Ik druk hier om te beginnen de hele column van Nahed Selim af, die op 4 mei in Trouw verscheen, zodat iedereen mee kan lezen en zelf oordelen. <\/p>\n
Een ideaal kan alleen ontstaan dankzij de vrijheid van denken en van fantaseren. <\/strong> Om buiten schot te blijven van de kritiek op de achterstelling en onderdrukking van veel moslimvrouwen, schuilt tegenwoordig blijkbaar ook de orthodoxie in het huis van moslimfeminisme. De vraag is natuurlijk hoe sterk het feministische gehalte bij deze vrouwen is. Onder het motto ‘De Koran is gods woord voor alle tijden en alle plaatsen’, accepteert de orthodoxie geen compromissen. Zelfs in triviale zaken zoals vrouwen geen hand geven, of dingen die niet expliciet in de Koran staan, zoals het dragen van een hoofddoek, willen ze er niet eens van afwijken. Laat staan voorschriften die herhaaldelijk in de bronnen staan en waarover een consensus van moslimgeleerden bestaat dat die het hart van de orthodoxe islam vormen, voorschriften die men ook de sjaria noemt! <\/p>\n Terecht stelt Yousa Noordhof, in haar bijdrage aan Trouw -‘Moslimfeminisme bestaat niet’- dat alleen een liberale islam in staat zou zijn om een vorm van moslimfeminisme te ontwikkelen en te produceren die niet in strijd is met de beginselen van een westerse democratie: Ze noemt drie punten die ze cruciaal vindt in het bepalen of een richting liberaal is: wetsgelijkheid van man en vrouw, van moslims en niet-moslims, vrijheid van meningsuiting. <\/p>\n Ceylan Pektas-Weber schreef een reactie hierop (Podium, 22 april) met de titel ‘Moslimfeminisme bestaat’. Zonder deze drie argumenten van Noordhof te weerleggen, concludeert ze dat de orthodoxie ook feministisch kan zijn! <\/p>\n Feminisme is, net als alle woorden die met ‘isme’ eindigen, een vorm van idealisme. Alle theorie\u00ebn die van een ideaal uitgaan, zijn een overbrugging tussen een ideale beeld, een soort fantasie, en de werkelijkheid die daarmee niet samenstrookt. Een ideaal kan alleen ontstaan dankzij de vrijheid van denken en van fantaseren. In dit geval fantaseert men een vorm van leven dat men wil bereiken. Het verstand is dan gemachtigd om rechten en plichten te bedenken en vast te stellen. <\/p>\n Bij de orthodoxie is alleen God hiertoe gemachtigd. De orthodoxie heeft het ideaal vervangen door de tekst van originele bronnen. Het toepassen van de bronnen staat voor hen gelijk aan het realiseren van het ideaal. Het is daarom uiterst belangrijk om te weten wat er in die bronnen staat. Orthodoxie erkent niet het onafhankelijk denken van de mens als normatieve maatstaaf. Elke poging om selectief met teksten om te gaan zoals Alevieten, Soefies en de Ahmadiyya-beweging doen, wordt door hen als ketterij verworpen. <\/p>\n De orthodoxie kent regels over lijfstraffen: hand afhakken, stenigen, zweepslagen of de doodstraf, maar ook over polygamie, de voogdij van de man over de vrouw, de volledige gehoorzaamheid die een vrouw haar ouders en haar man verschuldigd is, het de helft erven uit een nalatenschap van wat een man krijgt, het eenzijdig verstoten door de man. Hoe wil Ceylan, zonder afstand te hoeven doen van al deze zaken, toch nog voor zichzelf en haar organisatie het predikaat moslimfeminisme verdienen? Wel de geldigheid van teksten over het slaan van vrouwen, de seksuele slavernij (jullie vrouwen zijn een akker voor jullie) en de polygamie behouden, maar toch nog even feministische zijn? <\/p>\n Ik weet dat je vaak genoodzaakt bent in kwesties als deze om water bij de wijn te doen. Toch is het wel heel veel water en bitter weinig wijn, in het geval van al-Nisa. Mijn eigen stelling luidt dus: moslimfeminisme bestaat mits ze liberaal is en zeker niet orthodox. <\/p><\/blockquote>\n Nahed Selim gebruikt trucs. Of misschien gelooft ze echt in haar eigen logica. Om te beginnen bepaalt zij dat Ceylan Pektas Weber orthodox is. Hoe ze dat zou moeten weten? Simpel. De vijf vrouwen die in het EO programma van Knevel verschenen hadden alle vijf een hoofddoek om. Dan zijn ze volgens Selim dus orthodox. En Ceylan draagt een hoofddoek. Dus dan is die ook orthodox, dat hoef je haar dan niet meer te vragen.