Stel, de familie Jansen besluit dat het huis van de familie Pietersen eigenlijk van hun is, omdat hun betovergrootouders daar al woonden. Maar de familie Pietersen is niet van plan om vrijwillig te vertrekken, want die vinden dat ze het huis legaal bewonen. Dus huurt de familie Jansen een knokploeg in en smijt de familie Pietersen er uit. Familie Pietersen kwaad. Die staan buiten te schreeuwen en met stenen te gooien. Dan wordt de familie Jansen nog kwaaier, en pa Jansen pakt een geweer en schiet pa Pietersen dood.
\n
\nSimplistisch verhaaltje, absoluut. Maar een voorbeeld om nog eens aan te illustreren waarom het zo moeilijk is om een werkelijke discussie op gang te brengen over Israel en Palestina, waarom we meestal terecht komen in een verbale loopgravenoorlog, of anders gezegd, voor de lezers die hier al langer komen, in een paradigmastrijd.<\/p>\n
Twee zaken maken uit bij de vraag aan welke kant je staat. De eerste is met wie je je identificeert, de Jansens of de Pietersens. Met wie voel je je het meest verwant, en waarom? De tweede is op welk moment je het verhaal laat beginnen. Doe je dat op het moment dat de Pietersens buiten staan te schreeuwen en stenen aan het gooien zijn, dan is het duidelijk dat de Jansens zich ‘alleen maar verdedigen’. Doe je dat op het moment dat de Jansens het huis binnenstormen waar de Pietersens al woonden, dan kun je nog steeds vinden dat de Pietersens vervolgens misschien niet de juiste methode gebruikten en naar de rechter hadden moeten lopen, maar dat ze wel gelijk hebben dat ze kwaad zijn. <\/p>\n
Kijken we naar de berichtgeving in de media, en de reacties die binnenkomen op een weblog als dit, dan zie je die beide zaken voortdurend langs komen. Kijk je vanuit Israel naar de Palestijnen, of kijk je ook vanuit de Palestijnen naar Israel? En op welk moment laat je het verhaal beginnen? Joris Luyendijk heeft met zijn boek ‘Het zijn net mensen’<\/em>, haarfijn uitgelegd hoe vaak en hoe automatisch Nederlandse verslaggevers vanuit de Israelische berichtgeving naar het ‘conflict’ keken, en hoe vaak er zonder er bij na te denken zinnen in stonden als ‘nadat de Palestijnen weer raketten hadden afgevuurd volgde een vergeldingsactie van het Israelische leger’. Zie ook de dag dat de geschiedenis begon<\/a> van Een Ander Joods Geluid.<\/p>\n En er zijn meer mechanismen die de Jansen-aanhangers gebruiken om vooral het beeld in stand te houden dat de Jansens helemaal gelijk hebben, en zich alleen moeten verweren tegen die vervelende Pietersens. Een paar daarvan hebben we ook weer langs zien komen in de reacties hieronder, bij Israel erkennen.<\/a><\/p>\n 1. De herschrijving van de geschiedenis. Eigenlijk hadden de Jansens altijd al recht op dat huis, en de Pietersens waren maar toevallige voorbijtrekkende huurders. Beetje simplistisch, okee. Maar herkenbaar? Hoe we feiten waarnemen, welke feiten we zien, hoe we ze beoordelen, wordt in vergaande mate bepaald door de bril, het paradigma waarmee we kijken. Het zou dus helpen als mensen zich meer bewust waren van hun paradigma. Voor wie het paradigma is dat Israel zichzelf alleen maar verdedigt tegen de vijand, de Palestijnen, (paradigma 1) is alles wat ik hier zeg per definitie verkeerd, en dient bestreden te worden. Ik op mijn beurt, die vindt dat de staat Israel is opgericht ten koste van de mensen die er al woonden, en dat die mensen rechten hebben (paradigma 3) heb heel weinig zin meer, en zie de zin er ook nauwelijks nog van in, om steeds maar weer in te gaan op de geijkte argumenten vanuit paradigma 1 die oneindig worden gerecycled. En dan komt er altijd wel weer iemand langs die vanuit paradigma 2 reageert – er zijn twee partijen die alletwee gelijk en ongelijk hebben – die proberen de zaak te verzoenen. Behalve dat iemand die in paradigma 3 zit niet twee gelijke partijen ziet, maar een partij die bezet, en een partij die bezet wordt. Paradigma 2, ‘waar er twee vechten hebben er twee schuld’ en ‘reikt elkaar de hand’, klinkt dus vriendelijk, maar doet geen recht aan de structurele ongelijkheid in het conflict. Vind ik. <\/p>\n Doe een kleine oefening<\/a>. De mensen die hier twee jaar geleden al waren kennen hem al. Het is een denkoefening die ik vaak deed met mijn studenten, als we het hadden over geweld binnen relaties en had als doel onze eigen paradigma’s op te sporen als het gaat om daders en slachtoffers. De denkoefening staat hieronder. Stel, de familie Jansen besluit dat het huis van de familie Pietersen eigenlijk van hun is, omdat hun betovergrootouders daar al woonden. Maar de familie Pietersen is niet van plan om vrijwillig te vertrekken, want die vinden dat ze het … Lees verder
\n2. De vergelijking. Wat de Jansens deden is weliswaar niet netjes, maar de andere buren zijn minstens zo erg of nog erger.
\n3. Het vijandbeeld. De Pietersens zijn barbaarse klootzakken, die sowieso niet onze sympathie verdienen. En wie voor de Pietersens opkomt deugt zelf ook niet. <\/p>\n
\nWaar het om gaat is dat er geen gesprek mogelijk is, of anders gezegd, zulke gesprekken steeds maar in dezelfde kringetjes blijven ronddraaien wanneer de paradigma’s van waaruit mensen reageren zelf niet ter discussie staan.
\nDe moeilijkheid daarbij is dat mensen de neiging hebben om zich niet bewust te zijn van het paradigma van waaruit ze reageren, omdat ze dat, daar is het een paradigma voor, ervaren als de simpele waarheid. Een waarheid die de tegenstander weigert te zien. Zie hierover de paradigmastrijd<\/a>. <\/p>\n
\nMorgen kom ik er op terug met een commentaar. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"