{"id":5428,"date":"2007-05-05T13:23:03","date_gmt":"2007-05-05T12:23:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2007\/05\/05\/deja-vu-7\/"},"modified":"2007-05-05T13:23:03","modified_gmt":"2007-05-05T12:23:03","slug":"deja-vu-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2007\/05\/05\/deja-vu-7\/","title":{"rendered":"Deja vu (7)"},"content":{"rendered":"

Naar de top, maar je vrouwelijkheid niet verliezen, is een aanbeveling van Ozdemir en Jensen. Tja, kan dat, en wat is ‘vrouwelijkheid’? Wat ik weet van vrouwen aan de top is dat de marge van gedrag waarmee je je effectief kunt handhaven smaller is dan die van mannen. Gedraag je je te ‘mannelijk’ dan ben je al gauw een kenau, een bitch, (er is een reeks aan lelijke benamingen voor vrouwen die te dominant worden gevonden, en je zoekt vergeefs naar eenzelfde serie scheldwoorden voor dominante mannen), gedraag je je te ‘vrouwelijk’ dan heet het al gauw dat je je positie niet aankunt.
\n
\nMaar wat zijn ‘vrouwelijkheid’ en ‘mannelijkheid’ – acceptabel gedrag? Aangeleerde eigenschappen? Natuur? Er zijn dikke boeken geschreven (onder andere door mij) over de vraag of ‘vrouwelijkheid’ en ‘mannelijkheid’ aangeboren dan wel aangeleerd zijn – het oude en regelmatig weer opflakkerende nature-nurture <\/em>debat. Waarbij degenen die graag de machtsverhoudingen willen handhaven of terugdraaien zich bij voorkeur van het biologische argument bedienen, ‘mannen en vrouwen zij nu eenmaal zo en dat zal nooit veranderen’, en diegenen die meer gelijkheid en gelijkwaardigheid willen zich meestal bedienen van het ‘aangeleerd’ argument. Maar daar gaan we het nu even niet over hebben, het volstaat even om te constateren dat er grote verschillen zijn in wat in verschillende culturen mannelijk en vrouwelijk wordt gevonden en er ook grote verschuivingen te zien zijn in onze eigen maatschappij, in minder dan twee of drie generaties, van wat we aan mannen of vrouwen toeschrijven of voorschrijven. Dus zo biologisch kan het niet zijn.<\/p>\n

Het gaat om een er onder liggende discussie, die in alle betogen meespeelt, maar zelden expliciet wordt. Alweer een paradigma: zien we mannen en vrouwen als wezenlijk verschillend van elkaar of als wezenlijk hetzelfde? Soms kom je die paradigma’s tegen in het als vanzelfsprekend aangenomen ‘complementariteitsdenken’ – bij Tariq Ramadan kom ik dat bijvoorbeeld tegen – erg voor vrouwenemancipatie maar ook: vrouwen en mannen vullen elkaar aan. En zijn dus in wezen verschillend. Een van de weinige punten waarmee ik echt van mening verschil met Ramadan. Want dat complementariteitsdenken – vrouwen zijn dus ook van nature mee geschikt om thuis te blijven en voor de kinderen te zorgen – heeft vrouwen vaak de das omgedaan. Daar hebben we Kinneging weer. Maar is het alternatief dan om te zeggen: er zijn geen wezenlijke verschillen, dus vrouwen moeten net zo hard carriere maken als mannen? Daar hebben we Mees weer. <\/p>\n

Het is niet alleen binnen de vrouwenbeweging dat die twee manieren van denken, het verschildenken versus het gelijkheidsdenken, de vorm aannam van een impliciet dilemma Ook erbuiten. Ik herinner me de oude filosoof Marcuse die er van uit ging dat vrouwen de wereld moesten redden, want mannen maakten er maar een puinhoop van, vrouwen waren van nature veel vredelievender, vond hij. Klonk erg complimenteus en vrouwvriendelijk, tot je even doordacht wat hij zei. Mannen veranderen toch nooit, en die waren dus vrijgepleit van verantwoordelijkheid voor de rotzooi die ze van de wereld hadden gemaakt, en vrouwen mochten die rotzooi opruimen. Sokken wassen op kosmisch niveau, noemde ik dat. <\/p>\n