<\/p>\n Vervolgens wordt omschreven wat orthodoxen vinden. Dat begint in het verhaal van Selim dus met het gegeven dat je als vrouw een hoofddoek moet dragen en dat mannen en vrouwen elkaar geen hand mogen geven. Nou zou je uit dat laatste meteen op kunnen maken dat er kennelijk niet zoveel orthodoxe moslims in Nederland zijn, want er zijn er maar heel weinig die geen hand geven. Maar op die geruststellende gedachte is Selim nog niet gekomen. Selim gaat verder. Orthodoxie betekent dat alleen God zijn verstand kan gebruiken en gemachtigd is om rechten en plichten vast te stellen. En feminisme is gebaseerd op fantasie, en fantasie mag niet van die orthodoxe God. De orthodoxie heeft het ideaal van het zelf denken en de fantasie vervangen door de tekst van de originele bronnen. Nu heeft Selim behalve een nogal orthodoxe kijk op de orthodoxie ook een nogal fantasievolle kijk op het feminisme. Volgens mij ging dat over gelijke rechten tussen vrouwen en mannen, daar heb je weinig fantasie voor nodig. De vraag is nu of de koran gelijke rechten aanmoedigt of niet. Het antwoord voor een reeks van vrouwelijke geleerden, zoals Amina Wadud onder andere is ja. Er zijn passages (de beruchte, veel geciteerde) die nadere studie vereisen om ze te kunnen begrijpen in de contekst, maar de strekking van de koran is nu juist een voor die tijd heel opmerkelijke gelijkheid tussen vrouwen en mannen. (Ik laat nu die detailstudie over vrouwen en de koran achterwege, die komt nog op dit weblog). <\/p>\n Nu ben ik zelf niet eens moslim, en ik kom in de studie van de islam maar net kijken, maar mij is het al opgevallen hoe de koran vol staat met aanmoedigingen om je gezonde verstand te gebruiken, je eigen hart te laten spreken, zelf na te denken. ‘Het is uiterst belangrijk om te weten wat er in de bronnen staat’, zegt Selim, maar nu lijkt het waarempel wel of ze zelf de koran niet heeft gelezen. De koran nodigt heel expliciet ook vrouwen uit om zelf na te denken. <\/p>\n Volgens mij haalt Selim zelf een aantal zaken door elkaar. Ik ken inmiddels een hele trits vrouwen die moslim zijn, die voor gelijke rechten voor vrouwen en mannen zijn en dat ook praktiseren. Daar zijn vrouwen bij die een patriarchale interpretaties vanuit de islam afwijzen, of bijstellen, en terug gaan naar de bron, de koran. Die blijkt, als je die zorgvuldig leest, een strekking te hebben die wijst op rechtvaardigheid, gelijkheid van mensen, niet alleen het recht maar ook de plicht om je te ontplooiien. Daar is dus ook voor vrouwen veel ruimte in te vinden voor feminisme. Dat vinden althans inmiddels een hele reeks van vrouwen die ik niet per se kan zien als conservatief, reactionair, ouderwets of orthodox. Het punt is dat ’terug gaan naar de bron’ van geen kant zomaar hetzelfde is als ‘orthodoxie’. <\/p>\n Dan doet Selim er nog een schepje bovenop. De orthodoxie is voor handen afhakken, stenigen, zweepslagen, doodstraf, voogdij van man over vrouw, volledige gehoorzaamheid van vrouw aan ouders en man … en door Ceylan eerst te benoemen tot orthodox, vervolgens geheel eigenzinnig te bepalen wat orthodoxen vinden, wordt Ceylan nu afgeschilderd als iemand die de volledige gehoorzaamheid van vrouwen zou prediken (en dan hebben we het nog maar niet over zweepslagen) Hoe haalt Selim het in haar hoofd? Zou je niet eerst even de moeite nemen om je op de hoogte te stellen wat iemand zelf vindt, voor je met zulke oordelen komt?<\/p>\n Als ik Selim serieus zou nemen zou het dus erg mee moeten vallen met het aantal orthodoxe moslims in Nederland, er van uitgaand dat orthodoxe moslims de mensen zijn waar ‘we’ bang voor moeten zijn. Want behalve dat er weinig moslims zijn die de andere sekse geen hand willen geven zijn er nog heel veel minder die er voor zijn om die hand af te hakken. Tenzij ik die wijk in Nederland over het hoofd heb gezien waar regelmatig de containers met afgehakte handen buiten staan, dat moet in diezelfde buurt zijn waar het homo’s van het dak regent. Zelfs Tariq Ramadan, het neefje van die erge man die ze in haar Volkskrantstuk citeert (zie gisteren), een man die ook terug gaat naar de bron, om die toe te passen op de huidige tijd, vindt dat er openlijk een ‘moratorium’ afgesproken zou moeten worden over dergelijke barbaarse strafmethoden uit vroegere tijden. <\/p>\n Er zijn dus moslimfeministes die niet vinden dat je liberaal moet zijn om een echte feministe te zijn, nog afgezien dat liberaal een politieke term is die op zich al misverstanden op kan roepen. Maar Selim gaat daar niet mee in discussie, kijkt niet naar argumenten, maar gebruikt