Racisme en het Midden-Oosten

Ik schreef ook een stukje voor de antiracismekrant, die vandaag verschijnt.
De vraag die ik meekreeg: wat heeft het Palestina/Israël conflict met racisme hier te maken?
Dit is mijn antwoord:

Racisme en het Midden-Oosten
Wat heeft het conflict in het Midden-Oosten te maken met het huidige racistischer wordende klimaat in Nederland? Op het eerste gezicht helemaal niks. Maar voor wie een beetje dieper wil kijken, en wil begrijpen wat er aan de huidige dreigende polarisatie in Nederland tussen moslims en niet-moslims, tussen allochtonen en autochtonen vooraf is gegaan is die relatie er wel degelijk.

Ikzelf ben een perfect voorbeeld (geweest) van de gemiddelde Nederlandse autochtoon, als het gaat om mijn houding ten opzichte van Palestina en Israël. Ik dacht lang: Israël is het toevluchtsoord voor de overlevenden en hun nazaten van de shoah. Die nog steeds onvoorstelbare haast industriële poging om een geheel volk te vernietigen. Europese geschiedenis, laten we dat vooral niet vergeten wanneer er weer hoog opgegeven wordt van onse superiere Westerse waarden en normen. Israël als eiland van veiligheid voor de vervolgden, omringd door vijandige Arabieren die de joden het liefst de zee in wilden drijven.

Dit beeld is pas veranderd toen ik voor het eerst met Palestijnen in aanraking ben gekomen, hun verhalen heb gehoord, en tien jaar geleden in Gaza ben gaan kijken, waar ik sindsdien meerdere keren per jaar kom om voor mijn stichting Kifaia ondersteuning te verlenen aan Palestijnse gehandicapten. Wat ik ben gaan zien: dat de Palestijnen, die niets van doen hadden met de jodenvervolging in Europa de slachtoffers zijn geworden van de slachtoffers. Met geweld werden ze opzij geschoven, verdreven van hun land, om plaats te maken voor de nieuwe staat. Van hen uit bekeken was dat puur onrecht. Onrecht dat bovendien nooit erkend en goedgemaakt is, want op de verdrijving in 1948 volgde de bezetting van de Westoever en de Gazastrook in 1967, een bezetting die steeds verder werd opgevoerd. En nog steeds: de nederzettingenbouw gaat tot op de dag van vandaag door. Het doel van de opeenvolgende regeringen van Israël leek steeds te zijn: zoveel mogelijk land voor Israël met zo min mogelijk Arabieren er op. Zoveel mogelijk Aarabieren over de grens schuiven en als dat niet kan, opsluiten in reservaten. En als dat niet kan omdat het burgers zijn van Israël, dan behandelen als potentiële vijanden en tweederangsburgers.

Dit is wat de meeste autochtone Nederlanders niet willen weten, die houden het in het beste geval op een soort middenpositie: waar er twee vechten zullen er ook wel twee schuld hebben. Dat vrijwel niemand in de naoorlogse periode in Nederland wilde zien wat er met de Palestijnen gebeurde heeft een paar redenen: ons schuldgevoel ten aanzien van de joden, de verwantschap: de joden uit Europa deelden ‘onze’ beschaving, en een nog kolonialistische houding tegenover de primitiever geachte inboorlingen. Uitheems, want Arabier en moslim. En nu? Nu is ons eigen koloniale verleden een klein beetje verwerkt, maar is de vijandige beeldvorming van de bloeddorstige Arabieren opnieuw versterkt door terreurdaden in naam van de islam, en de angst van autochtone Nederlanders voor de toevloed van migranten uit islamitische landen. In het heersende discours, versterkt door de ‘handelaren in angst’ (Geert Mak) waaronder anti-islamitische politici en intellectuelen, moeten ‘wij’ onze westerse beschaving verdedigen tegen ‘hun’.

Voor Nederlanders van Arabische en moslim afkomst is het duidelijk dat Nederland, Europa en met name ook de Verenigde Staten vrijwel niets hebben gedaan om de Palestijnen bij te staan in het verkijgen van ten minste een deel van hun oorspronkelijke land om onafhankelijk hun eigen bestaan op te kunnen bouwen. Mensenrechten, humanitair oorlogsrecht, de conventies van Geneve werden en worden stelselmatig geschonden. Alsof Arabieren geen wereldburgers zijn die net zo veel recht hebben op bescherming als andere mensen. Dat is erg aangekomen, en dat is inderdaad een fikse factor in het moslimwantrouwen naar het westen, zeker als dat zelfde westen voortdurend prat gaat op de eigen beschaving en verlichting.

