{"id":7634,"date":"2007-11-28T05:03:29","date_gmt":"2007-11-28T04:03:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2007\/11\/28\/bos-niet-beter-dan-zalm\/"},"modified":"2011-07-25T11:45:15","modified_gmt":"2011-07-25T09:45:15","slug":"bos-niet-beter-dan-zalm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2007\/11\/28\/bos-niet-beter-dan-zalm\/","title":{"rendered":"Bos niet beter dan Zalm"},"content":{"rendered":"

071127ekjan-023.jpg<\/a><\/p>\n

Ik zeg het maar eerlijk: ik weet heel weinig van economie. Dus ben ik blij dat we een knappe kop hebben in onze fractie, die daar heel veel verstand van heeft, en van wie ik nog wat kan leren. Geert Reuten hield gisteravond zijn speech in de financi\u00eble beschouwingen, zo meteen antwoord de regering, en dan vanavond is de tweede termijn.
\n
\nOmdat er misschien wel meer mensen zijn die zich een beetje bij willen laten scholen, of misschien wel mensen die al verstand hebben van economie en willen weten wat de SP heeft gezegd, hieronder de tekst van Geert. <\/p>\n

Twee punten vielen mij daarbij op. De regering heeft nogal eens de neiging om elk miljoen dat ergens aan uitgegeven wordt, onderwijs bijvoorbeeld, een investering te noemen. Geert laat zien dat daar economisch gezien niet van klopt. <\/p>\n

Wat is een investering? Een investering is een uitgave die je nu doet en die later vruchten moet afwerpen. Rekenend in jaren moet een investering uit 2008 dan vruchten afwerpen in latere jaren. Een deinvestering is het ondernemen van een actie waarbij we interen op vermogen z\u00f3 dat ons later juist minder vruchten te wachten staan. <\/p><\/blockquote>\n

Met deze definitie in de hand concludeert Geert dat onze minister van financi\u00ebn, ons kabinet, niet<\/em> in onderwijs investeert. Het gaat zelfs om minder dan het gewone onderhoud, het gaat om deinvestering. <\/p>\n

Een ander punt in zijn verhaal is dat de meeste minima er helemaal niet op vooruit gaan, gemeten aan de koopkracht. Allenstaande AOWers krijgen een fooi van 1,75 euro per maand erbij. Gehuwde AOWers krijgen niets, nul. Alleen de alleenverdieners met kinderen gaan er 2 en een kwart procent op vooruit. De sociale minima zijn bij minister Bos dus niet beter af dan destijds bij minister Zalm.
\nLees zijn hele stuk. En lees morgen het commentaar op de SP site, hier.<\/p>\n

Op verzoek van Geert heb ik een wat kortere en bijgewerkte versie geplaatst, in plaats van de oude.<\/p>\n

Algemene Financi\u00eble Beschouwingen 2008 (Geert Reuten, SP-fractie)
\n[26 november 2007] <\/p>\n

Mevrouw de voorzitter. Bij de Algemene Politieke Beschouwingen in deze kamer gebruikte mijn fractievoorzitter, ter kenschetsing van de premier van deze regering, het beeld van de veerbootschipper \u2013 al drie kabinetten en nu ten vierde maal op en neer, op en neer. Ik ontwaarde toen dat de premier zich daar niet geheel gemakkelijk bij voelde. Continu\u00efteit, ja, maar hoe lassen we daarin de vooruitgang? Ik ontwaarde ook dat de Minister van Financi\u00ebn, toen gezeten naast de premier, zich evenmin gemakkelijk voelde bij dat beeld. Dit is immers geen CDA−VVD-kabinet en de vice-premier zit hierin niet voor inruilbare joker. Dat ga ik ook niet zonder meer beweren. Ik mag overigens aannemen dat de minister het de premier niet in dank afnam dat hij, in deze Kamer althans, de spreekwoordelijke kettingen van Balkenende I tot en met III niet duidelijk brak.
\nGraag horen we van de minister wat volgens h\u00e9m deze vierde variant in essentie onderscheidt van de vorige drie kabinetten-Balkenende. Die vraag heeft mijn fractie ook tijdens de algemene beschouwingen bij herhaling op tafel gelegd. Mooi is als we straks de uitleg van de vice-premier naast die van de premier kunnen leggen.<\/p>\n

