\n(Amina Wadud)<\/p>\n
\n(Amina Wadud)<\/p>\n
Karen Vintges: “Het feminisme hoeft niet de omweg te nemen van het liberalisme om te pleiten voor zelfontplooiing van vrouwen. Het kan aansluiten bij geluiden en stromingen binnen de islam zelf”.
\n<\/p>\n
Heel goed, denk ik, als ik dat lees. Vintges is een van de vrouwen van de werkgroep vrouwen en islam die verantwoordelijk is voor twee interessante bijeenkomsten in de Balie, onderzoeksters, feministes nog van vroeger ook, die veel weten van de islam, er veel kontakt mee hebben. En dus heel goed weten dat het ook binnen de islam mogelijk is om voor gelijkheid voor vrouwen op te komen. Zoals Karen Vintges, Annelies Moors, Marjo Buitelaar. De werkgroep organiseert onder andere bijeenkomsten in de Balie, gisteren een avond, eergisteren een studiedag, met drie fascinerende, geleerde en bevlogen vrouwen als gast. Moslima’s. Een uit Marokko, Fatima Sadiqi, een uit Iran, Ziba Mir-Hosseini, en de inmiddels al heel bekende koploopster uit de VS, Amina Wadud. <\/p>\n
\n(Fatima Sadiqi)<\/p>\n
Fatima Sadiqi, uit Marokko, was de eerste spreekster. Docente linguistiek. Sadiqi doet onderzoek naar wat de islam voor mensen in Marokko werkelijk betekent. Het is een geloof, zegt ze, een persoonlijke relatie met God die verschillend beleefd kan worden. Er zijn groepen die de islam inzetten voor de politiek, de islamisten. Voor Marokko een nieuw verschijnsel. De stroming waar ze het over heeft, anti Westers, heeft heel weinig kennis van de islam zelf. Het is niet gebaseerd op de idjtihaad, de zorgvuldige interpretatie van de koran. Maar vooral is de islam te begrijpen als een cultuur. Iedereen in Marokko ziet zichzelf als moslim. Sadiqi herinnert zich een neef, die dronk, die hield zich niet aan de gebeden, en als hij voorging, hij had een prachtige stem, dan zei hij de teksten verkeerd. Maar toen ze hem daarop bekritiseerde, je bent geen echte moslim, werd hij woedend: als jij geen vrouw was dan had ik je in je gezicht geslagen. Voor mij is de islam als de kleur van mijn ogen, de islam is als mijn ouders. De islam is er gewoon. We zijn als moslim geboren dus we zijn moslim. <\/p>\n
<\/p>\n
Marokko heeft geen heilige plaatsen. Maar wel veel rituelen, sommige meer Berbers dan islamitisch, zoals de feesten rondom de besnijdenis van jongetjes, de rituelen rond geboorte, huwelijk, de uitdrukkingen die iedereen kent, zelfs de manier waarop je elkaar kunt beledigen, die je zien kunt als de islamitische cultuur, die de samenleving samenhang geeft. Zelfs in de tijd dat iedereen zich als antikolonialist en als marxist wilde definieren stond het niet ter discussie dat je in de eerste plaats moslim was. <\/p>\n
Kortom: een uitdrukking als ‘moslimfeminisme’ heeft in Marokko geen zin, want iedereen en alles is moslim. En of de term feminisme erg aan zal slaan is ook de vraag. De discussie over de verhouding tussen de seksen is eeuwenoud. De hadith (de overleveringen) staan vol met aanwijzingen voor vrouwen. Het is niet nieuw en ook niet specifiek westers om ons met ‘gender’ bezig te houden. Ook Marokkaanse vrouwen houden zich bezig met de verbetering van hun positie, al zal dat niet altijd als feminisme herkend en gedefinieerd worden. <\/p>\n
