(Brief van Claar. Het was geschreven als commentaar bij ‘stop de schulden’, maar stijgt daar als thema ver bovenuit, dus ik heb de hier ‘naar boven’ gehaald. Anja) <\/p>\n
Brief van Claar<\/strong><\/p>\n Anja, een wat langere reactie van mij. Want wat mij geweldig bezighoudt en verontrust, is ons denken over de waarde van een mens. Ik wil heel graag weten, of anderen mijn bezorgdheid delen en herkennen, of dat ik te somber ben.<\/p>\n We worden sinds tweede kerstdag dagelijks overspoeld met beelden die niet meer zijn voor te stellen. Zoveel anonieme lijken, zoveel anoniem verdriet, zoveel wanhoop, zoveel uitzichtloosheid. Iemand had het van de week treffend over \u2018een golf van verschrikking\u2019. Bij zulke enorme aantallen slachtoffers zie je de journalisten zoeken naar individuele verhalen, waarin wij als veilige toeschouwers achter onze televisie ons kunnen herkennen. Bij mij en denk ik iedereen komen die naar boven getilde persoonlijke verhalen snoeihard aan. Want het collectieve, massale, wordt individueel gemaakt en je kunt je er ineens beter mee identificeren. Ook al valt het in gedachten niet te vermenigvuldigen.<\/p>\n Ik verloor nog niet lang geleden mijn man. Hij was pas 54, we waren nog niet lang getrouwd toen hij ongeneeslijk ziek bleek te zijn. Hij stierf binnen zes weken na de onverwachte diagnose. Voor mij was dat een verlies dat niet te vergelijken was met bijvoorbeeld het verlies van mijn vader, die de leeftijd had waarop je zoiets – ook al wil je er niet aan – menselijkerwijs kunt verwachten. Het sterven van mijn man leerde me iets wat voor mij een helemaal nieuwe ervaring was, namelijk dat de natuur volstrekt onverschillig is. Hij kreeg gewoon kanker en stierf, te jong naar mijn en zijn eigen verwachtingen. Al die mensen die nu op stapels worden gelegd en niet eens meer geteld worden – ik kan niet begrijpen dat een mens van het ene moment op het andere een naamloos lijk wordt dat zelfs een gevaar voor de levenden kan opleveren. Niet geidentificeerde doden die dus met karrevrachten tegelijk zo gauw mogelijk begraven moeten worden. Ik snap zo goed de wanhoop van de achterblijvers, die hun dierbare vermiste willen vinden, het lijk willen vinden en meenemen en zijn identiteit terug willen geven. Want ik weet hoe moeilijk dat sowieso is, doorleven na een plotseling verlies.<\/p>\n Maar mijn verontrusting en verwarring gaat dieper. Want er is zichtbaar een verschil in denken en berichtgeving over de vermiste toeristen en de vermiste bewoners van de getroffen gebieden. De getroffen toeristen – ook hun aantallen zijn enorm – worden uit de wereld waarin ze alleen maar even op vakantie waren, dood of levend in \u2018onze\u2019 wereld teruggetild. Er zijn al rituelen voor ontstaan: minister-presidenten die aan vliegtuigtrappen staan te wachten, speciale aandacht in de media en op internet, foto\u2019s van bakjes met op land gesorteerde creditcards. De levende toeristen hebben geluk en keren terug in de schoot van hun eigen veilige wereld, met een goedgeregelde medische nazorg, een verzekeringsstelsel en mensen die hun verhalen op waarde kunnen schatten. Ook in onze eigen samenleving is discriminatie altijd gebaseerd op de onderliggende gedachte dat de ene mens inferieur is aan de ander. Een open deur natuurlijk, maar het zegt tevens iets over de waarde van een mens. Maar wat is die waarde dan? Ik bedoel, wat precies maakt het verschil en maakt dat er zo over gedacht wordt?<\/p>\n Op de achtergrond de wetenschap, dat overal ter wereld dagelijks onnoemelijke aantallen mensen – en vooral kinderen – sterven als gevolg van humanitaire rampen. Oorlog, voedselgebrek, etnische conflicten. De beelden en berichten bereiken ons niet meer en niet alleen zijzelf blijven zo anoniem, ook de rampen die hen treffen zijn bij ons – het grote publiek dat hulp zou kunnen en moeten bieden – domweg niet bekend. Het dringt zich de laatste dagen steeds harder op: niet alleen de natuur is onverschillig, de mens zelf gedraagt zich nog veel onverschilliger. Daardoor worden deze mensen gereduceerd tot niet eens meer genoemde getallen. Wat is dan de waarde van een mens? Waarom zijn wij ons wel zo opgeblazen van onze eigen waarde bewust, maar gaan we onverschillig voorbij aan die van anderen, ver van ons weg? Het is hier op dit weblog ook al vaker gezegd – hoe goed het is, anonieme doden zoals de kinderen van Gaza een naam te geven, een plaats te geven, zichtbaar te maken. Recht te doen aan het feit dat zij hebben bestaan, te treuren om hun verlies. Hun waarde zichtbaar te maken.