Mevrouw de voorzitter, voordat ik verder ga wil ik de minister en de staatssecretaris danken voor de beantwoording van de door de SP-leden schriftelijk gestelde vragen. Het antwoord op vraag 12, over leenwoorden en barbarismen in de Miljoenennotatekst, kon ik, met een glimlach, zeer waarderen. Bij een aantal andere antwoorden stemmen de feiten mij triest; ik ga daar zo meteen en bij de behandeling van het Belastingplan op in.<\/p>\n

Ik geef een aanduiding van hetgeen volgt. Eerst bespreek ik de begroting op hoofdlijnen. Vervolgens behandel ik drie thema\u2019s in het bijzonder: de overheidsinvesteringen, het begrotingsbeleid, en tenslotte de inkomenspolitiek.<\/p>\n

Collectieve uitgaven en collectieve inkomsten in hoofdlijn
\nIk begin met een beschouwing van de hoofdlijnen van de collectieve uitgaven en lasten, en de wijzigingen daarin. Ik relateer deze aan het Bruto Binnenlands Product. (In het vervolg spreek ik kortheidshalve van BBP.)
\n\tMijn fractie constateert dat er macro-economisch op dit vlak eigenlijk weinig gebeurt. De Bruto Collectieve Uitgaven nemen in 2008 toe met 0,1% van het BBP. Dit is de helft van de stijging 2007, en als we corrigeren voor het effect van het nieuwe zorgstelsel uit 2006 dan zitten we rond het historisch lage uitgavenniveau uit 2000, net zo laag als begin jaren 1970.
\nDe Collectieve Lasten \u2013 d.w.z. de belasting- en premieinkomsten \u2013 nemen in 2008 toe met 0,5% BBP. Daarmee wordt de stijging van de lastenquote die werd ingezet vanaf 2003 gecontinueerd. Voor de bel\u00e1stingquote \u2013 hoofdonderdeel van de lastenquote \u2013 zien we een overeenkomstige stijging, namelijk met 0,4% BBP; dit is een wat afvlakkende stijging van die vanaf 2004. Ik zeg het met name de VVD omdat in die kring soms gedacht wordt dat Zalm de kampioen van de lastenverlichting was; in feite begon hij in 1995 met een lastenquote van 40,2% en eindigde met een bescheiden 39,5% in 2007, d.w.z. minus 0,7. Kampioen van de belastingverlaging was hij al helemaal niet, want hij begon met een belastingquote van 24,3% in 1995 en eindigde in 2007\u2013 nog zijn begroting \u2013 met een quote van 25,9% en dat is plus 1,6. (In dit licht begrijp ik de kritiek van de VVD-fractie niet.)
\nAls we dan wat specifieker naar de componenten van de uitgaven kijken dan constateert mijn fractie een relatieve afname van de overheidsinvesteringen van 3,3% BBP in 2007 tot 3,2% in 2008, althans zoals het CPB die definieert. Geen spectaculaire afname, maar de miljoenennota wekt veelvuldig de indruk van investeringstoename. Ik zal straks laten zien dat de minister zich hier toont als een meester van de illusie.<\/p>\n