Twee lessen om dit te begrijpen. De eerste is van Gerard Durlacher, een inmiddels overleden joodse schrijver die als jonge man Auschwitz heeft overleefd. In het kamp zag hij eens geallieerde verkenningsstraaljagers overvliegen en dacht: nu hebben ze het gezien, en nu komen ze ons helpen. Waarna er vele maanden en vele doden later nog neits was gebeurd. Dit is de ultieme eenzaamheid: zei hij. Niet alleen wat mensen elkaar aan kunnen doen, maar dat ze toekijken wat er gebeurt en niet handelen.
De tweede les komt van Charles Shamas, een Palestijnse jurist die gespecialiseerd is in mensenrechten. Wanneer mensen het gevoel hebben rechteloos te zijn, wanneer niemand voor hen opkomt, zegt hij, krijgen ze de neiging om terug te vallen in een oude traditie en het recht in eigen handen te nemen. Met de middelen die ze hebben.

Arabische en moslim Nederlanders identificeren zich met het lot van de Palestijnen, en terecht. Ze nemen waar dat dit ‘superieure, verlichte’ westen op uitzonderingen na geen poot uitsteekt. Dat versterkt het gevoel dat je als Arabier, als moslim, geen wereldburger bent die net zoveel recht heeft op bescherming als anderen. Dat is één factor in de groei van het wantrouwen tegen het westen. En dat veroorzaakt mede de verschillende vormen van verzet en terreur. (Die niet te makkelijk bij elkaar opgeteld moeten worden. Het Palestijnse verzet, ook in de onacceptabele vormen is wat anders dan het terrorisme van Bin Laden) Die terreur maakt autochtone Nederlanders bang voor alles wat moslim is. En de moslims voelen zich op hun beurt in de steek gelaten en onbegrepen door diezelfde Nederlanders. Zo draagt het feit dat Nederland, en Europa veel te weinig doet voor de rechten van Palestijnen (en dan hebben we het nog niet over Irak) bij aan de interne polarisatie hier tussen moslims en niet-moslims.

Nee, ik denk niet dat wanneer er eindelijk werkelijk opgekomen zou worden voor de Palestijnen en er met internationale hulp een rechtvaardige vrede gesloten zou worden, Insha’Allah, alle problemen hier voorbij zouden zijn. Maar het zou wel helpen als autochtoon Nederland, en onze regering, ondubbelzinnig aan de kant zouden gaan staan van een volk elders, een Arabisch volk, waarvan de rechten stelselmatig worden geschonden.

6 gedachten over “Racisme en het Midden-Oosten

  1. Je weet alles zo mooi onder woorden te brengen Anja Meulenbelt. Het is “fijn” je stukjes te lezen.
    Ik zeg zelf al jaren dat je in Nederland over alles en iederen mag schrijven en zeggen wat je wilt (sinds 3 jaar is dit ook niet meer zo), maar blijf wel van de joden af, die staan zelfs boven het koningshuis. In die sfeer kan ik je stuk dan ook helemaal volgen.

    Bijkomend effect is naar mijn mening het dader-slachtoffer effect. De Joden geven (on)bewust door, wat ze zelf hebben ervaren, slachtoffer zijn dat nooit meer en misschien het effect van afreageren. Hier zullen we heel mooie termen voor bestaan.
    Ik zeg wel joden, maar deze groep is natuurlijk net zo divers als het begrip christen of “de Nederlander”

    Dirk

  2. Beste Mevr.Anja Meulenbelt,
    Ik heb uw artikel met heel veel aandacht proberen te lezen maar ik ontkom niet aan de indruk dat er wel wat veel op hoopjes geveegd wordt. Oók u kan niet israel schrijven en daarmee de indruk wekken dat daarmee alle israeli’s het kolonistische stempel dragen net zomin als dat alle palestijnen heiligen zijn die slechts hun eigen recht op een veilige staat op het oog hebben. Net als bij europeanen, amerikanen, arabieren, afrikanen en australiers moeten we,als het over goede of slechte eigenschappen gaat, blijven nuanceren. Ik geloof gewoonweg niet in het doemscenario wat er links en rechts voorzien wordt en ik wens u en de trouwe lezers van uw weblog toe dat ze met wat meer optimisme naar de wereld kijken want er zijn in alle “kampen” ook heel veel mensen die wel het goede voorhebben.
    Groeten, Herman Kemper.