Het feminisme dat uit het westen komt is niet altijd welkom en niet altijd toepasbaar. De emancipatiestrijd in Marokko begon niet altijd met een strijd tegen mannen. Bijvoorbeeld het recht van mannen om met meer vrouwen te trouwen. Ik herinner me twee vrouwen die ik een keer in mijn publiek had, zegt Sadiqi. Het waren de twee vrouwen van dezelfde man. De een kuste de ander waar ik bij zat, en zei: we hebben geen problemen met elkaar<\/em>, we hebben problemen met onze man. Als ik ziek ben zorgt zij voor me. De situatie in Marokko ziet er anders uit. Zo hebben de vrouwen wel degelijk macht binnen de sfeer van de priv\u00e9relaties. Maar wat ze missen is gezag in de publieke sfeer. <\/p>\n Ziba Mir-Hosseini, professor aan verschillende universiteiten, antropologe, noemt zich zonder aarzeling een islamitisch feministe. Dat heeft een geschiedenis, legt ze uit. Want feminisme is altijd een reactie ergens op, het ontstaat omdat het nodig is. Moslimfeminisme in Iran is het ongewenste kind van het politieke islamisme. Toen de islamitische revolutie de macht overnam in Iran en zeiden: terug naar de sharia, begonnen ze feitelijk alle verworvenheden op het gebied van vrouwenrechten terug te draaien naar de regels van de pr\u00e9-islamitische tijd. De islamisten beroepen zich op de koran, maar draaien in feite de tijd terug naar daarvoor. Maar de vrouwen die al hadden geroken aan meer vrijheid door de hervormingen van de wetten in de jaren zestig pikten dat niet zomaar. Ik hoor nog vrouwen roepen, bij de rechter die de echtscheidingen behandelt: is dit de gerechtigheid van de islam, dat die man na twintig jaar huwelijk zomaar van me mag scheiden?<\/p>\n De vrouwen hebben echt gedacht dat de islamitische staat hun hun rechten als moslimvrouwen zouden garanderen. Ze zijn teleurgesteld en verraden. Je ziet dus dat ze zijn veranderd. Vlak na de revolutie, in de jaren tachtig, was feminisme nog een scheldwoord, een westerse uitvinding, de vijand. Maar nu ze zien dat het de patriarchale interpretatie is van de islam waar ze tegen moeten vechten hebben ze de taal en de gedachten van het feminisme overgenomen. <\/p>\n Mir-Hosseini weet waar ze het over heeft. Zelf heeft ze moeten onderhandelen met het gerechtshof om haar scheiding te krijgen. Ze heeft er een prachtige documentaire over gemaakt die we op de studiedag ook te zien kregen: Divorce Iranian Style. <\/em>Ja, onderdrukking van vrouwen onder het islamitische regime, maar nee, vrouwen zijn allesbehalve monddood gemaakt. Ze weren zich, en luid ook. <\/p>\n Waar is moslim feminisme een antwoord op? Op de islamitische traditionalisten die denken dat de islam onveranderbaar is, en dus de relatie tussen de seksen ook. Op de islamitische fundamentalisten die de islam gebruiken als machtsmiddel en in feite nog verder terug willen dan de traditionalisten, ze gebruiken de sharia om vrouwen thuis te houden, te isoleren, terwijl dat nooit de bedoeling is geweest van de koran. En op wat Mir-Hosseini de ‘seculiere fundamentalisten’ noemt, want dat er ook mensen ongelovig zijn garandeert nog helemaal niet dat ze vrouwen gelijke rechten willen geven. <\/p>\n Wat deze groepen met elkaar gemeenschappelijk hebben, is dat de een a-historische visie hebben op de islam, alsof die niet in beweging is, verandert door tijd en omstandigheden. En alsof vrouwen geen denkende en handelende wezens zijn die hun eigen interpretatie opeisen van de islam, aangepast aan hun eigen situatie. <\/p>\n In alle grote religies is werkelijke gelijkheid tussen vrouwen en mannen een nieuwe notie. In alle grote religies zijn wel aanwijzingen te vinden in de richting van meer gelijkheid, maar de stappen verder kunnen pas genomen worden nu de omstandigheden werkelijke gelijkheid mogelijk maken en gedragen worden door de vrouwen zelf. <\/p>\n Mir-Hosseini wordt als moslimfeministe nu eindelijk erkend. Voor moslims was het woord