Een beknopte beschouwing van de componenten van de uitgaven, en met name de verandering van 2007 op 2008, wordt bemoeilijkt door de verschuivingen tussen ministeries. Maar ook door het rookgordijn dat opgeworpen wordt door de zogenaamde zes pijlers waarbij de kwantitatieve wijzigingen t.o.v. 2007 in de Miljoenennota onduidelijk zijn. Voor een beknopte duiding van de uitgavencomponenten vetrouw ik daarom op de gegevens van de collectieve uitgaven naar functie, zoals verstrekt door het CPB. Ik geef de begrotingscijfers 2008 in vergelijking met 2007 in percentages van het BBP, als ware het waterstanden.
\nOpenbaar bestuur: 9,9\tmin 0,1
\nVeiligheid: 1,8\t\tonveranderd
\nDefensie: 1,2 \t\tonveranderd
\nInternationale samenwerking: 2,5 \tplus 0,2.
\nInfrastructuur: 1,8 \t\t\t\tplus 0,1
\nOverdrachten aan bedrijven: 1,9 \tonveranderd
\nCollectieve zorg: 8,8 \tmin 0,1
\nSociale zekerheid: 11,2 \tonveranderd
\nOnderwijs: 5,1 \t\tonveranderd
\nAfgezien van de relatief dikke plus bij internationale samenwerking en infrastructuur is dit qua kwantitatieve wijziging niet spectaculair. Voor de VVD is er weinig reden tot klagen want ze kunnen gewoon 4 jaar achteroverleunend de kabinetshectiek mijden \u2013 nou ja, achteroverleunend, de VVD heeft andere trubbels. Voor de PvdA lijkt er eerder reden tot klagen, want hoe maak je zo duidelijk wat het verschil is tussen rechts-liberalen en sociaal-liberalen in een regering met Balkenende. Ik vraag de minister het ons straks uit te leggen.
\nIets spectaculairs is er toch, namelijk in het licht van de mooie woorden die de Miljoenennota wijdt aan het belang van onderwijs. Deze sector heeft te kampen met prijsstijgingen die hoger zijn dan die van het gemiddelde BBP.
\nIn re\u00eble termen groeit het BBP in 2008 met 2,5%, maar de onderwijsuitgaven nemen met slechts 1,75% toe. In feite staan de zaken er dus ernstiger voor dan de eerder aangegeven nul in termen van het aandeel in het BBP.
\nGraag hoort de SP-fractie het commentaar van de minister.
\nMevrouw de voorzitter, ik ga over tot de bespreking van de genoemde drie specifieke thema\u2019s.<\/p>\n

Ik begin met de investeringen.
\nOmdat de Eerste Kamer de \u2018chambre de reflexion\u2019 heet te zijn, zie ik het als mijn plicht om de minister kort te onderhouden, en later met hem van gedachten te wisselen, over de wijze waarop de Miljoenennota de term \u201cinvesteringen\u201d gebruikt. Ik zeg u vooraf dat ik hier geen positieve waardering voor heb. Niet indien het \u201cslechts\u201d om terminologische opsmuk zou gaan, en ook niet als het om inhoudelijke verschillen van inzicht gaat, tenzij de minister mij straks van zijn gelijk overtuigt. Overigens, om welke van de twee mogelijkheden het ook gaat, de minister is in ieder geval retorisch succesrijk geweest omdat de overkant van het Binnenhof hem in zijn terminologie volgde.
\nIk begin met een citaat dat op bladzijde 7 staat: \u201cGezonde overheidsfinanci\u00ebn nu en in de toekomst zijn cruciaal voor een effectieve overheid in een florerende samenleving. Maar de ambities van het kabinet gaan verder en daarom wordt \u2013 via zes pijlers \u2013 ge\u00efnvesteerd in een toekomstbestendig Nederland.\u201d Op dit punt lijkt hier niets mis mee. Sterker, dit is \u2019n prachtig perspectief.
\nWat is een investering? Een investering is een uitgave die je nu doet en die later vruchten moet afwerpen. Een investering uit 2008 moet dan vruchten afwerpen in latere jaren. Een desinvestering is het ondernemen van een actie waarbij we interen op vermogen z\u00f3 dat ons later juist minder vruchten te wachten staan.
\n\tNu ga ik niet al die zes pijlers onderhanden nemen. Ik licht er een tweetal voorbeelden uit, zo dat de boodschap hopelijk duidelijk is.<\/p>\n

