{"id":8966,"date":"2008-04-13T13:05:38","date_gmt":"2008-04-13T11:05:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2008\/04\/13\/dialoog-academie-indische-lessen\/"},"modified":"2008-04-13T19:19:20","modified_gmt":"2008-04-13T17:19:20","slug":"dialoog-academie-indische-lessen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2008\/04\/13\/dialoog-academie-indische-lessen\/","title":{"rendered":"Dialoog Academie – Indische lessen"},"content":{"rendered":"

asse-284.jpg<\/a><\/p>\n

Welk westers koninkrijk bestond rondom 1930 voor 65% uit moslims?
\n
\nHet Koninkrijk der Nederlanden. In Nederland woonden 9 miljoen mensen, in de kolonie Nederlandsch-Indi\u00eb 75 miljoen, waarvan driekwart moslim. Hoe gingen de Nederlanders daar mee om, en kunnen we daar wat van leren voor nu? Aan het woord was prof. Karel Steenbrink, die ik al eerder had ontmoet tijdens een seminar in Kampen. (Hier<\/a> en hier<\/a>) Antwoord: we leren sowieso niet zoveel van de geschiedenis. Maar vergelijkingen trekken, dat kunnen we wel. <\/p>\n

asse-283.jpg<\/a><\/p>\n

asse-277.jpg<\/a><\/p>\n

asse-278.jpg<\/a><\/p>\n

asse-279.jpg<\/a><\/p>\n

De eerste Nederlanders die in Atjeh aankwamen waren diep onder de indruk van de pracht en praal van de paleizen, en van de vroomheid van de bevolking. Wat ze er niet van weerhouden heeft om het heel gewoon te vinden dat zij de baas werden en de boel wel even zouden gaan bestieren.<\/p>\n

Ook toen waren de Nederlandse ambtenaren in ons overzeese gebiedsdeel nogal betuttelend en anders dan andere koloniale mogendheden als Frankrijk en Groot Brittanie vonden ‘wij’ het nodig om ons ook met de godsdienst van de bevolking te bemoeien. Vanaf 1865 hield Nederland via een inspecteur toezicht op het ‘inlandse’ onderwijs. En kwam er geen geld voor godsdienstonderwijs dat voor ‘ons’ onvoordelig zou zijn. Ook toen al was de gedachte dat als je de inlanders maar westerse kennis zou bijbrengen, ze zich vanzelf wel van de islam af zouden keren. Wat ook nu niet blijkt te kloppen. <\/p>\n

We waren er niet uit liefdadigheid, al vonden we onszelf wel uitermate geschikt om de christelijke beschaving te verspreiden. We werden er niet armer van. Tussen 1800 en 1950 was ruim 15% van de Nederlandse economie uit Indi\u00eb afkomstig, van het staatsbudget was dat soms de helft. Maar Jan Pieterszoon Coen vond nog dat we ons niet met de godsdienst moesten bemoeien: ‘apart houden die boel’, of in de taal van toen: ‘De religie dient in de Molucques voor dees tijt in geenderley manieren getoucheert’. Het VOC-personeel had een verbod om over religie te spreken. Zaken gingen voor. Toch zagen de kolonialen wel dat religie niet helemaal uit te sluiten was. <\/p>\n

asse-280.jpg<\/a>
\n(G\u00fcrkan Celik, president Dialoog Academie)<\/p>\n

Ook toen waren de meningen over moslims verdeeld. Er waren voorstanders van de harde lijn tegenover de islam, die de moslimleiders zagen als de grote vijand van een goed koloniaal bewind. Ook toen de missioniare bewegingen van protestanten en katholieken werden ingeschakeld bij de verspreiding van onderwijs en ziekenzorg werden de moslims vooral als concurrenten gezien, en de grote toevloed van christelijke subsidies kwamen niet bij hen terecht. Niet in het minst omdat rondom 1900 de Nederlandse politiek steeds meer door de christelijke partijen werden gedomineerd. <\/p>\n

Over de grote architect van het islambeleid in de laatste periode van het Nederlands kolonialisme, Christian Snouck Hurgronje, zijn veel verhalen te vertellen. Een tegenstrijdige man, die nog eens moslim werd, en zich liet besnijden, om naar Mekka te kunnen. Hij was voor emancipatie van de ‘inlanders’, maar pas nadat ze zich onderwierpen, hij was voor scheiding van religie en staat, maar tegelijk voor streng toezicht op de godsdienst in Indie. <\/p>\n

