Het zionistisch project (2)

Het recht op zelfbeschikking

Wat was de rechtvaardiging voor het stichten van een joodse staat, in het land dat toen Palestina heette, en waar al andere mensen woonden? Een van de argumenten die Neumann noemt is dat elk volk het recht op zelfbeschikking heeft, dus ook het joodse volk.

Het staat buiten kijf dat de verschrikkingen van de holocaust een belangrijke reden zijn geweest waarom het zionisme, voorheen een tamelijk kleine politieke stroming, voet aan de grond kreeg, en de westerse wereld toekeek of meehielp toen de zionistische joden voor zichzelf een land veroverden. Dat is gepaard gegaan met een zorgvuldig opgebouwde ideologie om de verovering van het land te rechtvaardigen. Onder andere door te poneren dat de Europese zionistische joden ‘het joodse volk’ vertegenwoordigden en daarom ‘recht hadden op zelfbeschikking’.

Dat is dus de vraag, zegt Neumann.

Met dat recht op zelfbeschikking van een volk kom je dichtbij etnisch nationalisme, zegt Neumann, en in de geschiedenis heeft dat zelden tot iets goeds geleid. Het is bovendien de vraag wanneer dat recht op zelfbeschikking geldt. Wanneer de bewoners van een land dat voor zichzelf opeisen is er wat voor te zeggen. Maar de zionistische joden kwamen uit Europa, en hadden geen land. Dat was nu juist hun punt. Je kunt vergelijkingen maken: stel dat Italië morgen ten onder gaat, door een natuurramp of door oorlog. Dan hebben de Italiaanse vluchtelingen zeker het recht te verwachten dat ze als individuen elders onderdak en burgerrechten krijgen. Ze kunnen er zelfs op hopen dat ze de ruimte krijgen om eigen gemeenschappen te stichten, waar ze ‘zichzelf’ mogen blijven, zoals er in de VS gemeenschappen zijn van Mennoniten, Joden, Boedhisten. Maar mogen ze ook als groep, als het Italiaanse volk, elders een land voor zich opeisen om daar een nieuwe staat te vestigen, met een eigen leger en een eigen regering? Nee, zegt Neumann, dat hebben ze niet en al helemaal niet wanneer op de plek die ze opeisen al andere mensen wonen. En op welke grond zou het joodse volk dat wel mogen doen? Op grond van hun etniciteit, of van hun geloof? Zouden we het accepteren als het blanke volk in de VS voor zich een blanke natie op zou eisen, en alle niet-blanken er uit zou zetten of tot tweederangsburgers verklaren? Zouden we het accepteren dat de VS uitgeroepen zou worden tot christelijke natie, met de eis dat alle niet-christenen daar mee in zouden moeten stemmen?

Het tweede punt is de vraag waar de eis tot zelfbeschikking van het zionisme op was gebaseerd. Zionisme is nooit een beweging geweest om het joodse geloof te verdedigen. Integendeel: de orthodoxe joden uit de begintijd van het zionisme moesten er niets van hebben, en de eerste zionisten waren niet gelovig. Ging het dan om de verdediging van de eigen cultuur? Ook niet. Toen het zionisme begon hadden de joden geen gemeenschappelijke taal, ze spraken jiddish, ladino, arabisch of de taal van het land waarin ze leefden. Het moderne Hebreeuws moest nog worden uitgevonden. Sommige groepen hielden in het land waar ze woonden een joodse traditie aan, maar dat was een traditie die ze meegenomen hadden uit Oost-Europa (gefillte fish en kugel met peren komen niet uit het Midden Oosten, het jiddish ook niet), anderen assimileerden, en ‘deden er niets meer aan’. Er was geen sprake van een gemeenschappelijke geschiedenis, al werd die later geconstrueerd. Arabische joden hadden een heel andere geschiedenis dan de Europese joden. Ze hadden geen gemeenschappelijk land, of het moest zijn dat het joodse volk volgens de bijbel tweeduizend jaar daarvoor in het land Palestina een koninkrijk hadden gehad waar ze uit waren verdreven. In die tweeduizend jaar, tot aan de ontwikkeling van het zionisme, waren er geen pogingen geweest om naar dat land ‘terug’ te gaan. Het religieuze verlangen naar de tijden van weleer, voor de verwoeste tempels, en de uitspraak ‘volgend jaar in Jeruzalem’ waren exact dat: religieus. De orthodoxie in de diaspora maakte nooit aanstalten om dat in de praktijk te brengen. Ook waren de joden niet onderling verbonden door één ideologie; er waren onder de joden fervente nationalisten en patriotten voor het land waar ze woonden, er waren internationalisten, er waren joden die het leven in de diaspora zagen als een leven dat ze pastte. De joden hadden geen collectieve instituties, geen gedeelde leiders. Het is de vraag of het ‘joodse volk’ wel een volk was, en of het om meer ging dan een minderheid die namens een fictief volk een land voor zich opeiste, en daarmee, voor zichzelf en voor de buitenwereld, een volk werd. Niet het joodse volk, maar het Israelische.