  3. Beste Herman Kemper, ik heb het niet over individuele Israëli’s of individuele Palestijnen. Ik heb het over de bezetting van de Palestijnse gebieden door de staat Israël en de antoonbare vergaande schsndingen van mensenrechten en internationaal recht. Als u iets doet aan de bezetting word ik weer optimist.

  4. Ik keek met mijn jongste zoon van bijna 21 naar ‘AMEN’ van Costa-Gravas. Legde en passant zaken uit en verduidelijkte dat in deze film sommige zaken die gebeurden heel erg gecomprimeerd waren en andere werkelijk zo gebeurd waren. En dat sommige personen in de film stromingen symboliseerden en anderen een werkelijk bestaande persoon.

    Hij zei dat hij blij was dat ik meekeek en al die dingen aan hem uitlegde, in zijn eentje had hij naar zo’n film niet durven/willen kijken. Echt niet? Waarom niet? Normaal is hij niet vies van een film met geweld erin.
    Maar dit is anders, dit is echt gebeurd en dus geen fictie. Hij wil er niet naar kijken, omdat een onderwerp zoals joden-oorlog-vernietiging in zijn vriendenkring heel beladen is en als het ter sprake komt altijd direct gekoppeld is aan hun eigen realiteit. Dus vermijden ze dergelijke onderwerpen, ook het praten over ‘buitenlanders’, omdat ze voelen (en gemerkt hebben) dat ze in de groep dan onherroepelijk tegenover elkaar komen te staan en dat willen ze niet.
    Maar we weten eigenlijk geen van allen goed waarover we precies praten, zei mijn zoon. Ze zeggen voor mijn gevoel maar wat. Dus daarom weiger ik sowieso over die onderwerpen te praten, want ik weet niet hoe ik tegen hun gedachten in moet gaan als ik het dan niet met ze eens ben.

    Maar je weet toch wel iets van de oorlog en je kunt toch bijvoorbeeld Anne Frank lezen, vroeg ik.
    Maar hij zegt dat hij dat niet wil. Hij voelt instinctief hoe complex het allemaal is en dat hij dan stelling moet nemen.
    Ik ben er ook een soort van bang voor, zegt hij. De hele wereld is nou eenmaal toch een …zooi en ik hoef het allemaal niet te weten hoe het precies zit. Dan kan ik andere mensen gewoon blijven zien als iemand die ik wèl of als iemand die ik gewoon nièt zo aardig vind.

    Anja heeft dus gelijk. En als het verhaal van mijn zoon maatgevend is, dan weten jongeren dus niet, hoe ze hierover met elkaar moeten discussieren. Laat staan dat ze goed geïnformeerd zijn.
    Niet uit onverschilligheid, maar uit zelfbescherming.

    Er is iets voor te zeggen, maar het maakt me wel ongerust. Zij vormen straks de volwassen generatie, maar hebben dan dus niet geleerd met sociale tegenstellingen om te gaan.

  5. Beste Claar,
    De angst van jouw zoon betrokken te raken verontrust me minder dan de onverschilligheid die ik bij – ouderen en jongeren – tref. Ik weet ook niet in hoeverre dit maatgevend is. Bij de SP jongeren van Rood, zie ik heel andere dingen. Een oprechte betrokkenheid en verontwaardiging, maar ook de wil om dingen te veranderen, em misschien wel het belangrijkst: een optimisme (en lekker wat jeugdige overmoed)en het idee dat we de wereld wel kunnen veranderen. Misschien moet hij eens bij Rood gaan kijken…

  6. Beste Anja,

    Een interessant stuk voor de antiracisme krant. Wat ik wel zie -en ook een beetje mis- in het geheel is de ambivalente houding van -juist- christenen t.o.v. “de Palestijnen”.

    Er is een Christenen voor Israel, een CIA etc. Deze groepen en organisaties zijn allen ten faveure in support voor het zionisme en de staat Israel als zijnde Joodse staat.
    Terwijl er juist zoveel Palestijnen christelijk zijn (met name Betlehem – Ramallah – Jericho regio)

    Als “we” de mogelijkheid krijgen hier meer aandacht op te vestigen, dat we te maken hebben met een veel meer verdeeld volk op godsdienstig en liberaal vlak, zijnde de Palestijnen, geeft dit nog meer nuance aan die het blijkbaar nodig heeft.

    In die zin is het bijna noodzakelijk de polarisatie moslims-niet moslims los te koppelen van de Palestijns-Israelische kwestie.

    En niet geheel onbelangrijk, de Christen Unie, het SGP en het CDA uitleggen dat er ook een grote groep Christelijke Palestijnen in een zeer benarde situatie zit.

Reacties zijn gesloten.