Palestijnse ‘Freedom Riders’ vechten apartheid aan

In de jaren vijftig en zestig was het de beweging voor burgerrechten in de VS die de segregatie tussen zwart en wit aanvocht – en uiteindelijk won. In 1961 waren het zwarte en witte Amerikanen die in de bussen stapten waar zwarten achterin moesten zitten en de boel eens even flink opschudden. Beroemd uit die tijd is een zwarte dame, Rosa Parks, die voorin ging zitten en eenvoudig weigerde om op te staan. De groepen die de bussen van hun segregatie ontdeden noemden zich de Freedom Riders.

In die traditie stapten zes Palestijnen in een Egged bus, lijn 148, die de illegale nederzetting op de Westoever, Kohav Yakov, verbindt met Jeruzalem. De apartheid in Israël en in de Bezette Gebieden is wat anders van karakter dan die, bijvoorbeeld, in Zuid-Afrika. Nergens vind je bordjes ‘alleen voor joden’, hoewel het voor iedereen duidelijk is welke buurten, wegen, bussen alleen voor joden zijn, en welke checkpoints alleen voor Palestijnen. En je, mocht je je vergissen, hardhandig wordt herinnerd aan wat je als Palestijn mag en wat niet. Zo staat er nergens dat Palestijnen de bussen niet in mogen die bedoeld zijn om kolonisten van Israël naar hun nederzettingen te brengen. De truc is deze: dat al die bussen door de nederzettingen heen rijden, en dat het Palestijnen verboden is om de nederzettingen binnen te gaan zonder vergunning – die ze uiteraard niet krijgen – want daarmee zouden ze ‘illegaal’ Israël binnen gaan. Let wel: we hebben het over de nederzettingen die gevestigd zijn op de Westoever, dat Israël nooit officieel heeft geannexeerd.

De actie werd gevoerd door zes Palestijnen die al door de wol geverfde activisten zijn voor de rechten van Palestijnen, onder wie professor Mazin Qumsiyeh, een christelijke Palestijn die ik wel eens heb ontmoet, en de schrijver van Popular Resistance in Palestine. En Huwaida Arraf, ook bekend als de oprichtster van de Free Gaza Movement. Ze stapten op de eerste bus die stopte, de eerste vijf reden door, samen met de kolonisten die ook die kant opgingen, plus een aantal journalisten. Aan boord ontvouwden ze de Palestijnse vlag, en de papieren met hun leuzen. De actie was aangekondigd, en uiteraard waren leger en grenspolitie aanwezig. Die stapten de bus in toen die stoppen moest bij het Hizmah checkpoint, en lieten eerst de kolonisten uitstappen, die ongehinderd de volgende bus konden pakken, maar wel kwaad waren vanwege het oponthoud natuurlijk. “Weten jullie ook eens hoe dat voelt” zeiden de activisten. Toen de activisten weigerden om vrijwillig de bus te verlaten werden ze eruit gesleept en gearresteerd – ze zijn inmiddels weer vrijgelaten, maar dat zal wel niet het laatste zijn dat ze erover horen: de aanklacht luidt dat ze ‘illegaal, want zonder vergunning’ Israël binnen wilden gaan. Ook Israël heeft zijn eigen pasjeswetten. De journalisten werden de bus uitgeschopt en anderen kregen een boete vanwege ‘illegaal parkeren langs de weg’.

“Waarom vragen jullie de kolonisten niet of ze toestemming hebben om naar Jeruzalem te gaan”, vroeg een van de activisten die op de grond in de bus was gaan liggen tot hij werd weggesleept, “is zijn bloed rood en het mijne blauw?”

In het Westen weten we weinig van de lange geschiedenis van geweldloos verzet en ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’ van de Palestijnen, we weten erg veel meer over de zelfmoordaanslagen van vroeger en de raketten van nu. Dit is het punt: dat geweldloos verzet de Israëli’s veel zenuwachtiger maakt dan het gebruik van geweld, want tegenover die bewapende en gemaskerde mannen kunnen de Israëli’s doen alsof ze de slachtoffers zijn van terrorisme, terwijl ze zo duidelijk in de rol van daders terecht komen als ze ongewapende demonstranten in elkaar slaan, en met traangas of met rubber kogels bestoken. En steeds meer Palestijnen beginnen de kracht van geweldloos verzet te ontdekken. Bij de protesten tegen de muur, in de BDS acties (boycot van Israëlische producten, hier), bij de Sheikh Jarrah acties tegen de joodse overname van huizen in Oost Jeruzalem (hier. Maar dat verzet heeft vooral effect wanneer de media er minstens evenveel aandacht aan zouden geven als aan de laatste resten niet-geweldloos verzet. En daar wil het ook bij onze eigen media nogal eens aan mankeren.

