{"id":9612,"date":"2008-05-26T09:28:44","date_gmt":"2008-05-26T07:28:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2008\/05\/26\/de-vergeten-twintigste-eeuw\/"},"modified":"2011-08-25T12:40:10","modified_gmt":"2011-08-25T10:40:10","slug":"de-vergeten-twintigste-eeuw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/2008\/05\/26\/de-vergeten-twintigste-eeuw\/","title":{"rendered":"De vergeten twintigste eeuw"},"content":{"rendered":"

Jawel, we herdenken de oorlog, ‘onze’ oorlog, we vieren de bevrijding, Hitler noch Anne Frank zijn twintigste eeuwse figuren die makkelijk vergeten zullen worden. Vergelijkingen met die ijkpunten uit onze geschiedenis van de vorige eeuw worden gemakkelijk gemaakt en misschien te gemakkelijk, zegt Tony Judt. Elke onfrisse ideologie wordt meteen vergeleken met fascisme, en de vergelijkingen met Hitler zijn ook nooit van de lucht. Volgens Judt komt dat door een vals historisch bewustzijn. Alsof we er niet veel van hebben geleerd.
\n
\nIk heb zijn boek: Reappraisals: Reflections on the Forgotten Twentieth Century,<\/em> (in het Nederlands vertaald onder de titel De vergeten twintigste eeuw<\/em>) nog niet gelezen maar zal dat zeker doen. De bespreking ervan in De Groene (door Casper Thomas) zet me er toe aan:<\/p>\n

Toch bevatten Judts essays (die voornamelijk over de VS en Groot-Brittanie gaan) ook waardevolle lessen voor Nederland. De strijd tegen ‘islamo-fascisme’ kent ook hier pleitbezorgers en de oorlog in Irak kreeg de fiat van de regering Balkenende. Daarbij dragen ook wij ons steentje bij aan de strijd tegen ‘islamitische dictatuur’ en ook bij ons is -het etiket ‘opbouwmissie’ ten spijt – het geloof inn gewapende strijd als nuttig instrument niet minder geworden. ‘Irak’ en ‘Afghanistan’ worden nauwelijks verklaard vanuit een analyse van de twintigste eeuw, als waren conflicten zonder historische wortels. (..) Dat verleden is materiaal voor de geschiedenisboekjes, niet voor actueel debat. Alleen het verre verleden wordt doorgetrokken naar vandaag. Nederlandse intellectuelen steggelen graag over de erfenis van de Verlichting en leuren met Spinoza, maar door ver te kijken zien we niet wat er direct onder onze neus ligt.\n<\/p><\/blockquote>\n

Twee andere boeken die actuele lessen uit de geschiedenis bieden las ik al wel: een van de Palestijns-Amerikaanse historicus Rashid Khalidi, Resurrecting Empire.<\/em> Western Footprints and America’s Perilous Path in the Middle East,<\/em> en het boek Violent Politics<\/em> van William Polk. <\/p>\n

Op die beruchte dag – 11 september – die we zien als waterscheiding in de Amerikaanse maar indirect ook Europese geschiedenis was ik – of all places<\/em> – in de Verenigde Staten. Op een congres van wetenschappers en professionele hulpverleners. Mensen die hadden doorgeleerd. Wat mij verbijsterde was de niet alleen geschokte maar vooral onnozele reactie op de aanval op de Twin Towers – wie hebben dat gedaan, dat moeten Palestijnen of andere Arabieren zijn – wat hebben ze toch tegen ons? <\/em> Hebben wij Palestijnen niet altijd geholpen?<\/p>\n

Nou, dat hebben de Amerikanen niet. En ook andere Arabische volken hebben weinig reden om de VS dankbaar te zijn. Maar als je geen enkel besef hebt van je eigen, van de westerse geschiedenis, dan weet je dat niet, en dan krijg je onzinnige theorieen in de trant van: dat is godsdienstwaanzin, ‘ze’ willen de hele wereld islamiseren, of: ze zijn jaloers op onze vrijheid en democratie, die ze willen vernietigen. Khalidi schreef tussen twee boeken over de recente Palestijnse geschiedenis in een klein, noodzakelijk boek om die vraag te verhelderen: wat hebben ze in het Midden Oosten toch tegen ons, het Westen?<\/p>\n

Nou, tamelijk veel en met tamelijk veel reden. De Amerikanen marcheerden als koloniale overheersers het Midden Oosten in om daar eens orde op zaken te stellen, en traden daarmee in de nog verse voetsporen van de Europese koloniale mogendheden die net waren opgehoepeld, stelt Khalidi. Wanneer je die recente geschiedenis voor de verandering eens bekijkt vanuit de ogen van de Arabische landen is het geen verrassing dat de VS zich niet erg geliefd maakt. De focus van de westerse media en commentatoren is vooral op wat er mis is met hun<\/em>, een debat vol met denigrerende stereotypen over islam en Arabieren, en met een vrijwel volledige blindheid voor de worstelingen van al die landen om eerst aan het Westerse kolonialisme te ontkomen, om nu, de in een wat ander jasje en vocabulaire gehulde pogingen van de VS om over het Midden Oosten te heersen het hoofd te bieden. Misschien dat Amerikanen zo geschokt waren en er zo weinig van begrepen, omdat ze zelf in hun korte geschiedenis nooit te maken hebben gekregen met vreemde overheersing en aanvallen op hun land – niet tot aan 9\/11 tenminste. <\/p>\n