Bij de ideologie die de verovering van een joodse staat moest rechtvaardigen hoort ook de ontkenning dat de Palestijnen een volk waren. Niet dat het er toe doet, zegt Neumann, want ook als de bewoners van een land geen ‘volk’ zouden zijn mag je ze niet zomaar van hun land beroven en hun huizen uitstmijten. Maar hoewel de zionisten heel goed wisten dat er in Palestina al mensen woonden (daar kom ik nog uitgebreid op terug) moesten die mensen ‘zoek’ gemaakt worden, tot irrelevant worden verklaard, door te ontkennen dat ze in het land waar ze woonden iets te zoeken hadden. Maar ook al was het nog een Palestijns nationalisme in wording, net als gebeurde met veel andere Arabische staten die zich aan vreemde overheersing en kolonialisme ontworstelden, er is geen twijfel aan dat de inheemse bevolking er al heel lang leefde. Zie, zegt Neumann, de dikke studie van Baruch Kimmerling en Joel S. Migdal, The Palestinian People: a History. En hoe zou dat ook anders kunnen: hoe werd het land genoemd? Palestina. Dus hoe heten de mensen die daar wonen?

Niet dat het er toe doet of ze Palestijnen werden genoemd, of het land waar ze woonden Palestina werd genoemd, of de Palestijnen zichzelf als een volk definieerden, het heeft geen relevantie wanneer er wordt ingeschat hoeveel recht de zionisten hadden om dat land in te nemen. Er waren ook geen Verenigde Staten van Amerika vóór de Amerikaanse revolutie, en niemand die er daarvoor aanwezig was kon zich ‘Amerikaan’ noemen in die zin dat ze burgers waren van een land dat Amerika heette. Toch suggereert niemand dat de inwoners niet het recht hadden daar te zijn en zich niet hadden mogen verzetten tegen Britse overheersing. Hoe de inwoners van een land heten, of ze wel een ontwikkeld nationalistisch zelfbewustzijn hebben is irrelevant wanneer ze geconfronteerd worden met kolonisten, en niet alleen met kolonisten, maar met een koloniale onderneming die van plan is om zichzelf als soevereine heersers te vestigen in hun land. Dat de Palestijnen zich daar vanaf het begin tegen hebben verzet is geheel terecht, zegt Neumann.

(wordt vervolgd)

(en ondersteunende en aanvullende literatuur komt ook nog)

9 gedachten over “Het zionistisch project (2)

  1. “Zouden we het accepteren als het blanke volk in de VS voor zich een blanke natie op zou eisen, en alle niet-blanken er uit zou zetten of tot tweederangsburgers verklaren?”

    De geschiedenis leert dat we heel goed in staat zijn dat te accepteren, als het eenmaal een vaststaand feit is. Zo is dat namelijk gegaan met de Indianen, die verdrongen en afgeslacht werden, en naar reservaten gestuurd. Zo is het gegaan met de Aboriginals in Australie.

    En zo zal het ook met de Palestijnen gaan. Dat is in mijn optiek ook hoe de zionistische canon functioneert: een moreel zoethoudertje om tijd te winnen, voldoende tijd om feiten op de grond te realiseren. De annexatie van Jeruzalem, van grote delen van de West-Bank; de cantonisering van de Palestijnse gebieden. Je geeft dit mechanisme zelf mooi aan in je vorige bijdrage: de staat Israel is nu eenmaal een feit. Missie geslaagd.

    En dan kan men zich er over honderd of tweehonderd jaar schuldig over gaan voelen hoe men die arme Palestijnen heeft verdreven, en wat symbolische herstelbetalingen geven. Het maakt tegen die tijd praktisch niets meer uit. Missie geslaagd.

    “Zouden we het accepteren dat de VS uitgeroepen zou worden tot christelijke natie, met de eis dat alle niet-christenen daar mee in zouden moeten stemmen?”

