{"id":5239,"date":"2007-03-24T10:10:08","date_gmt":"2007-03-24T09:10:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2007\/03\/24\/opgefokte-taal\/"},"modified":"2012-04-01T13:29:52","modified_gmt":"2012-04-01T11:29:52","slug":"opgefokte-taal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2007\/03\/24\/opgefokte-taal\/","title":{"rendered":"Opgefokte taal"},"content":{"rendered":"

In Filosofie Magazine kwam ik een interview tegen met Judith Butler. (Door Padu Boerstra). Interessant. Butler ken ik al van vroeger, een gedreven voorvechtster van vrouwen- en homorechten, die boeken schreef waar ik moeilijk doorheen kwam, maar die in het academisch-feministische circuit van invloed waren. Ik kwam haar tot mijn plezier weer tegen op een conferentie, het was meen in in Jeruzalem, waar ze opkwam voor de rechten van de Palestijnen. Ik zag er nog meer Amerikaanse en Britse feministes van vroeger, de meesten van hen joods. Alsof datzelfde kritische en ongehoorzame karakter, dat wat Adrienne Rich, meervoudige buitenstaander als jood, feministe, lesbo, dichter en moeder van drie zoons ‘disloyal to civilisation’ <\/em>noemde, maakt dat dezelfde mensen die voor vrouwen en lesbo’s opkomen ook opkomen voor de rechten van een vertrapt volk, de Palestijnen. Dezelfde weg die ik heb afgelegd.
\n
\nButler, dus, heeft opnieuw een boek geschreven, Opgefokte taal<\/em>, dat aan de ondertitel te zien (een politiek van de performatief) weer niet eenvoudig zal zijn. Speciaal voor de Nederlandse editie schreef ze een voorwoord. Want Butler volgt wat er in Nederland gebeurt, en verbaast zich. Aanleiding: de passage in de video bij de inburgeringscursus met een kussend homostel, bewijs van Nederlandse tolerantie, waarbij de inburgerende migrant zijn instemming moet geven wil hij\/zij in aanmerking komen voor de Nederlandse nationaliteit. Is dit de manier? Butler, zelf altijd op de barrikade voor homorechten vindt van niet. Ze volgde wat er gebeurde met Pim Fortuyn, hoe hij homoseksualiteit gebruikte als een soort ultieme test van verdraagzaamheid en politieke vrijheid. Maar tegelijk paarde hij dat aan een onverdraagzame houding ten opzichte van nieuwe migranten. ‘Ik vond dat een schokkende combinatie’, zegt Butler.<\/p>\n

Het is verschrikkelijk hoe in Nederland tolerantie jegens homoseksualiteit opeens wordt gebruikt om een religieuze minderheid aan te pakken. Elke linkse politiek zou een manier moeten vinden om er zeker van te zijn dat een pro-homoagenda kan samengaan met een antiracistische. Anders is onze strijd zinloos.<\/p><\/blockquote>\n

Zo. Nou horen jullie het ook eens van een ander, dacht ik. Want dit is wat ik, wat voorzichtiger dan Butler, en met meer woorden, probeerde aan te geven in Brief aan Fred<\/a>. Zeker moeten we blijven staan voor homorechten, maar we moeten ook blijven staan voor de rechten van migranten. Botst dat, dan botst dat. Maar als we de ene of de andere kant opgeven, dan verraden we onze principes, dan verraden we onszelf.<\/p>\n

Opgefokte taal <\/em>gaat over de spanning tussen vrijheid van meningsuiting en hate speech<\/em>, een vraagstuk waar we in Nederland volop inzitten. Aan de ene kant mensen die de vrijheid van meningsuiting, een groot goed waar hard voor gevochten is, als een vrijbrief zien om niet meer na te hoeven te denken welke woorden ze gebruiken, en al helemaal niet waarom<\/em> ze ze gebruiken, waarbij hele bevolkingsgroepen voor rotte vis worden uitgemaakt. Moet kunnen. Want opkomen voor de vrijheid van meningsuiting is toch ontzettend progressief, ongeacht wat je zegt. Aan de andere kant de mensen die het object zijn van de hate speech, met hun bondgenoten, die verbijsterd kijken naar wat er onder het mom van ‘de vrijheid van meningsuiting’ nu allemaal gezegd mag worden. En zich afvragen: waarom doen die lui dat? Waar hebben we dat aan verdiend? En waarom zijn er zo weinig autochtonen die daartegen protesteren?
\nDe laatsten hebben Butler aan hun zijde.<\/p>\n