Opvallend is dat de vrouwen ook toen hun eigen zaakjes onder de sharia niet slecht hadden geregeld. Volgens de sharia is het voor een man veel makkelijker om van zijn vrouw te scheiden dan omgekeerd. Daar wisten de vrouwen wel wat op. Ze gingen naar de rechter, vertelden daar dat ze in twee goden geloofden, werden vervolgens geregistreerd als ‘afvallig’, waarna hun echtgenoot verplicht was om van ze te scheiden, en nadat de daarvoor voorgeschreven periode in acht was genomen waaruit bleek dat ze niet zwanger was, ging ze wederom naar de rechtbank, vertelde dat ze tot inkeer was gekomen, werd weer moslim en kon hertrouwen met de man van haar keuze. <\/p>\n

asse-281.jpg<\/a><\/p>\n

asse-282.jpg<\/a><\/p>\n

Prof. Steenbrink gaf tussen 1981 en 1988 les aan de Staatsacademie voor Islamwetenschappen in Jakarta en Yogjakarta. Daar vroegen de studenten hem vaak of die Nederlanders nu echt hadden gedacht dat het kolonialisme emancipatorisch was en bedoeld om Indi\u00eb klaar te maken voor de moderne wereld. Ja, dat dachten ze toen echt. Ook al verdienden de ambtenaren zelf 30 keer zoveel als hun ‘inlandse’ medewerkers, ook al hadden veel van de ambtenaren daar een ‘huishoudster’ waar ze kinderen mee kregen maar niet mee trouwden. En waren ze voorstanders van een zacht soort apartheidssysteem, Europeanen hun eigen recht, de inlanders hun recht. En geen gemengde huwelijken. Toch kun je het niet alleen maar onderdrukking en uitbuiting noemen, meent Steenbrink. Er waren ook ambtenaren die echt hart hadden voor het volk, en mensen als Snouck Hurgronje die vond dat je niet bang moest zijn voor de islam. <\/p>\n

Voor de tijd van nu: prof. Steenbrink is van mening dat religie een plaats verdient in onze maatschappij, en eigenlijk, zegt hij, is er niets tegen een mild soort apartheid. Neem de joden. Enderzijds hebben zij veel bijgedragen aan de Nederlandse cultuur, anderszijds bleven ze lang hun eigen subcultuur houden, hadden hun eigen kleding, muziek, gebruiken, hun eigen slagers. <\/p>\n

En waarom zijn de Somali\u00ebrs die naar Nederland kwamen allemaal verdwenen naar Engeland? Omdat het ze daar veel makkelijker wordt gemaakt om hun eigenheid te blijven houden zolang ze dat willen. Ze krijgen onderwijs in eigen taal, wonen bij elkaar, hebben hun eigen winkels en zijn niemand tot last. Een milde vorm van verzuiling is dus niet per definitie verkeerd, zolang het niet de verzuiling wordt van destijds tussen de protestanten en katholieken die elkaar naar de tent uitvochten. Maar dat er Turkse eethuizen zijn naast Surinaamse, en dat mensen er prijs op stellen iets van hun eigenheid te behouden, dat hoeft helemaal niet in strijd te zijn met onze behoefte dat de nieuwkomers een bijdrage hebben aan onze maatschappij. Zoals de joden dat ook hadden, juist door niet te assimileren. <\/p>\n

Toevallig stond er net een groot artikel over de vrouwenbeweging in Indonesi\u00eb in de Volkskrant. Dat staat nogal dwars op de simpele ideeen hier, alsof islam garant staat voor vrouwenonderdrukking, en seculariteit per definitie beter is voor de emancipatie. Steenbrink liet nog een foto zien, van een vrouwelijke rechter aan een sharia-rechtbank. En in het artikel lees ik over de samenwerking tussen vrome moslima’s in jilbab<\/em>, met hun zusters met losse haren, voor de rechten van vrouwen. Van de betutteling zijn we nog steeds niet genezen. Toen Eegje Schoo opeens emancipatieprojecten op wilde zetten in Indonesi\u00eb, mislukten die omdat de Indonesische vrouwen zich van geen kant verwant voelden met het westerse feminisme. Ze maakten zelf wel uit hoe ze het wilden doen.<\/p>\n

asse-269.jpg<\/a><\/p>\n

asse-270.jpg<\/a><\/p>\n

asse-271.jpg<\/a><\/p>\n

asse-272.jpg<\/a><\/p>\n

asse-275.jpg<\/a><\/p>\n

asse-276.jpg<\/a><\/p>\n

Het was een boeiende bijeenkomst, ik werd me er van bewust veel te weinig te weten van de geschiedenis die we hebben met het voormalige Indi\u00eb, terwijl we daar eigenlijk historisch gezien zo’n band mee hebben. De Dialoog Academie is een Turks-Nederlands initiatief, een van de vele die er inmiddels zijn. Want de deelnemers konden het er met elkaar wel over eens zijn dat we niet in een makkelijke tijd leven in Nederland, zeker niet voor de mensen die geen polarisatie willen, maar de andere kant is dat er nog nooit zoveel initiatieven zijn geweest waarin we elkaar opzoeken en elkaar leren kennen. En als om te benadrukken dat we nu te gast waren bij nieuwe Nederlanders, geheel ge\u00efntegreerd maar toch zichzelf gebleven, kregen we voorafgaand aan de lezing heerlijk te eten. Turks. Meteen een prima manier om alvast een paar mensen te leren kennen. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Welk westers koninkrijk bestond rondom 1930 voor 65% uit moslims?<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[1,6],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8966"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8966"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8966\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}