In tijden van angst en terreur grijpt de mens terug op simpele schema’s, zegt John Gray, de filosoof die ik al eerder noemde, en waarvan ik het boek Provocaties aan het lezen ben. Gisteren een interview met hem in de Volkskrant dat ik erg lezenswaardig vind. <\/p>\n
In dat simpele schema (dat overeenstemming vertoont met mijn anti-islamparadigma<\/a>) zien mensen aan de ene kant de superieure westerse cultuur, genaamd Verlichting, en aan de andere kant de islam die niet verlicht zou zijn maar in de Middeleeuwen zou zijn blijven steken. Het conflict is dus helder: de Verlichte mens moet dus met alle middelen strijden tegen de barbarij van de islam. In deze omstandigheden is het onvermijdelijk dat de Verlichting zelf een fundamentalistische beweging cre\u00ebert. Net las hun christelijke en islamitische tegenhangers proberen de Verlichtingsfundamentalisen een geloof te herwinnen dat vernietigd is door de geschedenis, namelijk het geloof in de voorutigang. <\/p>\n De verlichtingsfundamentalisten geven niet alleen een slordige en zwaar gecensureerde versie van de Verlichting, maar hun ideologie is ook gevaarlijk. De Amerikaanse neoconservatieven geloven in een mondiale democratische revolutie en aarzelen niet om die met bombardementen door te zetten. Ook in West Europa gaat het fout, daar waas de verlichtingsfundamentalisten een rampzalig antwoord geven op de dreiging van de islamitische terreur. Door alle moslims te willen dwingen de liberale waarden van het westen te omhelzen. Daarmee veroorzaak je precies waar we bang voor zijn: een oorlog tussen de beschavingen in Europa. <\/p>\n Deze visie is gebaseerd op een nieuwe, liberale utopie: de gedachte dat we allemaal weer gelukkig worden als iedereen maar dezelfde liberale waarden zal onderschrijven. In plaats van wat veel realistischer is, ons te richten op het vreedzaam co\u00ebxisteren van groepen met verschillende waarden. De liberale reactie komt voor uit paniek omdat de eerdere verwachtingen van de Verlichting niet zijn uitgekomen, met name de verwachting dat integratie vanzelf tot assimilatie zou leiden. De verwachting dat de geschiedenis vanzelf \u00e9\u00e9n richting opgaat, namelijk die in de richting van een liberale democratie. En als dat niet voldoende vanzelf gaat, dan moeten we strenger en dogmatischer worden en mensen meer dwingen te integreren.<\/p>\n Kijk naar de andere groepen in de westerse wereld die de liberale waarden niet delen, autochtone groepen. Er zijn veel christelijke en orthodox joodse groepen die ook tegen seksuele vrijheid en homoseksualiteit zijn, hoe wil je dan de moslims dwingen om een geconstrueerde versie van de liberale waarden aan te nemen?<\/p>\n Er zijn conventies en morele praktijken waarover niet valt te onderhandelen, zegt Gray, die te maken hebben met tolerantie, vrijheid van meningsuiting en een beschaafd leven. Maar het misverstand is dat die waarden identiek zijn aan de liberale waarden. Orthodoxe joden hebben generaties lang in harmonie met hun omgeving geleefd zonder die liberale waarden te onderschrijven. Maar zolang ze hun buren niet aanvallen of anderen proberen te bekeren kan dat. En natuurlijk heb je onderliggende normen nodig om de vrede te garanderen. Geen moord, geen vervolging, geen bemoeienis met de vrijheid van meningsuiting of andermans levensstijl. Als imams anderen met de dood bedreigen moet je ingrijpen. Wie een misdrijf pleegt moet vervolgd worden. Degenen die de vreedzame co\u00ebxistentie bedreigen moeten worden aangepakt, of dat nu radicale islamisten of blanke racisten zijn. Persoonlijke vrijheid en tolerantie zijn een gevolg<\/em> van vrede. En de vrede vereist een sterke staat die al zijn burgers beschermt. <\/p>\n Kortom: we moeten juist de voorwaarden cre\u00ebren waaronder mensen met verschillende aarden kunnen samenleven, in plaatsd van te proberen alle mensen dezelfde waarden af te dwingen. <\/p>\n We leven onder een re\u00eble dreiging van terreur die in Europa vooral uit de islamitische hoek komt. Die moet je allereerst bestrijden door intensief politiewerk. Het is geen oorlog, want het terrorisme vormt geen strategische bedreiging voor de westerse wereld. Conventionele oorlogsvoering helpt niet en maakt het probleem vaak alleen maar erger, zoals je kunt zien in Tsjetsjeni\u00eb en Irak. Maar de sleutel is het isloeren van de terrosristen van hun gemeenschappen. Als je zegt: aan de ene kant hebben we de Verlichting en aan de andere kant de islam, dan doe je precies wat de terroristen willen.<\/p><\/blockquote>\n Gray ontkent niet dat elke gemeenschap, elke cultuur de eigen minderheden onderdrukt, en er ook ongelijkheid is tussen vrouwen en mannen. Maar het helpt moslimvrouwen niet om liberale waarden aan hun gemeenschap op te dringen – het zal ze alleen maar tot verzet brengen. Natuurlijk moet hen de mogelijkheden worden geboden om de gemeenschap te verlaten. <\/p>\n Maar je kunt niet met een stoomwals een liberale cultuur cre\u00ebren. Dt is een recept voor een eeuwigdurende burgeroorlog. Zulke opvattingen zijn begrijpelijk omdat ze vaak voortkomen uit diep persoonlijk leed. Maar het project om een universele liberale monocultuur te cre\u00ebren is een gevaarlijke utopie. <\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" In tijden van angst en terreur grijpt de mens terug op simpele schema’s, zegt John Gray, de filosoof die ik al eerder noemde, en waarvan ik het boek Provocaties aan het lezen ben. Gisteren een interview met hem in de … Lees verder
\n
\nDat schema klopt niet, zegt Gray. Het Verlichtingsdenken, een geloof dat er een betere wereld geschapen kan worden door de wetenschap en de rede, negeert het feit dat dat geloof niet alleen tot vrijheid en democratie heeft geleid maar ook tot massamoord. De gedachte dat wetenschappelijke vooruitgang vanzelf zou leiden tot maatschappelijke vooruitgang werd in de 20ste eeuw gelogenstraft door wereldoorlogen en concentratiekampen. En aan het begin van deze eeuw is de gedachte dat religie vanzelf verdwijnt als de wetenschap oprukt ook al ondermijnt door de feiten. Overal ter wereld is het religieus fundamentalisme in opmars, ook in de VS dat tenslotte de beste universiteiten ter wereld heeft. <\/p>\n