Maar Butler zet haar geleerdheid in om te proberen helderheid te krijgen in de controverse. Dat doet ze door middel van taalanalyse. In de VS nam ze waar dat porno makkelijk verboden wordt, en ook mogen homo’s in het leger niet meer uit de kast komen, omdat dat ‘bedreigend’ zou zijn voor de medesoldaten. Tegelijk mag de Ku Klux Klan wel kruizen verbranden voor het huis van een zwart gezin, want dat valt onder de vrijheid van meningsuiting. Wat is hier aan de hand? Dat er wel ‘handelingsvermogen’ wordt toegekend aan seksuele uitingsvormen, maar niet aan racistische.<\/p>\n

Butler is niet voor censuur, maar vindt het wel belangrijk dat bepaalde kwetsende uitingen veroordeeld kunnen worden. Taal is niet zo onschuldig, taal is soms, in bepaalde mate, wel degelijk een ‘daad’. Neem een bevel. Het zijn woorden. Ze doen wat, afhankelijk van de positie en de macht van degene die het bevel geeft. Waar het om gaat is of je een pornografische afbeelding als geweld ziet, of denkt dat die kunnen leiden<\/em> tot geweld. Taal kan letterlijk pijn doen, nog los van de handeling waar ze toe aan kunnen zetten. Een uiting wordt kwetsend door de geschiedenis die er aan vooraf gegaan is. De kwetsing verkrijgt pas kracht door een trauma dat in de taal leeft en door taal wordt gedragen. Neem de grap van Theo van Gogh, destijds, die luidde: ‘wat ruikt het hier toch naar karamel? O ze verbranden vandaag de suikerzieke joden’. Veel mensen, daar hoef je niet joods voor te zijn, vinden zo’n grap ziek en kwaadaardig, omdat het willens en wetens raakt aan een diep trauma. En Van Gogh was hierin niet onschuldig, hij deed dat niet per ongeluk. Tariq Ramadan zei dat gisteren in Rotterdam, tijdens zijn lezing over humor, waar de cartooncrisis naturlijk genoemd werd. Hij is niet voor verbieden, hij is zeer voor de vrijheid van meningsuiting, maar wil tegelijk graag dat we enige sensitiviteit ontwikkelen voor wat voor andere mensen heilig is. En met heilig bedoelt hij niet alleen religieus. De dogmatici zitten aan beide kanten, zei hij. De mensen die de vrijheid van meningsuiting als dogma opvatten, net als aan de andere kant de mensen die voorspelbaar dogmatisch reageren op elke werkelijke of vermeende belediging van hun geloof. <\/p>\n

Terug naar Butler. Ze vindt dat er in de VS en in Nederland een proces gaande is waarbij de vrijheid van meningsuiting gebruikt wordt om de gevoeligheden van religieuze minderheden aan te pakken. Met het gevaar dat er een soort culturele oorlog dreigt te ontstaan tussen aanhangers van vrijheid van meningsuiting enerzijds en gelovigen anderzijds. Terwijl het zo belangrijk is voor onderdrukte minderheden om samen te werken. <\/p>\n

Het is belangrijk om te vragen hoe vrijheid wordt gebruikt in bepaalde politieke argumenten. Ik denk dat we vrijheid opnieuw moeten begrijpen, niet als een voorrecht van individuen, maar als een sociale voorwaarde die gelijkheid nodig heeft om betekenisvol te zijn. Als we niet gelijk zijn, zijn we ook niet vrij. Misschien kunnen we daar beginnen.<\/p><\/blockquote>\n

PS. In Opzij een interessant interview met hoogleraar Saskia Wieringa. Al jaar en dag expert in de ‘female same-sex relations’ in vele landen in de wereld. Lesbisch? Hebben we hier niet. Wieringa deed aan ‘participerend’ onderzoek. Nou mooi wel. Het heette alleen vaak anders, de ‘vormgeving’ was vaak anders en hoe het begrepen werd.
\nSaskia’s partner is Indonesisch, een vrouw, en moslim. Dus deed ze de shahada<\/em>, de geloofsbelijdenis, en is nu ook moslim. Binnenkort willen de twee vrouwen in Nederland trouwen. Wieringa, die zegt niet te vasten en te bidden volgens de regels, maar wel met haar vrouw mee te gaan naar de moskee:<\/p>\n

‘Ik geloof net als zij in liefde, rechtvaardigheid en mededogen. Homofobie en islamofobie staan daar lijnrecht tegenover, dus ik zal er alles aan doen om die af te breken: voor India en Indonesie ontwikkel ik trainingen om meer tolerantie te kweken voor van de norm afwijkende vormen van seksualiteit; in Nederland wil ik graag de weerstand tegen de islam verminderen. Daaraan kan mijn eigen bekering een bijdrage leveren’. <\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In Filosofie Magazine kwam ik een interview tegen met Judith Butler. (Door Padu Boerstra). Interessant. Butler ken ik al van vroeger, een gedreven voorvechtster van vrouwen- en homorechten, die boeken schreef waar ik moeilijk doorheen kwam, maar die in het … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[6],"tags":[235],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5239"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5239"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76348,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5239\/revisions\/76348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}