Ik ken de theorie, dat het scala van links en rechts geen rechte lijn is, met de beide polen zo ver mogelijk van elkaar verwijderd, maar de vorm heeft van een hoefijzer, dat uiterst rechts en uiterst links elkaar weer zouden naderen. Ik heb dat altijd een erg onaantrekkelijke theorie gevonden: Wilders staat zo ver van mij af als maar mogelijk is, niks geen toenadering.
\n
\nMaar ik ben wel aan het denken gezet. Ik heb het al vaker gemerkt, er zijn ook mensen die hebben geaarzeld tussen Wilders en Marijnissen. Voor die mensen liggen die polen kennelijk niet zo ver uit elkaar als voor mij. <\/p>\n
In Trouw (28 november) stond een artikel van Sebastiaan van der Lubben, die het ook suggereert: er zou een partij moeten komen, ‘populistisch conservatief’, een combi van Wilders en Jan Marijnissen, die zou moeten streven naar de sociaal-economische emancipatie van de onderklasse. Wie die twee grote thema’s met elkaar zou kunnen combineren, de culturele dimensie – de problematische verhouding tussen allochtonen en autochtonen – en de sociaal-economische dimensie – de emancipatie van de groeiende onderklasse – zou bij de volgende verkiezing heel groot kunnen worden. Waar Van der Lubben de mist in gaat, is dat hij die twee te verbinden thema’s geen inhoud geeft. Want het maakt nogal uit of je bij de spanningen tussen allochtonen en autochtonen, die er onmiskenbaar zijn, kiest voor verdere polarisatie, zoals Wilders, of er juist voor kiest om de overeenkomsten te zien, en te begrijpen dat die polarisatie alleen kan verminderen wanneer beide groeperingen kunnen profiteren van betere sociaal-economische omstandigheden. <\/p>\n
Maar dat er een groep mensen is die hebben geaarzeld tussen de SP en Wilders of Verdonk, is een gegeven. Ook op dit weblog, zie hier<\/a>, kwamen zulke reacties. Ik citeer er een:<\/p>\n Als ik alleen al op werk (werd best veel over de verkiezingen gesproken) kijk en luister waren ontzettend veel mensen voor Verdonk. Dan werd er gezegd: Die Verdonk pakt het tenminste aan, want het wordt echt te gek hier met die buitenlanders. (Dat is dus wat ik hoorde en dus niet een uitspraak van mij). En als je nou aan deze mensen vroeg waar ze dan op gingen stemmen hoorde je SP,of PvdA. Dat is eigenlijk niet zo vreemd, want de VVD is in hun ogen de partij voor de rijken,en zeker niet voor hen. Ontzettend veel mensen bij ons hebben op de SP gestemd, omdat men dat inleveren en de uit de pan rijzende rekeningen (huur,gas,water,licht,enz) zat was. Maar Verdonk kon geen kwaad doen. En als je het onderzoek bekijkt klopt dat ook wel met wat ik meemaak. Men stemt bv links voor de portemonnee maar denkt rechts. Als er ooit een partij komt met een hart voor bv de arbeiders en mensen die het niet breed hebben, en met een streng asiel en immigratie\/integratie beleid zal die partij slapend rijk met veel zetels worden.Maar zo’n partij bestaat niet.<\/p><\/blockquote>\n Diezelfde man is er overigens stellig van overtuigd dat ‘de buitenlanders’ het probleem zijn, dat het ondertussen de blanke Nederlanders zijn die worden gediscrimineerd en achtergesteld, en dat de islam een kankergezwel is. Zoals ik het onvriendelijk samenvatte: mensen die het sociaal willen voor hun eigen groep, maar anti-sociaal voor de mensen die ze zien als binnendringers en buitenstaanders. Inderdaad: links voor eigen portemonnaie en verder rechts. <\/p>\n Wat moeten we hier van maken? En hoe gaan we daar mee om? Ik heb een theorie die ik nog nergens aan kan staven, dat het voor sommige mensen bijna willekeurig is of ze links of rechtsom gaan, vanuit dezelfde maatschappelijke onvrede. Er is sprake van een groep onderaan de maatschappij, of mensen die het nog goed redden maar bang zijn om af te glijden. Ook wel eens samengevat onder de noemer ‘moderniseringsverliezers’. Wie die onvrede vertaalt in trappen naar boven, naar de machthebbers, de rijken, de regering, de ‘zakkenvullers uit Den Haag’, voelt zich meer thuis bij links, wie de onvrede