\tEen prominent en rampzalig voorbeeld van een desinvestering is de wijze waarop wij met het milieu omgaan. We onttrekken zodanig veel aan de aarde en de aardse atmosfeer dat deze zich niet kan herstellen; we teren in; we onttrekken toekomstig vruchtgebruik. We zijn slechte rentmeesters \u2013 in het u bekende jargon. Laat me straks weten, minister, of u het tot hier nog steeds met mij eens bent.
\n\tNu scheiden onze wegen zich. Ik lees immers in de Miljoenennota dat u het tegengaan van een desinvestering een investering noemt. U keert de zaak op een merkwaardige manier om. Ik citeer uit blz. 14, \u201cAls we nu nalaten te investeren in schonere productie, dan leidt dit tot hoge kosten in de toekomst.\u201d Einde citaat. U noemt \u2018minder vuil\u2019 \u2018schoner\u2019. U noemt \u2018minder toekomstige vruchten\u2019 \u2018kosten\u2019. U noemt \u2018minder interen\u2019 \u2018investeren\u2019. Daarmee draait u uzelf, het kabinet en het volk een rad voor ogen.
\n\tStel u repareert het dak van uw huis niet (achterstallig onderhoud noemen we dat) en als het dan binnenregent en u een golfplaat op het dak legt, noemt u dat een investering want dan wordt uw bed minder nat en dat noemt u droger. Ik neem aan dat u de boodschap begrijpt. En ik hoop dat u mijn fractie en vooral het Nederlandse volk straks toezegt dat het Ministerie van Financi\u00ebn het komend jaar heldere taal gaat gebruiken.
\n\tAls tweede voorbeeld van een zogenaamde investering neem ik onderwijs. Het bestand dat we hebben aan \u2018onderwijs\u2019 en \u2018onderwezen zijn\u2019 is een erfenis uit het verleden. Vorige generaties hebben dat voor ons opgebouwd. We zouden interen op dit vermogen, desinvesteren, als we thans m\u00ednder geld aan onderwijs zouden besteden. Maar ook een relatief geringe groei van de onderwijsuitgaven kan in feite een desinvestering zijn.
\nLaat ik de kwestie reduceren tot centen en vervolgens tot het aandeel van onderwijsuitgaven in het BBP.
\nIndien de vorige generatie investeerde in onderwijs, toevoegde, door het aandeel van de onderwijsuitgaven in het BBP op te voeren tot zeg 6,5%, zoals in de vermaledijde jaren 1970, dan is een daling tot 5,5% BBP een desinvestering. Een gelijkblijvend percentage BBP is op de winkel passen, gewoon onderhoud.
\n\tMevrouw de voorzitter \u2013 ondanks de mooie woorden in de Miljoenennota over investeringen \u2013 deze minister van financi\u00ebn, dit kabinet, investeert niet in onderwijs. Het spijt me. Het spijt me voor onze kinderen en kleinkinderen. Afgemeten aan de kabinetten Balkenende I-III wordt er slechts onderhoud gepleegd. In 2003 stonden de onderwijsuitgaven op 5,2% BBP. Vervolgens stonden ze constant op 5,1% BBP, en dat geldt eveneens voor de begroting 2008. Afgemeten aan de periode 1981 tot 1995, en sterker nog de jaren 1970, werd en wordt er voortdurend gedesinvesteerd. Graag hoor ik het antwoord van de minister hierop.<\/p>\n

