Anja Meulenbelt

Anja Meulenbelt
:: Weblog

zondag 28 april 2013

In memoriam: Jaap Jansen

Categorie: Algemeen,Nederland om 10.42 uur

Jaap 1

Jaap Jansen is overleden. Lieve Jaap. Hij was al lang ziek. Toch is het nog ondenkbaar dat hij er niet meer is. Ik zal er nog over schrijven. Maar hier een oud stuk, uit 2004.

We kennen elkaar ondertussen zo’n dertig jaar. Een andere vriend zei eens tegen me: het nadeel van ouder worden is dat je geen oude vrienden meer kunt maken. Dus kun je maar beter zuinig zijn op die je hebt. Jaap Jansen was eens de andere helft van uitgeverij Van Gennep. Hij vond dat Jansen geen naam was voor een uitgeverij, anders was het Van Gennep en Jansen geworden. Of Jansen en van Gennep. Dus weten veel mensen niet hoe belangrijk hij was, vooral voor zijn auteurs.

Hij redigeerde bijna al mijn boeken en ik leerde er veel van. Hij was streng. Als ik een beetje teveel begon te zalven stond er in de kantlijn ‘Jacques Perk’. Als ik te didactisch en uitleggerig werd stond er ‘G.B.J.Hilterman’. (Die is natuurlijk alleen nog bekend voor de ouwetjes onder ons.) En als ik er maar geen eind aan kon breien en telkens opnieuw de slotakkoorden inzette, stond er ‘Beethoven’. Dodelijk maar terecht. Ook leerde hij me schrappen. In het begin werden mijn boeken door zijn hand een derde dunner. Jaap, Jaap, er blijft toch nog wel wat over, piepte ik als hij met zijn potloodje zat te schrappen in al mijn mooie zinnen.

Eens gaf hij me echt les. Hij nam de moeite om in een geheel hoofdstuk niet alleen te schrappen, maar het ook opnieuw uit te tikken minus de zinnen die hij overbodig vond. Dat was nog de tijd van voor de computer. Ga zitten, zei hij, hier heb je een kopje thee, en lees. Mis je iets? Ik moest bij herlezen toegeven dat ik niet eens kon zien wat hij eruit had gehaald.

Daar leerde ik van. Bij latere boeken kreeg ik steeds minder kritiek. Ik weet nog dat hij me op maandagochtend opbelde. Ik had de vrijdag ervoor een nieuw manuscript ingediend en ben dan altijd zenuwachtig. Je hebt toch zo’n negen maanden aan een boek gewerkt en daar gaat de baby. Dat wist Jaap, dus hij belde me altijd zo snel mogelijk. Die keer hoorde ik hem kuchen en aarzelen, tja, ik weet niet goed hoe ik het zeggen moet… Ik zat aan de andere kant een beetje dood te gaan dus. Nou, ik zal het je maar zeggen, zei Jaap. Ik had eigenlijk niks aan te merken en nu denk je natuurlijk dat ik mijn werk niet goed heb gedaan. De lul.

Jaap 2

Eens hadden we een afspraak. Dat we de laatsten der Mohikanen zouden zijn en niet aan de pc zouden gaan. Ik zou mijn manuscripten nog gewoon tikken, hij zou corrigeren met potlood, wat me niet beviel gumde ik dan weer uit, en dan ging de met de hand verbeterde versie naar de drukker. Ik geloof niet dat nog veel mensen weten wat een gummetje is. Deze afspraak hebben we niet kunnen houden. We werken tegenwoordig alletwee op de computer. Aan voicemail doet hij niet. En nog steeds weigert hij om op het internet te gaan, dus mijn weblogje is niet aan hem besteed. Ik heb nog twee mensen in mijn omgeving die niet internetten. De andere gaat vanmiddag voor de bijl.
Moet je mijn weblog dan niet lezen, Jaap?
Nee schat, stuur mij maar een ansichtkaartje.

Jaap 3

Jaap is uitgever in ruste. Hij is nog wel vriend. Af en toe redigeert hij nog een manuscript voor me, als vriendendienst. En hij kookt. Als hij een paar maanden weg is geweest naar Griekenland moeten we dringend weer bijpraten. Dat deden we gisteravond. We maken ons zorgen om de wereld, maar we hebben gelukkig elkaar nog.

Vervolg: een nieuw stuk over Jaap Jansen: hier.

4 Comments

  1. RIP Jaap. Jij was mijn eerste uitgever bij Uitgeverij Van Gennep, waar mijn eerste boek onder jouw leiding is gepubliceerd. Ik voelde me als mens echt thuis bij VG, ik was daar geen kleur, geen allochtoon, maar een mens met een verhaal dat opgeschreven en verteld moest worden en een schrijver in de dop. Ik woonde toen nog niet zo lang in Nederland. Het was een heel ander land dan ik me had voorgesteld terwijl ik in Suriname opgroeide: veel minder leuk. In Suriname leerde je alles over Nederland, want Suriname was/is als wingewest een uitvinding van Nederland. Het was een schok om hier te zijn en er achter te komen dat in 1990 vrijwel niemand hier wist dat de Nederlandse taal de officiële taal van Suriname is. De domme vragen die je daardoor kreeg… En dat ook vrijwel niemand wist dat de Nederlandse en Surinaamse geschiedenis onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Grote schok. Daar had ik geen last van bij Van Gennep. Daar waren integere mensen. Door hen voelde ik mij minder ontheemd, kon ik een ‘verleden’ in Nederland beginnen te creëren. Elf weken geleden overleed Christiane Hardy, de redactrice die mij uitstekend heeft begeleid bij het redigeren van mijn eerste boek. En nu is Jaap er ook niet meer. Van Gennep is helaas allang niet meer wat het is geweest. Het ‘Van Gennep van weleer’ is verdwenen, nu Jaap er ook niet meer is. Het ga je goed Jaap. Dank voor alles, dank voor het vertrouwen in mijn prille schrijverschap destijds, voor het vertrouwen in mij als mens. Waka bun, tan bun, w’o miti wan dey na yandasey. (Het ga je goed, we zien elkaar ooit weer aan de overkant.) Aum shanti… Usha Marhé