vertaalt in trappen naar omlaag, naar de mensen die hen wat sociaal-economische omstandigheden betreft het meeste nabij zijn, maar gezien worden als buitenstaanders, voelt zich thuis bij rechts. En er zijn mensen die heen en weer zwalken, of op twee benen hinken. En daar komt wat Anne-Ruth Wertheim het ‘concurrentieracisme’ noemt om de hoek kijken. Haar artikel <\/a>is de moeite waard om nog eens te lezen. Hier een citaat. <\/p>\n Het is onthullend en verhelderend om vanuit de twee soorten racisme (uitbuitingsracisme en concurrentieracisme) te kijken naar de Nederlandse samenleving in de afgelopen decennia. De eerste gastarbeiders uit Marokko en Turkije kwamen hier binnen in de jaren zestig. Zij zaten in pensions bij elkaar, meestal vlakbij de fabrieken waar ze, vaak in ploegendiensten, werkten. Ze manifesteerden zich weinig in het openbare leven. Over hen kwamen vooroordelen in omloop die je kunt rekenen tot het uitbuitingsracisme. Zo werd er gezegd dat ze alleen in staat waren tot eentonig, zwaar werk en dat ze ook niet anders wilden. Ze waren te stom om Nederlands te leren. Over gastarbeiders werd wat lacherig of meewarig gedaan. De enkele racistische incidenten konden rekenen op hevige kritiek van vrijwel alle kanten. Die incidenten, zoals het gooien van een brandbom in een gastarbeidersverblijf, zijn op te vatten als pogingen van bepaalde groeperingen om de vreemdelingen \u2018een lesje te leren\u2019, zoals bij het uitbuitingsracisme gebruikelijk is. Zolang ze maar het zware, vuile werk deden en zich verder koest hielden, konden ze blijven.<\/p><\/blockquote>\n Begin jaren negentig was er al heel wat veranderd. De gastarbeiders waren gebleven en hadden gezinnen gevormd. Bij mijn onderzoek in de volwasseneneducatie trof ik naast vooroordelen uit het uitbuitingsracisme gevoelens aan die men moeilijk onder woorden kon brengen: afgunst en wantrouwen. Hoopvol leek me eerst nog dat iedereen het als een belediging ervoer om voor racist te worden uitgemaakt. Maar al gauw werd me duidelijk dat \u2018racisme\u2019 uitsluitend geassocieerd werd met \u2018neerzien op\u2019 en dat wees men verontwaardigd van de hand. Het dekte bovendien niet wat men voelde.<\/p><\/blockquote>\n Dit bracht mij er destijds toe te voorspellen dat de vooroordelen over immigranten van karakter zouden veranderen naarmate zij meer aangepast zouden raken aan de Nederlandse verhoudingen. Zij, hun kinderen en kleinkinderen zouden dan immers beter in staat zijn met de gevestigde bevolking te concurreren. Om banen, om woonruimte, om sociale voorzieningen, om studieplaatsen en om een aandeel in de handel of de horeca. Daarmee zouden de vooroordelen van het concurrentieracisme voordelig worden voor de gevestigde bevolking en zouden die van het uitbuitingsracisme hun \u2018nut\u2019 verliezen. <\/p><\/blockquote>\n Ik ben bang dat mijn voorspelling bezig is uit te komen. Zo is te zien hoe immigranten tot een afgebakende, eenvormige groep worden gemaakt. Deze geconstrueerde groep krijgt stap voor stap scherpere contouren, zowel wat betreft het uiterlijk (huidskleur) als het innerlijk (identiteit). Ook de gevestigde bevolking wordt veel eenvormiger voorgesteld dan zij in werkelijkheid is. Mensen van wie niet helemaal duidelijk is \u2018waar ze bijhoren\u2019 worden er steeds vaker toe gebracht te kiezen. In de standaardvraag in interviews \u2018voel je je nu Marokkaan of Nederlander?\u2019 kan zelfs besloten liggen dat er iets mis zou zijn met een samengestelde identiteit. <\/p><\/blockquote>\n En nog een citaat:<\/p>\n Bij het verdedigen van de maatregelen die de laatste tijd worden getroffen om de aantallen immigranten te beperken, wordt telkens maar weer ingezoomd op problemen (criminaliteit, stedelijke verloedering, terrorisme) en wordt wat goed gaat buiten beeld gelaten. Je ziet steeds vaker gebeuren dat \u2018de groep\u2019 eenzijdig verantwoordelijk wordt gesteld voor gerezen problemen. Daarmee wordt het levensgevaarlijke zondebokmechanisme in werking gezet.