feminisme lang taboe. Een westerse notie, verbonden aan kolonialisme. Maar voor feministen was de islam taboe, en lange tijd werden haar boeken niet door de westerse vrouwenstudies gepubliceerd. Dat ze zich nadrukkelijk wel als moslimfeministe poneert: omdat je naar verschillende kanten moet vechten. In Iran krijgen vrouwen geen gelijke rechten tenzij je het koppelt aan de islam. Maar je kunt niet vertrouwen op de islam alleen, omdat die te lang is gedomineerd door een patriarchaal systeem. Vrouwen kunnen de taal van de islam gebruiken om voor zichzelf op te komen, ze nemen de taal van de islam, en hun aspiraties van het feminisme. In de praktijk is er niets nieuws aan. Alleen de taal is nieuw. Het seculiere feminisme heeft voor ons haar historische funktie gehad, zegt ze, het heeft ons geholpen om onze plaats in te nemen in de publieke sfeer, maar vanaf daar nemen wij het als moslimvrouwen weer over. <\/p>\n Amina Wadud is niet alleen een geleerde, ze is bijna een soort priester. Ze komt uit een religieus nest, haar vader was een dominee, een methodist. Ik ben de liefdevolle omgeving van ene christelijk gezin niet vergeten, zegt ze. Ze is moeder van vijf kinderen, die ze grotendeels alleen heeft opgevoed. Haar overgang naar de islam ervarrt ze als een stap verder dan het christendom: in de islam vind ik niet alleen het geloof, maar ook de nadruk op goede daden en op rechtvaardigheid en gerechtigheid, zegt ze. Maar tegelijk komt God’s woord tot ons in de interpretatie van mannen. We hebben niet alleen het recht, maar ook de plicht om terug te keren naar de bron, naar de oorspronkelijke woorden. <\/p>\n Islam is engaged surrender<\/em>, zegt Wadud, overgave en betrokkenheid tegelijk, je bent in partnerschap met Allah, tegen elk onrecht. Niet alleen voor moslims, voor iedereen. Wadud noemt zich geen feministe. Feminisme in Amerika was de beweging van blanke, rijke, seculiere vrouwen, dat feminisme was niet mijn inspiratiebron, het was eerder een belemmering. <\/p>\n Ik ben geboren uit de verkrachting van Afrika, zegt ze, door de Europeanen die ons gebruikten als slaven om het nieuwe Amerika op te bouwen. Eenderde van die slaven was moslim, maar de islam heeft in Amerika de slavernij niet doorstaan. Slavernij was vernietigend voor elke vorm van vrije wil, elke poging om de eigen cultuur te behouden. Maar het is evenmin toevallig dat de nieuwe islamitische stroming in de Verenigde Staten begonnen is door Afro-Amerikanen, die ‘hybriden’ die nergens meer horen, niet meer in Afrika en ook niet echt in Amerika. En daarbinnen moest ik als zwarte vrouw ook nog mijn plaats bevechten als moslim in een islamofobische wereld. <\/p>\n Ik ben ‘pro faith and pro gender equality’, zegt Wadud, maar ook tegen racisme, xenophobia, discriminatie op grond van leeftijd, handicap, tegen klasse-elitarisme, tegen homofobie, tegen extremisme, fundamentalisme, kolonialisme. Ik ben alleen een feministe in de zin zoals Simone de Beauvoir dat noemde: feminisme is de radicale opvatting dat vrouwen menselijke wezens zijn. En nee, niet alle mannen zijn handlangers van het patriarchaat, alhamdullilah<\/em>, alleen maar de meerderheid. We moeten door het patriarchale paradigma heen breken, niet alleen voor onszelf, vrouwen, maar omdat de aarde het niet overleeft als we mannen op deze manier door laten gaan met elkaar te bevechten en de aarde te vernietigen. De witte mannen hebben de macht, de Arabische mannen rennen rond om een graantje van die macht mee te pikken. We hebben het niet nodig dat witte vrouwen ons vertellen wat we