Mevrouw de voorzitter, ik kom tot mijn tweede specifieke thema,
\nde begrotingsregels en de wijzigingen ervan.
\nOp blz. 7 van de MN staat: \u201cIn deze Miljoenennota worden ook de financi\u00eble speelruimte en spelregels voor de gehele kabinetsperiode vastgelegd. Hierdoor wordt gegarandeerd dat de ambities van het kabinet passen binnen de doelstelling van een begrotingsoverschot van 1 procent BBP in 2011.\u201d Mevrouw de voorzitter, mijn fractie is het eens met de intentie die de minister hier uitspreekt. Gevaarlijk vinden wij de garantie die hier afgegeven wordt, en we vragen de minister om deze, hier straks in deze Kamer af te zwakken. Ik zal toelichten waarom.
\n \tMijn fractie is net als deze regering voorstander van een trendmatig begrotingsbeleid. Mijn fractie is, net als deze regering, ook voorstander van het inbouwen van automatische stabilisatoren. Echter, in de combinatie van deze twee wringen de begrotingsregels van dit kabinet.
\nBij een trendmatig en stabiliserend begrotingsbeleid groeien de overheiduitgaven met een vast percentage en is de groei van de inkomsten afhankelijk van de conjuncturele situatie van de economie: relatief hoge inkomsten in de hoogconjunctuur en relatief lage inkomsten in de laagconjunctuur. Zo\u2019n beleid is conjunctuurstabiliserend omdat dan in de hoogconjunctuur de overheidsbestedingen gematigd zijn en matigend uitwerken, terwijl de relatief hoge uitgaven in de laagconjunctuur de economie juist een impuls geven. Ik neem aan dat we \u2018t hierover eens zijn.
\n\tDe eventuele nevendoelstelling van het inlopen op de staatsschuld kan bereikt worden door de vaste uitgavengroei iets lager te stellen dan de trendgroei van het BBP (dit is wat Zalm deed, maar de huidige minister niet) en\/of de gemiddelde belastingtarieven iets omhoog te brengen (dit is wat Zalm eveneens deed).
\n\tKies je voor zo\u2019n beleid dan brengt verder sturen ongelukken (en dit deed Zalm evenzeer). Ook de huidige minister van financi\u00ebn stuurt aan op een aantal ongelukken, en het lijkt me gepast hem daarvoor te waarschuwen. Het voornaamste probleem is dat van de zogenaamde noodremprocedure. Indien er in een recessie een tekort \u201cdreigt\u201d te ontstaan van 2% dan worden er \u201cmaatregelen\u201d getroffen. (Die 2% is de zogenaamde signaalwaarde; het vorige kabinet hanteerde nog 2\u00bd%.) Bij 2% tekort worden er \u201cmaatregelen\u201d getroffen; dan moeten dus de uitgaven omlaag en\/of de belastingtarieven omhoog. Maar dit is ronduit absurd. Juist wanneer stabilisatie het meest geboden is wordt dan van het trendmatig begrotingsbeleid afgestapt! Nu al zegt de minister dat wanneer we in een recessie gaan belanden van het kaliber 2001-2003 dat hij dan voornemens is die recessie te gaan verergeren. Ik weet niet of de minister de rit echt uit wil zitten met dit kabinet, maar indien dit zo is dan ligt het in de verwachting dat hij dit als minister gaat meemaken, erger nog: de inwoners van dit land gaan het meemaken.
\nDe EMU-norm van 3% is even absurd maar ligt bij een structureel overschot tenminste nog verder-in-het-versch\u00edet. (Absurd: geheel terecht paste bijvoorbeeld Frankrijk indertijd voor de EMU-norm, en de groeicijfers geven Frankrijk gelijk). Als het dan toch moet \u2013 ik ben er geen voorstander van \u2013 dan zou een werkelijk \u201cprudent\u201d begrotingsbeleid de inkomsten op een structureel hoger en\/of de uitgaven op een structureel lager groeipad zetten.
\nTenzij de minister verstandiger wordt en de signaalwaarde gewoon gaat negeren, neemt hij met zijn inkomsten- en uitgavenspreiding 2008-2011 een bijzonder groot risico en laat hij de inwoners van dit land risico lopen. Ik verneem graag het commentaar van de minister.<\/p>\n