<\/p><\/blockquote>\n Het meest verontrustend vind ik tenslotte de verbreiding van het vooroordeel dat de immigranten \u2018angstaanjagend\u2019 zouden zijn. De verdenking dat zij op geheimzinnige wijze zouden streven naar \u2018de totale macht\u2019 is een gevaarlijke uiting van concurrentieracisme. Een zekere angst voor een getalsmatige overheersing die al langere tijd bestond, wordt nu aangewakkerd door te dreigen met \u2018de islam\u2019. Daarbij worden de uitwassen van het fundamentalisme voorgesteld als representatief voor de hele islam. Angst speelt altijd een rol bij het uitbreken van massaal geweld. Dat is er tot nu toe niet van gekomen, maar er is geen tijd te verliezen. <\/p><\/blockquote>\n Of het werkelijk massaal geweld wordt, of dat Wilders het ongenoegen politiek weet te kanaliseren, dat is in ieder geval winst, is de vraag.<\/p>\n Dit is wat ik zie: een grote groep mensen voelt zich bedreigd in hun positie. Wie dat politiek bekijkt, de grote lijnen ziet, weet dat dat ook te maken heeft met de veranderingen in de samenleving, de globalisering, het verlies van veiligheid door de ontzuiling, het ‘eigen verantwoordelijkheid’ van het neoliberalisme dat de ‘monderniseringswinnaars’ zo goed past, maar diegenen die dreigen niet mee te kunnen komen in de kou laat staan. Het is vandaar uit, zonder dat politieke bewustzijn, heel makkelijk om het vooral aan de ‘buitenlanders’, de vluchtelingen, de migranten, de moslims te wijten dat het leven zoveel onzekerder en slechter is geworden. ‘Globalisering’ is een onzichtbare abstractie, de migranten zijn dat niet. Waren zij er niet, is de gedachte, dan was de buurt nog herkenbaar, dan pikten ze de goedkope woningen niet in, dan hingen ze niet werkeloos rond op straat, dan werden de kinderen niet gepest op school. Dan was het hier nog Hollands, gewoon en veilig. <\/p>\n Juist omdat ze sociaal-economisch zo dichtbij staan, werven om hetzelfde werk, dezelfde buurt, worden migranten gezien als bedreigend, als mensen die problemen zijn<\/em> in plaats van als mensen die problemen hebben<\/em>. En vaak dezelfde problemen. Dat zijn de Wilders en Verdonk aanhangers, die vallen voor de slogan ‘vol is vol, die moslims moeten hier weg’. Maar tegelijk zijn het de mensen die hun eigen positie willen verbeteren, die, net als de migranten waar ze zich tegen af zetten, behoefte hebben aan basale bestaanszekerheid. <\/p>\n Het helpt dus niet om het nieuwe racisme, dat zelden door de mensen zelf als zodanig wordt herkend, alleen maar te veroordelen, zonder te kijken welke werkelijke problemen er achter schuil gaan. Maar evenmin helpt het om dat racisme te ontkennen. Het bestaat. En doet schade aan de onderlinge verhoudingen van mensen die elkaar nader staan dan ze zelf willen zien. Het splijt. <\/p>\n De werkelijke uitdaging voor een linkse partij is om daar helder mee om te gaan, om zicht te hebben op de werkelijke problemen. Om niet in de rechtse spierballentaal mee te gaan, maar de mensen te vinden achter die facade die als verdedigingsschild is opgeworpen. De uitdaging is niet om met Wilders samen te gaan werken met zijn onzalige anti-moslim agenda, maar wel om meer te doen met die wijfelaars die denken dat het mogelijk is om een partij te hebben met een sociale agenda voor hen zelf en een anti-sociale voor de ‘buitenlanders”. Uiteindelijk zouden mensen moeten zien dat ze meer gemeenschappelijk hebben met de medebewoners van hun stad, en er alles bij te winnen hebben om te gezamenlijk te vechten voor gemeenschappelijke belangen, tegen de afbraak van zekerheden, voor een menselijker en socialer land voor iedereen. Het lijkt me geen eenvoudige opgave.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ik ken de theorie, dat het scala van links en rechts geen rechte lijn is, met de beide polen zo ver mogelijk van elkaar verwijderd, maar de vorm heeft van een hoefijzer, dat uiterst rechts en uiterst links elkaar weer … Lees verder