Clara te gast:<\/p>\n
Ronald Plasterk gaf vrijdag in de Volkskrant een intrigerende analyse van de heersende verwarring. Afgezet op drie ‘assen’ (hij noemt de as van de inkomensverdeling, de as religieus – seculier en de as populisme – post-materialisme) blijken mensen zich tegelijkertijd nu eens links op de ene en dan weer rechts op de andere as te bevinden. Daardoor klopt hun vertrouwde perceptie van de wereld en hun beeld van zichzelf en hun ‘asgenoten’ niet (meer). Inderdaad, dat is verwarrend.
\n
\nZonder slimmer te willen zijn dan hij, heb ik behoefte aan deze analyse een extra laag toe te voegen – namelijk die van wat ik maar noem de emotionele context. Hoe ervaart ‘men’ de wereld en zichzelf? Wat verwacht ‘men’ van de wereld en zichzelf? Ik constateer de laatste dagen bij mezelf, dat mijn verwondering over mijn eigen reacties en die van anderen alleen maar toeneemt. Dat puzzelt me.<\/p>\n
Als ik naar mezelf kijk, dus puur individueel, dan maken bepaalde ervaringen in mijn leven dat ik direct geneigd ben, op een rustige afstand naar elke vorm van commotie te kijken en al heel snel te relativeren. Jongens, jongens, wind je niet zo op, maak niet zoveel stuk, zet niet zoveel op scherp, gebruik niet zulke idioot grote woorden. Tegelijk ben ik verwarrend jaloers op mensen die zo emotioneel kunnen reageren, want ikzelf kan dat niet (meer). Ik kijk dan ook met verbazing naar al die dagelijks exploderende emoties. Terwijl mijn eigen rationele reacties anderen soms tot mijn verbazing hevig blijken te storen. Raakt het je dan niet, Claar? Ja nou, het raakt mij net zo diep, maar mijn emoties voegen vast niets toe aan de discussie. Emoties verblinden het zicht.<\/p>\n
Zo bevindt zich ieder individu ergens op de schaal emotie \u2013 ratio. Afhankelijk van leeftijd, ervaringen, opleiding, intelligentie, mate van angst – en ook afhankelijk van functie. Ik was vast niet de enige die zich kwaad maakt, bijvoorbeeld, over die eindeloze stortvloed aan private meningen van opinisten en verantwoordelijke politici – en aan de media die het nodig vinden daar zo royaal ruimte aan te geven. Juist zij zijn degenen die geacht worden feiten nuchter te interpreteren en in de chaos stuur en richting te geven. Ik heb maar een paar politici dat de eerste dagen daadwerkelijk zien doen – en nauwelijks ruimte krijgen in de media. En ik heb te veel politici verdacht van ordinaire politieke zieltjeswinnerij. <\/p>\n
Want wie niet blind is, ziet dat er nu dan toch echt een nieuwe vorm van politiek-correct denken bovengronds is gekomen: je mag niet meer praten over het belang van de (voorheen politiek-correcte) ‘zachte krachten’; het is vanaf nu juist helemaal politiek-correct tegemoet te komen aan de roep van ‘het volk’. De roep om veiligheid, de roep om repressie, de roep om straffe leiding, de roep om verwijderen van wat ‘men’ niet bevalt, de roep om zonder meer te mogen zeggen wat je denkt (want dat is vrijheid van meningsuiting).
\nIn het politieke spectrum wordt dit het gevecht om de \u2018ruimte op rechts\u2019 genoemd. De stelling van Jan Marijnissen eerder deze week vond ik een voorbeeld van flirten met dit nieuwe politiek-correcte denken. Het debat van de kamer met de bewindslieden donderdagavond droop ervan. Verontrustend.<\/p>\n
Het leidt onherroepelijk tot de actuele vraag, hoe realistisch die roep om veiligheid, harde aanpak, sterke leiding, eliminatie, uitsluiting, individualiteit is. Ik heb er niet voor doorgestudeerd, maar mijn boerenverstand zegt, dat we elkaar hier dag in dag uit grotelijks lopen te belazeren. De wens is daarbij de vader van de gedachten.<\/p>\n
Het is een illusie te denken, dat het terrorisme uitgebannen kan worden en dat heftige en afschuwelijke gebeurtenissen als de slachting van Theo van Gogh altijd voorkomen kunnen worden. Daarvoor zijn de wortels van het terrorisme of de sociale onvrede te complex, zijn de politieke, economische, sociale en religieuze verhoudingen mondiaal te zeer verstoord, is de corruptie te groot, zijn de middelen ontoereikend en is de sociale cohesie te gering. Dat weten we best. Van bewindslieden absolute veiligheid eisen, is dus kletsonzin. Wat je mag eisen, is dat het gevaar re\u00ebel wordt ingeschat (daar kunnen we nu niet meer omheen); dat het bewakingssysteem deugdelijker en effici\u00ebnter wordt dan het nu is; dat er landelijk en internationaal tussen diensten en regeringen nou eindelijk eens beter gecommuniceerd wordt; dat maatregelen waar nodig worden aangescherpt; en dat mensen hun eigen positie minder belangrijk gaan vinden dan het werk dat ze geacht worden te doen.
