Hamas

Ik kreeg een paar vragen gemaild:

U bent regelmatig werkzaam in de Gaza-strook en weet dus wat er daar
gaande is. U bent voor terugtrekking van Israël, want dan zou het
Palestijns terrorisme stoppen.
Sjeik Yassin, de leider van de Hamas, heeft recentelijk in een van zijn
toespraken gezegd dat Sharon de strijd blijkbaar heeft opgegeven, omdat
hij zich immers uit Gaza terugtrekt.
Kunt u voor mij verklaren waarom Yassin vervolgens toch meedeelt dat
nieuwe wapens door de Hamas worden ontwikkeld en dat honderden SHAHEEDS
(martelaren) zich opgeven en ook worden opgeleid? Het lijkt erop dat Hamas
door Israëls voorgenomen terugtrekking juist van plan is de terreur verder
op te voeren ipv af te bouwen. Bent u onlangs in de Gaza-strook geweest om
te vertellen wat nu het effect van de voorgenomen terugtrekking is en wat
het zal zijn na de definitieve terugtrekking?
Kunt u ook verklaren waarom Yassin en Arafat spreken over de recente
aanslag in de door Israël “bezette” stad Ashdod? Hoezo bezet?
Ik ben even het spoor bijster.

Bij voorbaat dank voor uw toelichting en succes met uw goede werk.

Mijn antwoord:

Ik ben geen Hamas specialist, en zeker geen aanhanger. Ik heb de exacte
uitspraken niet gevolgd, maar dit is wat ik denk.

In de eerste plaats zou de bezetting moeten worden opgeheven omdat de
Palestijnen recht hebben op een eigen gebied en een normaal leven. We hebben
hele goede redenen om aan te nemen dat er dan ook een einde komt aan het
allergrootste deel van het geweld, want dat bestaat uit verzet tegen een
onleefbare situatie. Israël doet graag alsof zelfmoordaanslagen een typische
Palestijnse/moslim/Arabische activiteit zijn, dat is aantoonbaar onjuist. De
eerste zelfmoordaanslag vond plaats in 1994, op 6 april in Afoela. Dat was,
om ons er nog even aan te herinneren, ná de zelfmoordaanslag van Baruch
Goldstein die negenentwintig biddende Palestijnen vermoorde in Hebron voor
hij zelf werd gedood. In de periode waarin het beter leek te gaan hielden de
aanslagen ook vrijwel op. En de Palestijnse bevolking binnen Israël zelf
heeft altijd geprobeerd hun rechten te krijgen via vreedzame middelen. Nu
pas begint een jonge generatie ook daar militanter te worden. Zeker is er
een minderheid binnen de Palestijnse gebieden, Hamas en de Jihad, die vinden
dat ze het hele oorspronkelijke mandaatgebied terug moeten krijgen, en er
zijn ook mensen die zoveel hebben meegemaakt aan moord op familieleden,
gevangenis, marteling, dat je niet meer kunt verwachten dat zij erg
verzoeningsgezind zullen zijn. Wanneer er dus vrede zou komen, Insha’Allah,
dan kun je voorspellen dat de aanslagen drastisch terug zullen lopen maar je
kunt niet garanderen dat er niets meer gebeurt. Het zal dus ook een taak
worden voor de Palestijnse meerderheid en de leiding die dan ontstaat om de
minderheid tot rede te brengen en te controleren. Gaza kennende denk ik dat
dat kan, het wordt alleen wel zorgelijk als het te lang gaat duren, want de
aanhang voor Hamas stijgt wel. Toen ik er voor het eerst kwam, zo’n tien jaar geleden, kwam de Hamas aanhang nooit boven de 10% uit, nu is dat waarschijnlijk al 30%. Maar dat kan dus ook weer terugdraaien, als er meer perspectief komt. Hamas krijgt zijn aanhang vooral door de wanhoop, mensen die niet meer zien wat ze anders kunnen doen. Op zich zijn de Gazanen niet zo gelovig. En de meerderheid is (nog steeds) voor een seculiere staat.