Die impliciete tweedeling teisterde de eerste golf feminisme al. Bijvoorbeeld in de vraag of je arbeidsbescherming moest eisen voor vrouwen, die er soms aan onderdoor gingen dat ze ’s nachts moesten werken. Vroeg je om arbeidsbescherming, dan hield je ook vrouwen weg uit werk dat ze nodig hadden, en beperkte je hun arbeidsmogelijkheden, maar ging je er van uit dat vrouwen dezelfde mogelijkheden moesten hebben als mannen, dan keek je toe hoe vrouwen om hun brood te verdienen kapot gingen en hun kinderen niet konden verzorgen. Het cruciale punt was dat bij de twee zijden van het dilemma nog steeds de man de norm was.<\/p>\n

Ook in de tweede golf had je de feministes van het gelijkheidsdenken, die dezelfde positie opeisten en dezelfde kansen als mannen, met als argument dat vrouwen alles konden wat mannen konden. Dat vonden de verschilfeministes maar niks, want het ging er nou juist om om niet<\/em> mee te doen met de mannenmacht, en om wat specifiek was voor vrouwen, de zorg, het behoedende, de moederlijkheid, te koesteren en te herwaarderen. <\/p>\n

Die twee richtingen zijn er nooit uitgekomen. Geen van de twee won ooit. En maar goed ook, vond ik. Want beide richtingen, te absoluut genomen, zijn een doodlopende weg. Wie alleen maar mee wil doen met de mannenmacht en elk verschil ontkent moedigt vrouwen aan om deel te nemen aan de ratrace, onder slechtere omstandigheden dan mannen hebben. Want zoals gezegd: dat moeten vrouwen doen met aanzienlijk minder ondersteuning dan voor mannen heel gewoon is. Nog afgezien van hoe de wereld er uit zou zien als alle vrouwen zich als mannen gingen gedragen is de vraag wie er dan nog voor de kinderen zorgt. O ja, de minder fortuinlijke lager opgeleide vrouwen, als die er dan nog zijn.<\/p>\n

Maar dan die andere kant: herwaarderen van vrouwelijkheid, niet concurreren met de mannen, laat ons onzelf blijven? Absoluut genomen ook een doodlopende weg. Dan blijven we ons opsluiten in ons vrouwengetto, zoals sommige groepen in de tweede golf ook bijna letterlijk deden. Van een werkelijke herwaardering van vrouwelijkheid komt het natuurlijk nooit, behalve het bloemetje op moederdag. En je laat de mannen alle beslissingen nemen die ook voor ons leven belangrijk zijn. Gelukkig dus maar, dan geen van de twee stromingen ooit heeft gewonnen. Want dit is hetzelfde punt als in de eerste golf: mannen blijven de norm waar we ons bij aansluiten dan wel tegen afzetten. <\/p>\n

Wat dan wel? Jessica Benjamin, een feministische psychotherapeute, zei dat heel mooi. In het feminisme zijn niet twee, maar drie doelen besloten, zei ze. Het gaat er niet om om een strategie te kiezen met de mannen mee, of juist los van de mannen, of zelfs tegen de mannen. Het gaat er om dat die scheidslijnen tussen het mannelijke en het vrouwelijke gaan veranderen. <\/p>\n

‘In het feminisme zijn drie taken besloten:
\n– het vrouwelijke domein dat werd gedevalueerd in ere herstellen,
\n– het terrein veroveren dat tot nu toe aan mannen is voorbehouden,
\n– de tegenstelling tussen deze twee sferen op te heffen, te overstijgen, door de relatie tussen beiden te herformuleren’.<\/p><\/blockquote>\n

En nu alleen nog: hoe doen we dat?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Naar de top, maar je vrouwelijkheid niet verliezen, is een aanbeveling van Ozdemir en Jensen. Tja, kan dat, en wat is ‘vrouwelijkheid’? Wat ik weet van vrouwen aan de top is dat de marge van gedrag waarmee je je effectief … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[1,10],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5428"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5428\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}