\nMaar dat alles dan wel binnen onze eigen proporties. <\/p>\n
En laten we daarbij alsjeblieft ook naar onszelf blijven kijken.
\nHoe kan het bijvoorbeeld in godsnaam mogelijk zijn dat twee topjournalisten, een minister, een hoofdinspecteur van onderwijs en een van oorsprong Marokkaanse journaliste vrijdag een uur lang rondjes praten over onderwijs, integratie en de (m.i. misplaatste) suggestie dat docenten een antennefunctie hebben en het dus zouden moeten melden als ze sporen van radicalisme signaleren bij hun islamitische leerlingen –
\nmaar dat HELEMAAL NIEMAND van het illustere gezelschap op de gedachte komt, dat het in dat geval ook zeer gewenst zou zijn, precies hetzelfde te doen met de talloze radicaliserende extremistische skinheadjongeren van eigen teelt? Hoe bestaat het?<\/p>\n
Razend ben ik. Over de constant dooretterende suggestie, dat afgedwongen integratie en het weren van extremisme dezelfde doelstelling dienen. Nee! Dat zijn twee heel verschillende doelen! En door deze twee zo te verknopen, geef je als kabinet aan de burgers continu het signaal af, dat niet voldoende ge\u00efntegreerde medeburgers collectief een potentieel gevaar vormen voor de samenleving.
\nRazend ben ik. Over allochtone jongeren die steevast ‘criminelen’ worden genoemd, terwijl autochtone jongeren ‘boefjes’ zijn. Maar ik durf te wedden dat iedereen in Uden je (anoniem natuurlijk) kan vertellen, wie die school in de hens heeft gestoken. Maar oppakken en vervolgen? Ik heb er nog niets van gezien. Jij?<\/p>\n
Maar wat we vooral mogen verwachten, wat we mogen eisen, is dat er eindelijk wordt uitgegaan van de kaders van de samenleving die we willen behouden en uitbouwen. Ik hoorde donderdag in Nova een voormalig adviseur van de Duitse regering woorden geven aan wat ik zelf ook voel: welke zin heeft het in godsnaam, je privacy en vrijheid in te leveren, juist omdat je die wilt beschermen? Laten we gewoon accepteren dat er een grens is aan beheersbaarheid. Regel dat dan beter en denk als regering eerst beter na over de soort samenleving die je wilt behouden en beschermen. “Zo gaan we niet met elkaar om”, zegt Jan Peter Balkenende als je op zijn premierknopje drukt. Nee, maar hoe dan wel, beste jongen? Geef nou eens richting, laat je niet zo slaafs leiden door de angstige primaire emoties van de mensen die nu het hardst staan te roepen. Doe niet zo krampachtig wat je denkt dat er van je verwacht wordt. Toon gewoon aan en erken dat de Wildersen ons heilloze sprookjes willen verkopen. Toon nou eens echt visie, laat ons nou eens je echte toekomstdromen zien.
\nEn erken ook dat vrijheid een heel relatief begrip is. Mijn vrijheid bestaat bij de gratie van die van de ander. Wat koop ik anders voor vrijheid?
\nEn dan nog – hoe vrij zijn we eigenlijk? Maar dat is een ander verhaal.<\/p>\n
Er is nog een verborgen as waar te nemen, waarover we het volgens mij te weinig hebben. De as waarop verwachtingen van mensen aan de ene kant en het geloof in maakbaarheid van de samenleving aan de andere kant voor doorzeurende misverstanden zorgen.