Over de zogenaamde terugtrekking uit Gaza. De Gazanen zelf hebben daar niet
veel verwachtingen over en in mijn ogen terecht. Om te beginnen moet het nog
gebeuren, Sharon heeft nog niets toegezegd. Het is ook duidelijk waarom
Sharon van een deel van Gaza af wil, het is verschrikkelijk duur om de
nederzettingen te handhaven. Zij idee was om de kolonisten over te planten
naar de Westoever. Dat is dus niet hetzelfde als opheffen van de bezetting,
dat is een kwestie van hergroeperen. Verder heeft hij het over 17
nederzettingen. Er zijn er 22 in Gaza. Ook heeft hij niet gezegd dat hij het
gehele leger terug zou willen trekken. Zolang er leger aanwezig is binnen de
Gazastrook zelf is er geen sprake van opheffing van de bezetting.

Verder is er sprake van een nieuwe strategie, een vorm van bezetting waar we
nog nauwelijks termen voor hebben. Die bestaat uit omsingeling. Israël houdt
de grenzen, en dus de toegang tot de Gazastrook in handen, plus het
luchtruim, plus de kust. De haven die al half gebouwd was (met ons
belastinggeld) is vernietigd. De luchthaven is platgebombardeerd. De
Gazastrook wordt een grote openluchtgevangenis, waarbinnen de Palestijnen
het zelf maar uit moeten zoeken. Niemand kan er in of er uit zonder toestemming van Israël, en dat geldt ook voor mogelijke export of het importeren van grondstoffen en levensmiddelen. Deze nieuwe vorm van bezetting is goedkoper (voor de bezetter) dan de
klassieke vorm, waarbij de bezettende macht in principe volgens
de Conventies van Geneve verantwoordelijk is voor voedsel, medische zorg en
onderwijs voor de burgerbevolking. Niet dat Israël zich daar tot nu toe iets
aan gelegen heeft laten liggen: de bevolking wordt minimaal in leven
gehouden onder andere door de UNWRA, dus alweer, met onze belastingcenten.

Het perverse van deze vorm van bezetting is dat die aan de buitenwereld
verkocht kan worden als: kijk, we geven de Palestijnen hun land terug, en nu
mogen ze hun eigen staatje beheren, met hun eigen postzegels, en hun eigen
verkiezingen. Het is al eerder gezegd: het lijkt op de Bantoestans in het
voormalige Zuid Afrika. Dat had niets met vrijheid te maken, want zo’n reeks
omsingelde en gecontroleerde enclaves is economisch niet levensvatbaar. De
bevolking zal afhankelijk blijven van de mogelijkheid om buiten de enclave
werk te vinden, en dat is wat Israël wil: een reserve aan goedkope
arbeidskrachten die naar behoefte kan worden aangesproken of weer
afgesloten. En daarmee zal de situatie nog steeds onleefbaar zijn. En daarmee zal het verzet voortduren. En dan kan Israël weer zeggen: zie je wel, die Arabieren willen geen vrede, en kunnen ze weer een nieuw battallion militairen Gaza insturen om de ‘militanten’ een lesje te leren.

De Gazaanse bevolking zal zeker blij zijn met elke kolonist die oprot, maar
heeft geen enkele illusie dat daarmee een einde is gekomen aan de bezetting.
En bovendien: dan is er de Westoever nog, die grotendeels bezet blijft. Met
andere woorden: Hamas heeft gelijk dat ze zich opmaken voor een langdurige
strijd. (Wat niet wil zeggen dat ik het eens ben met hun methoden: verzet tegen leger en kolonisten is hun goed recht, aanslagen op burgers in Israël niet.) Dat ze in de wederzijdse oorlogsretoriek proberen de gedeeltelijke terugtrekking als een nederlaag voor Israël te zien, tsja, zo gaat dat. Ze willen ook wel eens een overwinning boeken, al is het schijn.

Zolang de buitenwereld, de VS, de VN, Europa niet in zullen grijpen gaat de wederzijdse uitputtingsslag met vele doden aan beide kanten door. Israël is militair gezien onvergelijkbaar veel sterker. Alleen: je kunt met een leger wel van een ander leger winnen, maar niet van een gehele bevolking. Israël is in een zware economische en mentale crisis die nauwelijks meer te verhullen is. Hamas rekent er op dat hun eigen uithoudingsvermogen, en hun ‘sneuvelbereidheid’ superieur zijn aan dat van Israël. Vandaar dat ze elk teken van zwakte op zullen vatten als: zie je wel. Er heerst onder sommige Hamasleden, ik kende een oude man, nog een soort geloof: de kruisvaarders die hier niet hoorden zijn na twee eeuwen ook opgerot, déze Europeanen (want zo worden ze gezien) horen hier niet en zullen ook weer verdwijnen. Maar er is ook onder Hamasleden een ‘modernere’ stroming die weet dat dat een illusie is, en die naar verwachting uiteindelijk ook genoegen zullen nemen met een gedeeltelijke Palestijnse staat. Nu al zie je dat zij deel nemen aan het politieke proces, en zich daar niet afzijdig van houden zoals vroeger, toen ze niet wilden stemmen.