    Comment by Usha Marhe — maandag 29 april 2013 @ 0.53

  2. Ik kende Jaap van het Coornhertlyceum in Haarlem. We organiseerden samen een protestactie tegen een weg door de duinen onder het motto “ze willen weer wat mollen”. Jaap heeft geduldig op de hele wereld rondgekeken. Hij verraste steeds weer door zijn diepe kijk op het menszijn. Hij begreep wat de fundamentele waarden van schrijven en schilderen moeten zijn. Jaap was mijn nabij ankerpunt: vertrouwd, warm, o zo Jaap.

    Comment by Maartje Melchior — maandag 29 april 2013 @ 10.07

  3. Jaap heeft mij het uitgeversvak geleerd en ik heb sinds Polak & Van Gennep tot en met Uitgeverij Van Gennep ruim dertig jaar intensief en met erg veel plezier met Jaap samengewerkt. Er waren ook moeilijke jaren bij, maar desondanks heeft Jaap mij altijd weer, met zijn nimmer aflatende gevoel voor humor, voortdurend gestimuleerd. Hiervoor ben ik hem veel dank verschuldgd. Ik mag terugzien op een boeiende periode uit m’n leven, waarin prachtige boeken zijn geproduceerd en uitgegeven. Lieve Jaap, je bent nu uit je lijden verlost en hoop dat je nu de rust hebt gevonden. Ik zal je missen!
    Je oud-collega Hans

    Comment by Hans Flemming — dinsdag 30 april 2013 @ 16.46

  4. Jaap was niet uitsluitend een uitgever van formaat, maar ook een rots in de branding van die kleine uitgeverij, die soms als een notendopje in orkaanstorm op zee moest overleven. Protestacties, ziekten en dood, roddel en achterklap en jaloesie troffen de uitgeverij. Maar er werd doorlopend keihard gewerkt aan een schitterend fonds. Als Rob uit zijn slof schoot dan was Jaap de enige die hem tot bedaren wist te brengen. Ik kende Jaap sedert 1970, het jaar waarin ik mijn man ontmoette en met open armen werd ontvangen op de uitgeverij en ooit toestemming verkreeg van Jaap om mee te komen redigeren, hetwelk er nooit is gekomen. Onze Van Gennepfeesten waren geweldig! Jaap kon meedoen en we lagen in een deuk van het lachen. Ik herinner mij een voorval uit zeer vele, dat ik wil memoreren. Jaap kon Wilhelmina prachtig imiteren en deed dat op de gekste momenten. Goede timing van Jaap, die een one-man show aangekund had. Hedda vierde eind jaren ’70 iets in Artis en het was spekglad op de straat, Ed van Tijn en Hedy brachten ons thuis en we stonden doodsangsten uit. Maar Jaap had tevoren een rede uitgesproken ten faveure van Hedda en sprak ABN. Gaandeweg zijn rede ging geleidelijk zijn stem omhoog en wijzigde zijn woordkeuze in die van de Wilhelmina act, die niet iedereen begreep, maar ik kreeg de slappe lach. En verteller, dat was hij ook! Prachtige alledaagse verhalen, waarop hij ons onverwachts kon tracteren, maar niet om vragen, neen, hij moest er klaar voor zijn en het willen. Rob, Jaap en Hans waren de spil van de uitgeverij, op de uitvaart van Rob sprak Jaap uit het blote hoofd zijn grafrede uit en zei dat Rob hem al die jaren intens gelukkig had gemaakt. Nu is onze Jaap er ook niet meer en met hem is bijna iedereen uit die Gouden Tijd al overleden. Al die mooie mensen en momenten lossen op in de mist van de tijd en het groot vergeten, maar wat overblijft is die herinnering aan deze markante krachtige man, die nooit het achterste van zijn tong liet zien, maar zeer velen gelukkiger maakte, meer dan hij zelf ooit zal hebben beseft! Jaap, rust zacht, geen lijden meer, misschien ben je bij Joop, die je aanbad. Als dat zou kunnen voor jou, die dit zo verdient. Lieve, betrokken Jaap, je blijft voor altijd in onze harten!

    Alexander Flemming van Doormaal

    Comment by Alexander Flemming — dinsdag 30 april 2013 @ 17.23

RSS feed for comments on this post.

Sorry, the comment form is closed at this time.

63 queries. 0,375 seconds. Powered by WordPress

Creative Commons Licentie