\nWe worden dagelijks overstroomd met beelden en reclameboodschappen die ons ongegeneerd voorliegen, dat we ons tegen van alles volledig kunnen verzekeren. Om een voorbeeld te noemen: de grenzen van de medische mogelijkheden worden steeds verder opgerekt, en hoe groter de mogelijkheden zijn, hoe minder we ons kunnen en willen neerleggen bij (angst voor) ziekte en dood. Zo zijn er duizend voorbeelden te noemen die ons de valse illusie geven, dat we van wieg tot graf veilig zijn en ons leven zeker. En wat we niet hebben, kunnen we maken of simpelweg kopen – denken we hier in het rijke westen. Uit dat schijngevoel komt ook onze onmogelijke eis van absolute veiligheid voort. <\/p>\n
Het eerste misverstand is, dat de huidige regering probeert aan deze verwachtingen tegemoet te komen, door ze te voeden. Maar daarmee voedt ze ook de angst. Ik vind dat niet alleen onverstandig, maar ook kortzichtig. Natuurlijk, re\u00eble bedreigingen beantwoorden met directe en harde actie is nodig, binnen onze mogelijkheden en proporties. Maar nogmaals, er zijn domweg grenzen aan veiligheid, zekerheid en welvaart, hoe treurig en misschien angstig dat ook is. Dat moet de regeringsboodschap zijn, er helpt geen lievemoederen aan.
\nMaar daartegenover zou dan wel een sterk beeld, een sterke droom moeten staan, van alles wat we willen beschermen, behouden en verbeteren. Een sterk ideaal, uitgedragen door de mensen die we democratisch gekozen hebben om het zaakje richting te geven. Dat ideaal ontbreekt. Ja, we krijgen het ingeprent – u dient zelf meer verantwoordelijkheid te nemen omwille van de generaties die na u komen. Maar het effect is, dat de overheid zich op essenti\u00eble terreinen terugtrekt, burgers zich verlaten voelen en nog almaar zitten te wachten op het zoet dat ons na het zuur werd beloofd.
\nWat mij betreft is het ideaal een zo eerlijke en open mogelijke samenleving, waarin polarisatie wordt vermeden. Waar mensen zich zo prettig voelen dat men bereid is, op te komen voor het gezamenlijk belang en daarvoor zelfs een\/de prijs te betalen. Wat nodig is: een regering die ons dat belang weer leert zien. Een regering die niet bang is en mensen leert niet bang te zijn.<\/p>\n
Repressie, harde aanpak, kop indrukken, ja, dat zijn de middelen waar je in crisis als eerste naar grijpt. Maar laten we eerlijk zijn: er zijn ook grenzen aan repressie en harde aanpak. Niet alleen capaciteitsgrenzen. Straffen heeft nou eenmaal een eigen didactiek, maar die is allang ver te zoeken. Waar wettelijke kaders overschreden worden en rechten geschonden, daar straf je. Onmiddellijk en eerlijk, zonder aanzien des persoons. Punt uit. Maar dat is maar de helft van het verhaal. Eenzijdige repressie zonder belonen, waarderen, complimenteren, support, werkt averechts. Dat kan elke opvoeder je vertellen.<\/p>\n
De regering probeert wel van alles, ik ben best bereid te geloven in de goede, maar paternalistische bedoelingen van Balkenende c.s.
\nMaar hier is volgens mij sprake van een tweede misverstand: het rotsvaste steile geloof van Balkenende in de maakbaarheid van “hoe we hier met elkaar moeten omgaan”.
\nOm te beginnen is dat gewoon geen kerntaak van een regering. Een regering schept de condities voor en bewaakt wettelijk de grenzen van hoe wij met elkaar omgaan. Die manieren van hogerhand bepalen en willen afdwingen behoort domweg niet tot een regeringsopdracht.
\nBovendien heeft de regering daarvoor zelf een zo specifiek kader, dat je niet van een volk dat zo divers is, kunt verwachten dat dit kader wordt begrepen en aanvaard. Kerk en staat zijn hier godzijdank gescheiden. Natuurlijk regeert een democratisch gekozen CDA-kabinet op christelijke grondslag. Maar wie het volk zo eenrichting-verkeerd de bijbehorende normen en zeden wil opleggen, kan rekenen op weerstand en onbegrip. En op het (mogelijk onbewust) aanjagen van een religieus conflict. Ik kan niet anders dan constateren, dat dit zich nu voor onze ogen afspeelt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Clara te gast: Ronald Plasterk gaf vrijdag in de Volkskrant een intrigerende analyse van de heersende verwarring. Afgezet op drie ‘assen’ (hij noemt de as van de inkomensverdeling, de as religieus – seculier en de as populisme – post-materialisme) blijken … Lees verder