Wat ze in ieder geval niet weten, is dat veel van die landen waar ze graag op neer kijken, al in verschillende stadia waren om vorm te geven aan een parlementair systeem, en dat het hun eigen democratische Amerikaanse regering was die de meeste van die pogingen meteen ondermijnde. Khalidi zet daarvoor meerdere voorbeelden op een rij. En we hebben het het meest recent gezien in 2006, toen de Palestijnen in een impeccabel verlopen verkiezing voor een regering kozen die niet de goedkeuring kreeg van de VS. Eerst kregen ze de poging om de ene helft van de Palestijnen in te zetten om de andere te verslaan, praktisch uitlokking tot burgeroorlog, en toen dat niet lukte een boycot en een belegering van Gaza – zelfs USAID mag er geen hulp meer bieden. Van wat het begin van een democratie was is niets meer over, de helft van de parlementariers zitten in de Israelische gevangenissen en de VS protesteren niet. Over ‘democratie brengen’ naar al die ‘achterlijke landen’ hoor je de VS ondertussen niet meer, Irak is een puinhoop, Afghanistan is een puinhoop, Israel, de 51ste staat van de VS mag Libanon gaan verwoesten en beide, Israel en de VS kijken alvast met een schuin oog naar het volgende doelwit: Iran. <\/p>\n

Over de vraag of de VS wel het recht hadden om in te grijpen in de zaken van andere landen, of democratie wel ‘overgeplant’ kan worden met militaire middelen, en of dat feitelijk alleen een verkooppraatje was of de werkelijke bedoeling te verhullen – daar zul je weinig mensen in het Amerikaanse publiek over horen. En natuurlijk, als we met Khalidi mee even doordenken, komen we tot de conclusie dat het brengen van democratie niet de Amerikaanse bedoeling kan zijn – want wat zou een democratisch land in het Midden Oosten zeker als eerste doen? De militaire bases van de VS er uit gooien, en Israel onder druk zetten om de bezetting van de Palestijnse gebieden op te heffen. En dat is niet de bedoeling van de VS. Wat de bedoeling is van de VS is om in zoveel mogelijk landen een regime aan de macht te krijgen dat doet wat zij willen, zie de steun aan Abbas, ook als dat helemaal niet de keuze is van de bevolking zelf. En dat zal weinig burgers in al die landen zijn ontgaan.<\/p>\n

In een ontluisterend en feitelijk onderbouwd verhaal gaat Khalidi na hoe de koloniale retoriek van destijds naadloos overgaat in de nieuwe retoriek van de neocons. En hoe het verzet van de bevolkingen van die landen tegen vreemde overheersing nog steeds gevoed wordt door dezelfde pogingen om te ontkomen aan de arrogantie van de westerse macht. Want arrogant, dat was het, en is het gebleven. Wie wil weten wat de bevolkingen in het Midden Oosten toch tegen het Westen hebben: lees het boek van Khalidi.<\/p>\n

Een ander belangrijk boek dat ons laat zien hoeveel moeite we hebben lessen te leren uit onze eigen geschiedenis is dat van Polk. Violent Politics.<\/em> Polk is een historicus die zich gespecialiseerd heeft in het Midden Oosten en vooral veel weet van de militaire geschiedenis. Hij heeft al het materiaal verzameld dat er bestaat over de geschiedenissen van bevolkingen die in opstand kwamen tegen overheersers, dus van terrorisme, guerillaoorlogen en opstanden, van de Amerikaanse burgeroorlog, de Spaanse opstand tegen Frankrijk, de Ierse onafhankelijkheisstrijd, tot aan Tito, de MauMau, de Algerijnen, Vietnam en Afghanistan. Wat hebben die allemaal gemeenschappelijk? Dat het altijd gaat om bevolkingen die in opstand komen tegen vreemde overheersing. Of het om simpele stammen gaat of om redelijk geavanceerde staten: de komst van vreemdelingen als migranten of vluchtelingen kan nog geaccepteerd worden, maar elke bevolking komt vroeger of later in opstand als de binnendringende vreemdelingen optreden als heersers – of dat nu zionistische joden uit Europa zijn die hun eigen staat wilden stichten in een land waar al een volk leeft, of Amerikanen die niet alleen een dictator in Irak om zeep komen helpen, maar vervolgens blijven ‘om orde op zaken te stellen’. <\/p>\n