    Nogmaals: ja, als dit eenmaal een feit is. En dit is al onderweg: http://www.govtrack.us/congress/billtext.xpd?bill=hr110-847

  2. Je hebt het punt niet te pakken, Tjerk. De vorige koloniale ondernemingen vonden plaats in een tijdperk dat weinig westerlingen veel op hadden met inheemse bevolkingen. De Palestijnen leggen zich er al zestig jaar niet bij neer, en CNN en Al Jazeera kijken toe. Het is mogelijk dat Israel ‘wint’, maar ze zitten dan wel met miljoenen kwade Palestijnen die zich niet weg laten maken plus een omringende en inderdaad ondertussen vijandige Arabische wereld.
    Overigens is het met deze serie niet de vraag ‘wie er wint’. Het gaat hier om een grondige kritiek op het zionistische project, en de vraag wat er gerechtvaardigd is.

  3. Tjerk, de Palestijnen hebben hun lesje geleerd. Zoals je zegt van de historische gebeurtenissen in de uS en Australie. Maar ook hebben ze geleerd van 1948. hier heeft men lering uit getrokken. men laat zich niet meer zo gemakkelijk opjagen en wegjagen. En zoals Anja zegt, er wordt toegekeken door de wereld, hoewel die hele wereld tot nu toe ook niet veel heeft gedaan om een eind aan de bezetting te maken. Maar ooit zal het toch moeten veranderen.

  4. “Met dat recht op zelfbeschikking van een volk kom je dichtbij etnisch nationalisme, zegt Neumann, en in de geschiedenis heeft dat zelden tot iets goeds geleid. Het is bovendien de vraag wanneer dat recht op zelfbeschikking geldt. Wanneer de bewoners van een land dat voor zichzelf opeisen is er wat voor te zeggen. Maar de zionistische joden kwamen uit Europa, en hadden geen land.”

    Volgens mij gaat het hier gewoon om immigranten?
    Wat maakt het uit of het in meerderheid Europese migranten waren?
    Ze deden niets illegaals door zich te vestigen in dit gebied en werden dus gewoon “Palestijnen”.
    Ook zie ik geen verschil tussen het “etnisch-nationalisme” van een Israel of het “etnisch-nationalisme” van een Palestijnse staat?

  5. Israël staat in haar recht. Er woonden al Joden in Israël voor dat er ook maar iets als “Palestijn” bestond. However, de Palestijnen zijn van harte welkom in Israël. Als gast, wel te verstaan.

  6. Roland, de zionistische joden kwamen niet als immigranten. Ze werden geen Palestijnen. Ze vestigden een joodse staat Israel en werkten zoveel mogelijk van de Palestijnen er uit. Dat is het punt van het zionisme.

    Dimitri, dat is gewoon weer paradigma 1, en die hadden we al. Wat Neumann betoogt, en waar je nog maar de eerste aflevering van hebt gehad, is dat er geen enkele rechtvaardiging te vinden is, behalve het recht van de sterkste, waarom van alle volken die er hebben gehuisd en van alle overheersingen – even niet vergeten dat de Israelieten er ook kwamen als overheersers en volgens de bijbel de in Kanaan wonende volken uitmoordden – uitgerekend de Europese joden de rechtmatige eigenaars zouden zijn. Die bovendien het recht zouden hebben om de mensen die er al eeuwen woonden als ‘gast’ te behandelen in hun eigen land. Wat nogal een eufemisme is, trouwens, voor wat ze in werkelijkheid met de Palestijnen deden en doen. En wil jij ons misschien even uitleggen waarom jij denkt dat jij mag bepalen wat er met de Palestijnen moet gebeuren?

  7. Als rechtstreeks afstammeling van de Kaninefaten eis ik, met Dimitri, al het Nederlands grondgebied ten westen van Utrecht op. Wellicht dat de rest van jullie mag blijven als `gast`.

  8. “Roland, de zionistische joden kwamen niet als immigranten.”

    Anja volgens mij vestigde ze zich gewoon in het gebied wat nu Israel/Palestina is.
    Ik begrijp wel dat veel Joden van plan waren om uiteindelijk hun eigen staat Israel te stichten in dit gebied.
    Maar dat veranderd niet dat ze zich legaal vestigde onder het toenmalige gezag.
    Er waren dus al veel Joodse migranten aanwezig in Palestina toen het nog een Brits mandaad gebied was,ik meen iets van 600,000 in totaal.
    En zij wilde in meerderheid een onafhankelijke Joodse staat Israel.
    Je kunt het ze niet kwalijk nemen dat ze gebruik maakte van het aanbod om inwoner te worden van het Britse mandaad gebied.
    Je kunt je afvragen welk recht de Britten hadden om het toenmalige Palestina te besturen en Joodse migratie toe te staan.

  9. Ik vindt het onjuist omte spreken van ethniciteit in dit conflict, omdat dat zowel de joden als de palestijnen semieten zijn en zij beiden een semietische taal spreken. Het gaat hier dus veel eerder om een religieus conflict.

Reacties zijn gesloten.