De paradox van Iran


(Shervin Nekuee)

Boekpresentatie in De Balie. De Perzische paradox, van Shervin Nekuee. Met een klein en mooi programma in de salon – over die paradoxen van Iran. En tegelijk was het een vrolijke reunie van veel Iraanse vluchtelingen in de diaspora.

Farah Karimi van Groen Links. Halleh Ghorashi, hoogleraar. Behnam Taebi, SP Delft. (Zie zijn stuk, trouwens) Peyman Jafari, IS. Farhad Golyardi, De Balie en redacteur van Eutopia. (Moeten we het trouwens ook eens over hebben. Warm aanbevolen). Shervin kende ik van naam. En van gezicht. Maar ik wist nog niet dat dat gezicht bij die naam hoorde. Veel jonge mensen die ik nog niet kende. Een vrouw die met me kwam praten omdat ze van Halleh had gehoord dat ik een oude feministe was. In Iran had ze boeken gelezen, Simone de Beauvour, het feminisme gevonden op het internet. Ze vertelde hoe opgewonden ze was over die ontdekking. Toen Shervin Nekuee, die de eerste exemplaren overhandigde aan Maurits Berger en Farhad Golyardi.


(Sjoerd de Jong)

Shervin vertelde waarom hij dit boek had geschreven. Iran past precies in het cliché van het islamitische gevaar van na 11/9. Ik was dat cliché zat, zei hij. Iran is een land van paradoxen, agressief en zijdezacht, verwarrend. Ook het land van de Perzische poezie, het land ook van emancipatie. (In zijn boek schrijft hij dat zijn moeder een feministe was) Shervin was een van de mensen die Iran ontvluchtte. Maar drie jaar geleden ging hij voor het eerst weer terug. Ik wilde niet blijven hangen in mijn vluchtverhaal, zei hij. En moest ook zijn eigen cliché’s bijstellen. De paradoxen. In zijn boek beschrijft hij ze zo:

Iran is een land van tegenstrijdige beelden. De ene dag schokt een krantenfoto van een openbare terechtstelling van homoseksuele tieners; de andere dag verhaalt de krant over de Iraanse soepelheid en de praktische houding ten opzichte van transseksuelen. Berichten over vrouwen die gestenigd dreigen te worden bereiken ons tegelijkertijd met rapportages over meiden die zich massaal met de politiek bemoeien en ijverig meedingen op de arbeidsmarkt. Volgens oorlogsanalisten is de Islamitische Republiek bezig met het ontwikkelen en produceren van een atoombom om zich te versterken ten opzichte van het Westen. Tegelijkertijd menen de politieke analisten dat Iran in het Midden Oosten het land is dat de meeste kans maakt op spoedige democratisering.


(Farah Karimi)


(Maurits Berger)


(Behnam Taebi)

Bevestiging ook van Farah Karimi, die werd geinterviewd door Sjoerd de Jong van het NRC. Iran is een land met een regime dat ongelooflijk repressief is. Tegelijk zijn er nergens in de regio zoveel hoogopgeleide mensen, en er is een bloeiende jongerencultuur, en een scala aan bewegingen. De bevolking is gemiddeld gewoon gelovig, met tamelijk conservatieve opvattingen. Maar juist in de tijd dat vrouwen verplicht gesluierd waren vonden vaders het veilig genoeg om hun dochters naar school te sturen.

Farhad: en ook Ahmadinejjad heeft er iets bijgeleerd: te zeggen wat hij denkt.


( Peyman Jafari)


(Halleh Ghorashi)


(Farhad Golyardi)

Sjoerd de Jong met een wat merkwaardige vraag aan Halleh Ghorashi; hoe zij de fascinatie verklaart in het Westen voor die gesluierde vrouwen die tegelijk aan een milkshake lopen te zuigen (foto op het omslag van het boek). Die vraag had hij natuurlijk beter zelf kunnen beantwoorden, alsof moslimvrouwen verantwoordelijk zijn voor de westerse broeierige gedachten over wat die exotische vrouwen nou toch allemaal uitspoken onder die chador. Edward Said had wel een antwoord op die beelden, die noemde dat orientalisme. Maar Halleh bleef beleefder dan ik zou zijn geweest. Ook zij had het over de paradoxen, over de vrouwen die ondanks of dankzij hun chador actiever zijn dan ooit tevoren. Een enorme empowerment. En vaak verbaasd over de ophef uit het buitenland. Een jonge vrouw, geboren na de Islamitische revolutie: zo is mijn leven nu eenmaal. Een ook de Iraanse diaspora is een toonbeeld van paradoxen, zegt ze. Neem de uitersten: Afshin Ellian en Shervin Nekuee.

Een gedicht, dat voorgelezen wordt in het Farzi. Wij krijgen de vertaling. O, wijnschenker! Schenk mijn beker vol met wijn zodat de passie voor de goede naam en de angst voor schande uit mijn ziel wegstromen. Auteur: ayatollah Khomeini. Hoe dat kan? Er is een eeuwenoude en onverwoestbare band tussen Iraniers en poezie, tussen dichterschap en leiderschap. En de islam in het oude Perzie was er ook een van mystiek. Dus werd dit gedicht voorzien van voetnoten om uit te leggen dat met die wijn geen ordinaire alcohol werd bedoeld die tenslotte verboden is, maar een symbool voor wat anders.