Een verder groot probleem is de ‘unilaterale’ beslissing van Israël om zich
gedeeltelijk uit Gaza terug te trekken. Dat betekent dat er geen verdrag is.
En dat betekent dat Israël op elk moment dat het ze goeddunkt Gaza weer
binnen kan vallen met tanks of met gevechtshelicopters. Zoals ze dat nu ook
doen. Bedenk even dat de Gazastrook in principe in 1994 al was ’terug
gegeven’ aan de Palestijnen, met de aanstelling van het Palestijnse Gezag.
Geen van de westerse mogendheden heeft geprotesteerd tegen de invasies in
Palestijns gebied, hoewel die dus ook tegen de Conventies van Geneve en het
internationale oorlogsrecht waren. En dat zullen ze zonder een verdrag in de
toekomst ook niet doen.

Ik ken de uitspraken over Ashdod niet. Ik weet wel dat Hamas er van uit gaat dat geheel Israël bezet Palestijns gebied is. Daar hebben ze van hun perspectief uit gezien niet eens helemaal ongelijk in. Ze zijn bij het verdelingsvoorstel in 1948 in het geheel niet gekend. Maar Arafat, en de PLO, hebben in 1993, met het tekenen van het Oslo verdrag, officieel laten weten voor de toekomst genoegen te nemen met 22% van het oorspronkelijke Palestina om daar hun staat op te vestigen. Helaas heeft Israël zich van deze historische
concessie niks aangetrokken en zijn ze ook onder Rabin gewoon doorgegaan met
het verder uitbreiden van de nederzettingen en het wegenstelsel, zeg maar
het ‘controlesysteem’ waarmee het gehele gebied in kleine stukjes op te
delen en te isoleren is. Het is de vraag of er überhaupt nog een Palestijnse
staat mogelijk is, mocht er al een regering komen die daar voor is. En dat
betekent dat de Palestijnen die zich vergaand, en terecht bedrogen voelen.
Dat roept opnieuw een verdergaande radicalisering op. Als Israël niet
begrijpt dat het een groot gebaar was van de kant van de Palestijnen om de
staat Israël te erkennen, en genoegen te nemen met minder dan een kwart van
het oorspronkelijke land, als zelfs dat nog niet genoeg is, dan begrijpen de
Palestijnen dat er voor hen geen enkele leefbare toekomst is. En dan krijg
je dat de Palestijnen die destijds bereid waren tot een compromis en een
overeenkomst met Israël nu niet meer zien hoe er met Israël nog vrede te
sluiten valt. En natuurlijk: daarmee groeit het extremisme weer.

3 gedachten over “Hamas

  1. Jammer dat u hier een paar belangrijke gegevens weglaat. U heeft het alleen over Hamas en Islamic Jihad, terwijl een groot aantal van de aanslagen opgeëist zijn door “Nobel Peace Price Winnaar” Arafat’s eigen Fatah beweging. En dat hij nog steeds mensen oproept tot Jihad en de vernietiging van de staat Israel is al meerdere keren door verborgen camera’s vastgelegd. De officiele erkenning door hem van de staat Israel is dus gewoon scheinhelig geklets. Ik snap dan ook niet dat Van Bommel deze terrorist opzoekt en hem zelfs nog een presentje komt aanbieden, en dit voor een passivistische partij als SP. Overigs kan je een eenmalige actie van een gek als Baruch Goldstein moeilijk vergelijken met georganiseerd terrorisme als dat van Hamas, Fatah e.a.

  2. Beste Anja,

    Het is o.k. om mijn vraag op je site te zetten.

    Uit je antwoord begrijp ik dat de Palestijnse definitie van “bezetting”
    nogal uiteenloopt. En dus dat als Hamas zegt dat de aanslagen doorgaan
    zolang er “bezetting” is, zij dus bedoelen “zolang Israël bestaat”. Goh,
    dat is verraderlijk zeg, omdat wij in het westen onder “bezetting” alleen
    Gaza en de West-Bank verstaan.

