle moslims over \u00e9\u00e9n kam scheren. Een moslimgrapje luidt: zet vijf moslims rond een tafel, en je krijgt zes meningen. Laat staan honderd moslims in een parlement met honderdvijftig zetels. ‘Verschil van mening in mijn gemeenschap is een zegen’, heeft de profeet Mohammed gezegd. In iets andere bewoordingen vormt dit de grondslag van een liberale democratie: verschillende meningen respecteren, kritisch nadenken, en onderhandelen. ‘Grote groepen’ moslims tot potenti\u00eble terroristen bestempelen, is niet wijs en niet respectvol. Vergeet niet dat het statistisch gezien slechts een handjevol moslimextremisten is dat ons allen – moslims en niet-moslims – terroriseert met hun beperkte en agressieve visie op de islam. Gelukkig kunnen we ook empirisch vaststellen dat de meeste moslims geen aandrang hebben het ‘Westen’ (waar velen zich zelfs mee identificeren) te paard en te zwaard te bestrijden. Oorlogstaal roept oorlogstaal op. En ik voel me nu van twee kanten belaagd: door islamitische takfiri’s en door seculiere Verlichtingsfundi’s. <\/p>\n

Toen ik in de jaren tachtig student was van Jansen, noemde hij me geen ‘allochtoon’. Dat etiket bestond toen nog niet, ik was gewoon een Nederlandse met een Iraakse moslimvader. Nu schrijft hij over zijn ‘allochtone’ studenten alsof ze voorgeprogrammeerd zijn tot radicalisering door een fatale cocktail van links gedachtegoed en moskee-imams. Zit u al in de schuilkelder? Daarom nog een vierde voorstel: laten we ‘wij’ en ‘zij’ anders indelen. ‘Wij’ zijn degenen die samen door willen in een vreedzame, democratische samenleving. ‘Zij’ degenen die hun ideologien, seculier dan wel godsdienstig, met geweld willen verspreiden. Begrijp me goed: uitspraken \u00e0 la Jansen mogen. Maar moslims stelselmatig als allochtonen, De Anderen, bestempelen, dreigt een selffulfilling prophecy te worden. Met de macht van het getal aan onze kant, kunnen ‘wij’ de jihadisten isoleren. ‘De goden zijn goed, de priesters wreed’, aldus wederom Voltaire. Laten we God alsjeblieft niet verwarren met degenen die in Zijn naam spreken.<\/p>\n

Laila al Zwaini<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Niet alles wat moslims doen is islam”, zei Laila al Zwaini op de WRR bijeenkomst waar ik al eerder over schreef. In het artikel in de Volkskrant (25-09-2006) waar ik al eerder naar verwees werkt ze dat uit: “Laten we … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[1,6,21,14],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3646"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3646"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76769,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3646\/revisions\/76769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}