En werd er ook tijdens deze levendige bijeenkomst zowel cola als wijn geschonken. Nekuee zat tevreden zijn boek te signeren. Ik ben nog maar op pagina 30. Ik vind het fascinerend en mooi geschreven, persoonlijk en indringend. Voor wie wil proberen Iran te begrijpen, het echte, levende, tegenstrijdige Iran: lezen.

6 gedachten over “De paradox van Iran

  1. Waarde Anja,
    Wat een treffend verslag van onze avond in de Balie en wat een prachtige verzamelingen aan foto’s. Ik blijf graag in contact en ben zeer benieuwd naar je eind commentaar over het boek.

    hartelijks,
    Shervin Nekuee

  2. Dank je Shervin. Ik ben nu halverwege je boek en ik vind het erg goed. Erg knap hoe je persoonlijke verhalen en veel informatie over Iran door elkaar hebt gevlochten, dat leest heel prettig – ook voor mensen die er nog weinig van af weten. Je laat daardoor ook meer ruimte voor alle tegenstrijdigheden die je in een droog politiek verhaal niet kwijt kunt. Ik was vooral getroffen door je beschrijving van vrouwenemancipatie – ‘het gelijk van tante Vlinder’, en ik kreeg de neiging om er lange lappen uit te citeren, omdat daar zoveel misverstanden over zijn hier. Maar ik ga het eerst uitlezen, en dan kom ik er nog op terug, en nu al wil ik mensen absoluut aanraden het zelf te lezen.
    Verder voelde ik me die avond tussen al dat Nederlands en Farzi erg thuis, en dat is aan de foto’s te zien. Ik kende een aantal mensen al persoonlijk, maar zag ze nooit zo bij elkaar en had me ook niet gerealiseerd hoeveel ook voor Nederland belangrijke mensen er uit Iran komen. Een inspirerende ploeg mensen!

    met vriendelijks

  3. Iemand trek in een Broodje Aap….?
    In de aanloop naar de Irak-oorlog gebeurde het regelmatig: in kranten en op TV verschenen schokkende berichten waaruit de slechtheid van het regime in Irak zou blijken. In vrijwel alle gevallen bleek achteraf dat er van dat soort berichten niets klopte. Eenzelfde scenario lijkt zich nu weer te herhalen. Dit keer is Iran het land dat met broodje aap-verhalen verketterd wordt. In mei 2006 duikt opeens het bericht op dat Iran joden en christenen zou gaan verplichten onderscheidende tekens op hun kleren te dragen. Het verhaal is niet waar. Schokkend nieuws op de voorpagina van de Canadese krant National Post: Joden en christenen in Iran zouden verplicht worden om onderscheidende tekens op hun kleding te dragen, respectievelijk geel en rood, zo meldde de krant. Om het verhaal kracht bij te zetten werd er een grote foto bij geplaatst van twee joden in de Tweede wereldoorlog in Duitsland met Davidsterren op hun kleding. Verscheidene serieuze media namen het sensationele bericht over.

    Al snel bleek dat het verhaal niet klopte.

    Maurice Mothammed, een joods lid van het Iraanse parlement, sprak het verhaal uit de National Post meteen tegen en noemde het een “belediging voor Irans minderheden”.

    Desondanks reageerden diverse internationale politici op het verhaal over de kledinglijn voor Iraanse minderheden. Stephen Harper, de premier van Canada, gaf toe niet in te staan voor de juistheid van het verhaal, maar achtte Iran in staat tot dergelijke besluiten. “We hebben genoeg van dat land gezien dat suggereert dat het in staat is tot dit soort maatregelen. Het is verbijsterend dat enig regime ter wereld maatregelen wil nemen die doen herinneren aan het nazitijdperk”, zei hij.

    De Australische premier John Howard zei dat “alles wat hiermee te maken heeft totaal onverenigbaar is met geciviliseerde landen”. Het Amerikaanse State Department, reageerde ongeveer hetzelfde.

    De bron van de affaire was Amir Taheri. Taheri is een gevluchte Iranier die sterke banden heeft met de Amerikaanse neo-conservatieven. Zeg maar het kamp van president George Bush. Taheri vluchtte naar de VS toen de sjah in 1979 tijdens de islamitische revolutie werd verdreven. Taheri heeft nu onderdak gevonden bij het Amerikaanse pr-bedrijf Benador Associates, dat vrijwel exclusief neoconservatieve sprekers en auteurs levert. Hoewel Taheri zich introduceert als onafhankelijke expert heeft hij altijd een politieke agenda. Hij maakt deel uit van een kleine, maar invloedrijke Amerikaanse groep van critici van Iran.

    Wanneer je kortom binnenkort weer een sensationeel bericht leest over misstanden in Iran, bedenk dan dat er mensen zijn die hun best doen om Iran in een zo kwaad mogelijk daglicht te stellen. Niet alles wat in de krant terecht komt is waar. Don’t believe the hype!

    Met dank aan NRC-Handelsblad.

Reacties zijn gesloten.