doen moeten en we hebben geen zwarte mannen nodig die ons vertellen wat we doen moeten. <\/p>\n De enige verticale relatie die we als mensen hebben, is die met God. De enige die we hoger mogen achten. Dat betekent dat er tussen mensen alleen een relatie kan bestaan van horizontaliteit, van gelijkheid. <\/p>\n Er is gezegd: al zouden de zee\u00ebn bestaan uit inkt, en alle bomen uit pennen, dan nog hadden we niet genoeg om de woorden van Allah te beschrijven. We zijn nog maar aan het begin, we krabben nog maar aan de oppervlakte. Ik wil niet sterven als hypocriet, “I’m reclaiming islam as my own and nobody can take it away from me”. <\/p>\n De volgende dag, gisteravond, was ze soms scherper. En provocerender. Allah heeft in haar wijsheid besloten om de islamitische beweging in de Verenigde Staten te beginnen in de Afro-Amerikaanse gemeenschappen zegt ze. Natuurlijk een vraag uit de zaal: zouden de andere dames ook God als vrouw benoemen? En nog scherper is ze als een jonge vrouw uit de zaal haar aanspreekt als mevrouw Wadud. Ik heb geen twee echtgenoten achter me gelaten om als mevrouw aangesproken te worden, zegt ze. Noem mij maar professor Wadud, zoals je dat met mannen zou doen. <\/p>\n Vragen uit de zaal. Moslimvrouwen kunnen elkaar ook onderdrukken, en lang niet alle moslimvrouwen willen mee in de emancipatiebeweging. <\/p>\n Nee, natuurlijk niet, zegt Ziba. Feminisme is een sociaal project. Daar kunnen ook mannen in mee doen, mannen die geloven dat de wereld er beter op wordt als vrouwen een grotere maatschappelijke rol kunnen spelen. En het patriarchaat is een systeem waarvan je niet alleen mannen de schuld kunt geven. Er zijn vrouwen die liever hun lot verbinden aan de macht, desnoods tegen andere vrouwen in. Vrouwen zijn net mensen. We zijn niet alleen maar zacht en lief….<\/p>\n Er is nog veel meer gezegd. Wat mij vooral opviel hoe drie ongelooflijk verschillende vrouwen naast elkaar konden zitten, met hun onderlinge verschillen en levenslopen, met verschillende visies en stijlen van denken, en het toch voelde als een gedeelde ervaring. Er werd nog veel meer gezegd en uitgewisseld na de sessies. Er was een fantastische bak vrouwen bij elkaar. En een paar mannen. Inspirerend. <\/p>\n Ik zal nog wel iets van de literatuur opzoeken over dit thema, en aanbevelen. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" (Amina Wadud) Karen Vintges: “Het feminisme hoeft niet de omweg te nemen van het liberalisme om te pleiten voor zelfontplooiing van vrouwen. Het kan aansluiten bij geluiden en stromingen binnen de islam zelf”.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false},"categories":[1,10,21],"tags":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/976"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/976\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.anjameulenbelt.nl\/weblog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n(Ziba Mir-Hosseini)<\/p>\n
<\/p>\n
\n(Annelies Moors, voorzitter)<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n(Amina Wadud)<\/p>\n
<\/p>\n
\nDat deed ik om een beetje te provoceren, zegt Wadud. God is niet een mens. God heeft dus geen geslacht. Maar in het Arabisch is er geen neutrale term om over God te praten. Dus kiezen de mannen voor de mannelijke vorm, maar daarmee gaan ze God ook echt als mannelijk zien. Dus af en toe zeg ik zij, om de mensen even wakker te schudden. <\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n(Ceylan en Wadud, elkaar helemaal gevonden)<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n