een truc: ze benoemt Ceylan tot orthodox, somt dan een rijtje verschrikkelijke dingen op die orthodoxen zouden vinden, en komt vervolgens tot de conclusie dat Ceylan het predicaat feministe niet verdient, want alleen ‘liberale moslims’ kunnen feministe zijn. Vrouwen zoals Selim, dus. Mij benieuwt het ondertussen waarom Selim zich eigenlijk moslim<\/em>feministe noemt. Wat is er nog islamitisch aan haar opvattingen? Voelt ze zich nog met de islam verbonden en met de vrouwen die hun eigen weg aan het gaan zijn in Nederland, als moslima? Je zou denken van niet. Niemand deugt in haar ogen, de moslima’s die links zijn niet, de moslima’s die emancipatie denken te kunnen verenigen met trouw aan de koran niet, de moslima’s die hoofddoeken dragen niet, de moslima’s die niet geheel geassimileerd zijn niet, wie eigenlijk wel? Heeft ze eigenlijk nog wel iets met de islam? Kijk, van mij hoeft dat niet. Ik ben zelf geen moslim. Ik vind het een groot recht dat iedereen in deze maatschappij zelf mag weten of hij\/zij gelovig wil zijn en niemand gedwongen kan worden om een bepaald geloof aan te hangen of dat juist af te leggen. Maar al dat afzetten van Selim tegen andere moslimfeministes komt wel in een ander daglicht te staan als blijkt dat ze zich, net als Hirsi Ali, feitelijk al buiten de islam heeft geplaatst. Want met welk gezag oordeelt ze dan als ‘moslimfeministe’ over andere moslimfeministes? In een net verschenen bundel Moderne devoties<\/em>, schrijft onder andere Nahed Selim over haar jeugd, de saaie godsdienstlessen, de dwang, de klap die ze kreeg. Sindsdien heb ik een hekel aan godsdienst, schrijft ze. ‘Vanaf dat moment had God als een barmhartige Schepper voor mij afgedaan’. Aan het eind van dat artikel heeft ze het toch weer over de kracht en inspiratie die ze zoekt in het geloof, maar wat voor geloof dat dan is blijft erg waterig. Het heeft er in ieder geval de schijn van dat Selim nog een oude strijd aan het uitvechten is tegen de islam van haar jeugd, die ze nu projecteert op alle mogelijke mensen die ze tot object uitverkiest om haar afkeer over uit te storten. <\/p>\n Nahed Selim is dus niet alleen naar rechts opgeschoven, ze lijkt vooral bezig te zijn met het vestigen van haar eigen positie ten koste van andere actieve vrouwen. Ze polariseert, ze splitst, in een tijd waarin het volgens mij veel belangrijker is om de verbindingen te zoeken. Ze draagt feitelijk bij aan de constante stroom misverstanden en vooroordelen over de islam, in plaats van te helpen die te verhelderen. Wat ze Ceylan in de schoenen schuift komt eigenlijk gewoon neer op laster. Wat ze nu doet lijkt me niet alleen vergaand onsolidair, \u00e9n onfeministisch, het lijkt me ook nogal in strijd met het liberale gedachtengoed dat ze zegt aan te hangen. Hebben liberalen niet vooral de vrijheid van mening hoog in het vaandel? <\/p>\n (In diezelfde bundel, Moderne devoties, staat trouwens een mooi verhaal van Na\u00efma Azough, links, feministe en moslim.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ik druk hier om te beginnen de hele column van Nahed Selim af, die op 4 mei in Trouw verscheen, zodat iedereen mee kan lezen en zelf oordelen. Een ideaal kan alleen ontstaan dankzij de vrijheid van denken en van … Lees verder
\nNahed Selim <\/p>\n
\n
\nVrouwen die hun leven in dienst willen stellen van hun religie, de Koran en de soenna (uitspraken van de profeet) als leidraad voor elk individuele handeling willen volgen, zijn vrouwen die tot de orthodoxe islam horen. Voorbeeld van deze vrouwen zijn de vijf gehoofddoekte vrouwen die vorige week in het EO-programma ‘Het Elfde Uur’ werden ge\u00efnterviewd. <\/p>\n
\nNu is mijn vraag wie Nahed Selim eigenlijk tot directrice van de vrouwenbeweging heeft benoemd, met het recht om uit te maken welke andere vrouwen door de ballotage mogen en zich feministe mogen noemen. Zijzelf? In mijn feministische woordenboek staat dat vrouwen dat zelf mogen weten. In het huis van mijn Moeder zijn vele kamers, schreef ik eens. Ik vind het dus op mijn beurt niet zo feministisch van Selim om te denken dat zij dat wel voor andere vrouwen mag bepalen. En dat ook nog zonder zich op de hoogte te stellen wat het nu ge-excommuniceerde lid eigenlijk zelf zegt. Heeft Selim zich op de hoogte gesteld wat Ceylan zegt, schrijft, kent ze het werk van al Nisa? Ik geloof het niet. <\/p>\n