Coalitie-compromissen en dat over de sociale minima i.h.b.
\nMevrouw de voorzitter, ik kom tot mijn laatste onderwerp: coalitie-compromissen, en spits dit zodadelijk toe op de inkomenspolitiek van dit kabinet. Ik sluit aan bij het beeld van de veerman waarmee ik mijn beschouwing begon.
\nIn de Nederlandse politieke verhoudingen is het normaal dat regeringspartijen bij het sluiten van een coalitieakkoord compromissen sluiten m.b.t. hun verkiezingsprogramma. Ik heb daar geen kritiek op, en het is de kiezer ook uit te leggen.
\n\tIk begrijp dat een compromis over de kwestie \u2018Irak-onderzoek\u2019 lastig is \u2013 niettemin zouden de kiezers al gebaat zijn bij het weten van de helft van de saillante feiten. Ik begrijp dat een referendum over de helft van het grondwettelijk EU-verdrag bezwaren heeft \u2013 maar slechts Zuid-Nederland laten stemmen ware een aardig experiment geweest. De onderhandelingen over de ontslagwetgeving lijken voorlopig beslecht in het voordeel van de PvdA en dat van de werknemers. En we wachten af hoeveel er in 2009 nog overblijft van de voorgestelde vermindering van belastingssubsidies voor topinkomens (vermindering van subsidies voor topinkomens, waar hebben we het over!). Op de genoemde vier punten is het voorlopig 3-1 en met Uruzgan erbij 4-1.
\nDeze punten raken de begroting nauwelijks in direct financi\u00ebel-economische zin en daarom roer ik ze slechts even aan. In de kwestie die ik nu ga behandelen, ga ik ervan uit dat de CU een middenpositie tussen CDA en PvdA inneemt.
\nBon, je moet dus compromissen sluiten in de Nederlandse verhoudingen. Ik lees u voor uit een boekje dat de minister de kiezer in 2006 voorlegde onder de titel \u201cWat Wouter wil\u201d. [ik citeer]: \u201cUiteindelijk staan Balkenende en ik ieder voor een ander Nederland. (…) Groeiende verschillen tussen arm en rijk (…) daar leg ik me niet bij neer. (…) Juist nu de economische groei aantrekt (…) hebben we de morele plicht om zoveel mogelijk mensen daarin mee te laten delen.\u201d En toegespitst op de AOW lees ik even verderop een sneer naar het vorige kabinet-Balkenende [ik citeer]: \u201cZoals mensen met AOW van het kabinet-Balkenende nu opeens een fooi krijgen van 4 euro per maand.\u201d [einde citaat]
\nWat is een fooi? Ik zal het de minister niet al te lastig maken en hem gulheid toedichten. Dan zou bij een fooi van 20% het volle pond voor de AOW-er \u20ac20 per maand geweest zijn. Dan het compromis met Balkenende, jij de fooi van \u20ac4 ik \u20ac20; 24 gedeeld door twee is \u20ac12. Zo stel ik me dat voor.
\n\tMaar wat zien we in uw begroting 2008? Ik verwijs naar de koopkrachttabellen in de begroting van SZW, alsmede naar het antwoord van de minister op de door de SP schriftelijk gestelde vragen naar aanleiding daarvan. Een alleenstaande AOW-er met slechts AOW krijgt er \u00bc% bij. Dat is geen \u20ac12 maar \u20ac1,75. Dat is minder dan de helft van de fooi van Balkenende.
\nDe noodzaak van compromissen is de kiezer uit te leggen, maar dit k\u00e1n de minister niet uitleggen omdat het geen compromis is. Ik memoreer voor die collega-senatoren voor wie de AOW of een minimumloon geen dagelijkse kost is dat de netto AOW voor alleenstaanden 70% van het nettominimumloon is. Voor 2007 hebben we het dan \u20ac782 per maand. (Een alleenstaande in de bijstand ontvangt nog eens \u20ac150 minder. Overigens, voor sommige AOW-ers en bijstandontvangers kan daar huurtoeslag bijkomen.)
\n\tDe fooi van dit kabinet voor de alleenstaande AOW-er is dus \u20ac1,75. Gehuwde AOW-ers (die zitten ieder op 50% van het netto minimumloon, 564 euro), die krijgen zelfs geen f\u00f3\u00f3i in 2008: nul. Ook de alleenstaande met een uitkering staat op nul. De alleenstaande ouder met een uitkering krijgt een fooi van \u20ac2 en die met een minimumloon \u20ac2,60. Dankzij het \u2018kindgebonden budget\u2019 van minister Rouvoet krijgt de ouder met een minimumloon, naast een fooi van \u00bc% , nu eindelijk de fiscale kind-bijdrage die de hogere inkomens al langer genoten. <\/p>\n