<\/p>\n We hoeven er niet ingewikkeld over te doen. De waarde van een mens wordt hoofdzakelijk bepaald door zijn economische waarde. Een visser op het strand van Atjeh heeft weinig waarde, een toerist die westerse valuta inbrengt heeft veel waarde. Een kind in Gaza heeft minder economische waarde dan een kind in Israel, handelspartner van het rijke westen. Een kind in Darfur komt om door een oorlog in een land dat economisch voor het westen totaal niet interessant is, een kind in Bagdad sterft omdat Irak economisch wel interessant is. Anders zaten de Amerikanen en wij er niet. En sommige landgenoten van mij zien \u2018al die allochtonen hier\u2019 als een bedreiging van onze welvaart. Dat zij door ons destijds dringend zijn uitgenodigd om onze economie draaiend te houden, lijkt voor het gemak vergeten.<\/p>\n Allemaal niet nieuw, allemaal allang bekend. Dat weet ik wel. Maar ik had behoefte het nog eens op een rijtje te zetten. Het is heel goed, dat er nu zo massaal en belangeloos financi\u00eble hulp aan Azi\u00eb wordt geboden. Ik vind het indrukwekkend dat er zoveel spontane hulpacties ontstaan en heb grote bewondering voor mensen die zoiets zo snel en praktisch kunnen organiseren. Het geeft godzijdank aan, dat vele mensen nog een andere menselijke waarde zien dan alleen de economische. Maar ik heb uit pure gewetensnood ook opnieuw geld overgemaakt ten bate van de weer onzichtbaar geworden ramp in Darfur (waarom aan Darfur, Clara? Waarom niet aan andere noodgebieden?) – en dat viel nog niet mee, kan ik vertellen.<\/p>\n Het kwijtschelden van de schulden van de getroffen landen is een middel met meerdere positieve effecten. Het brengt de \u2018arme\u2019 en \u2018rijke\u2019 landen op een economisch gelijkwaardiger niveau. Het stelt solidariteit boven economisch belang. Het laat zien, dat er andere menselijke waarden belangrijker zijn dan de puur economische. <\/p>\n Mijn eigen hoop voor de toekomst: dat ik niet overschillig word. En dat ik hoop dat anderen me daaraan helpen herinneren. <\/p>\n 5 januari 2005 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" (Brief van Claar. Het was geschreven als commentaar bij ‘stop de schulden’, maar stijgt daar als thema ver bovenuit, dus ik heb de hier ‘naar boven’ gehaald. Anja) Brief van Claar Anja, een wat langere reactie van mij. Want wat … Lees verder
\n
\nMaar tussendoor voel ik: er is iets onheilspellend mis met het denken over de waarde van een mens en dat wordt dezer dagen heel erg zichtbaar. Ik kom er niet uit.<\/p>\n
\nMaar het verliezen van hem heeft een benoembare en herkenbare plaats gekregen. Ik kreeg door de vele lieve reacties er- en herkenning van het feit dat dit sterven naar menselijke maatstaven wel erg jong en moeilijk te bevatten was. Hij was ingebed in normen, in een cultuur, die maakten dat mensen om mij heen mijn verlies zagen, herkenden, konden bevatten en naar waarde konden schatten. Dat gaf mij een houvast. Alleen daarom vertel ik het.<\/p>\n
\nNaar de vermiste toeristen wordt in de ravage wanhopig gezocht. Ik beluister in de verslagen van hun zoektochten een onbenoemde wanhoop, omdat deze westerse vermisten net zo onvindbaar zijn als de vermiste inheemse bevolking. Dat lijkt gevoelsmatig niet te kloppen, denk ook ik onwillekeurig, als toeschouwer. Ik schaam me voor die gedachte. Ik ben in de war. Ook ik discrimineer in feite enorm, want waarom zou het verlies van een westerse toerist gevoelsmatig zwaarder wegen dan het verlies van een inwoner van de getroffen gebieden? Toch werkt het zo, maar het wordt niet hardop benoemd.<\/p>\n