    En het feit dat Arafat spreekt over de “bezette stad Ashdod”, betekent dat
    hij dus niet het officiële standpunt van de PLO sinds Oslo
    vertegenwoordigd. Arafat zit dus op de Hamas-lijn qua definitie van
    “bezetting”.

    V.w.b. de Israëlische definitie van “bezetting”: volgens de radicale kant
    aan Israëlische zijde is er op de West-Bank en Gaza geen sprake van
    “bezetting”, want dit land behoort volgens hen het Joodse volk toe. Maar
    ik geloof dat de overgrote meerderheid de West-Bank en Gaza aan de
    Palestijnen wil geven.

    De crux van het conflict lijkt eigenlijk de definitie van “bezetting”, wat
    synoniem is met de erkenning van elkaars bestaansrecht en recht op een
    eigen staat met veilige grenzen. En de extremisten aan beide zijden houden
    die erkenning tegen.

    Een leuze als “Stop de bezetting” van Gretta klinkt leuk, maar zegt dus
    eigenlijk helemaal niks, want het heeft diverse betekenissen, afhankelijk
    van welke Palestijnse groepering deze leuze uitspreekt.

    Ok, nu de definitie van “bezetting” van Arafat en Hamas (en waarschijnlijk
    ook die van de overige extremistische groeperingen) mij duidelijk is,
    blijft een belangrijk punt open: wat is de definitie van “bezetting” van
    de gemiddelde Palestijn? Hoeveel procent van de Palestijnen (ook al zijn
    ze geen lid van Hamas ofzo) hanteert dezelfde definitie als Arafat?

    Nou wordt mij trouwens ook ineens Arafat’s eis van de terugkeer van
    miljoenen vluchtelingen duidelijk. Ik heb mij altijd afgevraagd waarom
    naar Israël en niet naar de Palestijnse staat die er dan is? Arafat ziet
    echter nog steeds heel Israël als Palestina, dus vindt dat die
    vluchtelingen gewoon terugmoeten naar wat hij “Palestina” noemt.

    Ja, met jouw antwoord lijken de puzzelstukjes en open eindjes opgelost.
    Dus zelfs al wordt de gehele West-Bank door Israël afgestaan, voor Hamas
    etc. zal dat nooit genoeg zijn. Klopt mijn interpretatie van jouw
    antwoord?

    Groet,

    Peter

  3. Beste Peter,

    je trekt je conclusies iets te haastig en haalt een paar dingen door elkaar.
    Arafat is een realist, en hij weet heel goed dat er geen kwestie van is dat Israël zal verdwijnen. Volgens mijn informatie houdt hij vast aan zijn positie: dat er een Palestijnse staat moet komen op de Westoever en de Gazastrook.

    Over het vluchtelingenprobleem heb ik het in mijn verhaal niet gehad. Volgens het internationaal recht, en volgens de VN, hebben de Palestijnen die in 1948 zijn verdreven bij het stichten van de staat Israël recht op terugkeer, dan wel compensatie voor het verloren land en de bezittingen. Israël wil hun verantwoordelijkheid voor het ontstaan van het vluchtelingenprobleem niet erkennen.
    ‘Terugkeer’van de vluchtelingen naar de Palestijnse staat, als die al zou komen, biedt niet voldoende oplossing en is ook niet rechtvaardig. Gaza is bijvoorbeeld al heel erg overbevolkt, en bestaat al uit driekwart uit vluchtelingen, daar kan niet nog eens een miljoen bij.
    Maar Israël wil helemaal geen vluchtelingen terug laten keren, met name vooral omdat dat ze bang zijn de joodse meerderheid binnen Israël verliezen.
    Een oplossing zou zijn: in ieder geval wel verantwoordelijkheid erkennen, dan onderhandelen over de meest praktische oplossing. Gedeeltelijke terugkeer, gedeeltelijke compensatie. Veel Palestijnen zouden helemaal niet in Israël willen wonen, maar willen wel erkenning en compensatie voor wat ze verloren hebben.

    Over Stop de bezetting: die gaat er wel degelijk van uit dat het gaat om het opheffen van de bezetting op de Westoever en in Gaza.

Reacties zijn gesloten.