\tWelgemeende hulde voor deze inbreng van de CU. Maar afgezien hiervan concludeer ik dat de sociale minima, inclusief de AOW-ers, bij de 1ste stuurman Bos niet beter af zijn dan bij 1ste stuurman Zalm, en dat spijt me zeer minister Bos. Het spijt me vooral voor hen.
\n\tKijken we in \u2019t kort naar de andere kant van het inkomensspectrum. Ik bedoel de mensen die per maand m\u00e9\u00e9r in hun zak steken dan waar de minimuminkomens het een jaar mee moeten doen \u2013 dat zijn de mannen van boven de 187.000 euro, de minister weet hoe hoog het verder oploopt. Over de topinkomens zegt u dat u daar geen limiet aan wilt stellen en slechts een beroep doet op de morele verantwoordelijkheid van Raden van Commissarissen \u2013 maar u weet dat die veelal een andere moraal hebben dan u en ik. En u weet dat commissarissen zelf vaak in de 187+ inkomensklasse vallen. Uw voorganger als PvdA-partijleider is daarvan een voorbeeld; hopelijk voor u geen voorbeeld in de zin van voorland.
\n\tMevrouw de voorzitter, dit contrast bij de behandeling van de lage en de hoge inkomens is wat de kiezers niet begrijpen, en terecht niet. Ik maak me hier twee maal boos om. Ten eerste vanwege de onrechtvaardigheid. Ten tweede omdat het de politiek besmuikt: de vice-premier sluit geen compromis maar stuurt de veerboot van Balkenende over de kettingen die deze eerder uitgelegd had. E\u00e9n pot nat zeggen ze dan in Feijenoord, de Schilderswijk of Amsterdam-Noord. En helaas hebben ze gelijk.
\n\tIk zeg dit de minister omdat ik, als lid van wat heet de Chambre de Reflexion, het hem m\u00f3et zeggen. Kennelijk heeft de CDA-kring rond Balkenende de vice-premier succesrijk bewerkt (ik zeg het zo, \u2018kring\u2019, omdat ik weet dat het CDA op dit punt geen homogene vereniging is). Echter, de mogelijkheid van de draai die de minister — en de PvdA-kring rondom hem — nu gemaakt heeft, had hij v\u00f3\u00f3r de verkiezingen moeten openbaren. Niet bij het regeerakkoord en \u2013 nu duidelijk \u2013 bij zijn eerste begroting. Toen heette het, ik herhaal, \u201cUiteindelijk staan Balkenende en ik ieder voor een ander Nederland.\u201d Uiteindelijk misschien, maar niet nu. En ik herhaal ook zijn woorden van voor de verkiezingen: \u201cgroeiende verschillen tussen arm en rijk daar leg ik me niet bij neer.\u201d Maar, minister Bos, u d\u00f3et het.<\/p>\n

Samenvatting
\nMevrouw de voorzitter, ik resumeer.
\nTen eerste. Macro-economisch gezien, brengt dit kabinet ons in 2008 geen spectaculaire wijzigingen ten opzichte van het voorgaande.
\nTen tweede. Het kabinet zegt extra te investeren, maar doet dit niet. Er komt weliswaar een bescheiden investering in infrastructuur, hulde, maar op het cruciale vlak van onderwijs laat dit kabinet het vooralsnog afweten. Voorts worden uitgaven aan milieu gepresenteerd als investeringen terwijl ze dit niet zijn.
\nTen derde. De begrotingsregels zijn riskant omdat ze bij een forse conjuncturele neergang de recessie versterken.
\nTen slotte heb ik het democratisch-politieke punt gemaakt dat regerende politieke partijen in de Nederlandse verhoudingen compromissen moeten sluiten \u2013 dat begrijpen de burgers \u2013 maar dan moeten het inderdaad ook compromissen zijn.
\nGraag verneem ik de antwoorden van de minister.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ik zeg het maar eerlijk: ik weet heel weinig van economie. Dus ben ik blij dat we een knappe kop hebben in onze fractie, die daar heel veel verstand van heeft, en van wie ik nog wat kan leren. Geert … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[12],"tags":[28],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7634"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7634"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7634\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51901,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7634\/revisions\/51901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}