En dit is de conclusie die het Westen maar niet onder ogen wil zien: er is geen manier waarop een leger van vreemdelingen van een opstandige bevolking kan winnen, tenzij ze overgaan tot regelrechte genocide. Kijk naar Vietnam, zegt Polk. Daar gooiden we meer bommen dan alle legers samen in de Tweede Wereldoorlog, we vergiftigden en verbrandden een groot deel van het land, en we doodden er twee miljoen mensen. Ondanks dat verloren we de oorlog. We hebben destijds niets geleerd van Vietnam en snappen het nog steeds niet. <\/p>\n

Wat de godsdienst of de graad van ontwikkeling is van bevolkingen die zich tegen vreemde overheersing weren is niet relevant. Alle bevolkingen die zich bedreigd voelden, Christenen, moslims, joden, hindoes, boeddhisten, athe\u00efsten, hebben terrorisme en guerrillatechnieken ingezet om de vreemde overheersing te verdrijven beginnend met kleine radicale groepen, die er in slaagden om de steun van de bevolking te krijgen. Het is dat feit: dat een opstand voortkomt uit een bevolking zelf, die maakt dat ze met een regulier leger, hoe technisch geavanceerd dat ook mag zijn, niet zijn te verslaan. <\/p>\n

De VS zijn op dit moment, vergezeld van ‘bondgenoten’ waaronder wij, militair actief in Afghanistan en Irak, en indirect in Somalie en de Philipijnen, ondersteunt Israel, en heeft vele ‘Special Operations Commands’ verspreid over minstens twintig ambassades in Latijns Amerika, Afrika en het Midden Oosten. De trend is steeds meer naar ‘pre-emptive strikes<\/em>‘, begin alvast maar met de oorlog als een regime, waar dan ook, niet doet wat de VS willen dat ze doen. <\/p>\n

Neem Irak. Ondanks het hoge aantal doden onder de Amerikaanse soldaten en een nog veel hoger aantal slachtoffers onder de burgerbevolking (waarschijnlijk meer dan 600.000), ondanks het feit dat twee miljoen Irakezen zijn gevlucht, en anderhalf miljoen Irakezen in Irak zelf ‘displaced persons<\/em>‘ zijn geworden, gaat de VS door. De schade is enorm, ook onder de Amerikanen, een op de vijf soldaten die in Irak heeft gediend is gehandicapt, honderdduizenden veteranen lijden onder post-traumatische stress – ongeveer eenderde moet ervoor in behandeling. De economische kosten zijn gigantisch – tot op heden vijftien keer zo hoog als Bush heeft aangekondigd. En wat levert het op?<\/p>\n

Niets. Het land is in chaos. De aanwezigheid van de troepen veroorzaakt geen eenheid binnen de bevolking, maar leidt tot bijna een burgeroorlog. Hoe meer troepen er gestationeerd worden, hoe meer doelwitten er zijn voor de opstandelingen, en dus moeten er meer troepen heen om de troepen te beschermen die er al zijn en komt er meer opstand. Worden wapens buitgemaakt op het leger. En blijkt het godsonmogelijk om onder die omstandigheden iets te doen dat op ‘opbouw’ lijkt. Elke poging van het leger om een onderscheid te maken tussen burgerbevolking en opstandelingen is futiel. Dat lukte zelfs in Vietnam, waar de VS nog bondgenoten hadden in het Zuid Vietnamese leger niet. Nergens ter wereld is het een vreemd leger gelukt om de guerrillabewegingen en het opstandige terrorisme te scheiden van de bevolking. Uiteindelijk gaat elk bezettingsleger over tot het gebruik van zoveel geweld dat de burgerbevolking eronder lijdt, waardoor ze de laatste gedachte dat het als buitenlandse mogendheid mogelijk zou zijn om de ‘hearts and minds<\/em>‘ van de lokale bevolking te winnen op moeten geven. In feite versterkt de buitenlandse aanwezigheid de plaatselijke groepen, zoals de Taliban, en andere fundamentalistisch gerichte verzetsbewegingen meer dan dat ze die kunnen verzwakken. In de chaos krijgen criminele bendes hun kans, en kunnen ook marionettenregeringen niet op tegen warlords, bendes en uit het volk ontstane militante en soms religieuze bewegingen die vaak ook nog slaags raken met elkaar. <\/p>\n

De VS kunnen niet winnen in Irak en Afghanistan, Israel kan niet winnen van Hezbollah en Hamas. En wat er aan gruwelen gaan gebeuren wanneer er nog eens een aanval op Iran komt kunnen we raden. Ondertussen zijn de lessen van de vorige eeuw nog niet geleerd. <\/p>\n

Lees Polk, lees Khalidi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jawel, we herdenken de oorlog, ‘onze’ oorlog, we vieren de bevrijding, Hitler noch Anne Frank zijn twintigste eeuwse figuren die makkelijk vergeten zullen worden. Vergelijkingen met die ijkpunten uit onze geschiedenis van de vorige eeuw worden gemakkelijk gemaakt en misschien … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[34],"tags":[106],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9612"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9612"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9612\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58132,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9612\/revisions\/58132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}