Er is nog een interessant aspect aan deze nieuwe vorm van actie. Al jarenlang wordt er vooral geprotesteerd tegen bezetting, blokkade, de muur, maar allemaal nog binnen het idee dat Palestijnen in ieder geval een deel van hun land terug moeten krijgen. Maar al jaren geleden waarschuwden vooruitziende mensen dat de tijd om nog voor een vrije Palestijnse staat te strijden wel voorbij is, en dat er een nieuwe fase zou komen: die van het besef dat er feitelijk al sprake is van één staat, onder heerschappij van Israël. Een evidente apartheidsstaat, met verschillende wetten voor joden en niet-joden, verschillende territoria, op de Westoever zelfs verschillende rechtbanken, verschillende wegen, en aparte vergunningen die alleen Palestijnen nodig hebben. Dit was de eerste actie die laat zien dat de segregatie echt bestaat, dat apartheid geen overdreven benaming is voor wat er onder Israël’s heerschappij gebeurt, ook al ontbreken de bordjes slegs vir blankes, dan wel ‘alleen voor joden’.

Het is een nieuwe strategie, Palestijnen die in voorbeeld van de zwarte burgerbeweging in de VS en de anti-apartheidsstrijd in Zuid-Afrika geweldloos vechten voor gelijke burgerrechten. We gaan er nog van horen.

Bronnen:
Electronic Intifada hier.
The Guardian hier.
Mondoweiss, hier en hier.
Website +972, hier.

Meer foto’s, +972, hier.

13 gedachten over “Palestijnse ‘Freedom Riders’ vechten apartheid aan

  1. Lekker onvolledig verhaal weer. Het gaat hier om bussen die speciaal bedoeld zijn om kolonisten veilig van Joods gebied naar Joods gebied te brengen. Het gebied tussen nederzettingen en het Israelische gebied dat wordt gecontroleerd door de Israelis waar de PA de overheid vormt is dermate onveilig voor Joden dat er speciaal beveiligde bussen nodig zijn. Joodse lifters in de westbank zijn vaak vermoord of niet teruggevonden. Hier in Jeruzalem heeft een arabier geen enkele moeite met bussen of taxis (of de nieuwe tram) het zijn puur veiligheidsmaatregelen en die zijn er met een reden!

  2. Tuurlijk, Amamdi, het gaat altijd om de veiligheid van de Israeli’s, ook als die, anders dan jij hebt bedacht, niet van Israelisch gebied naar Israelisch gebied reizen, maar van Israel naar een illegale nederzetting in bezet Palestijns gebied. Voor hun veiligheid: wegwezen daar. Thuis blijven. Met je poten van het land van anderen afblijven, geen huizen bouwen op andermans land, geen Palestijnen treiteren, hun kinderen aftuigen, hun land stelen, hun olijvenbomen vernielen, hun auto’s in de fik steken, daar worden de Palestijnen die hun laatste beetje land moeten verdedigen uiteraard niet vriendelijker van.
    En ook leuk dat je even vermeld dat Palestijnen wel in Jeruzalem mogen reizen, behalve natuurlijk het overgrote deel van de Palestijnen die helemaal geen vergunning krijgen om er heen te gaan. Terwijl elke joodse Israeli er zo in mag. De pasjeswetten, weet je wel.
    En uiteraard heb jij het nooit never niet over de veiligheid van de Palestijnen, alhoewel je gewoon aan de cijfers kunt zien dat die heel erg veel meer reden hebben om de Israeli’s te vrezen dan omgekeerd.
    Dus hoepel maar gauw op met je geijkte propagandapraatje.

  3. Als er toch eens geen grenzen waren dan waren er ook geen pasjes en geen vreemde nederzettingen en geen nationaliteiten en geen legers om de grenzen te verdedigen. En geen volksliederen en geen wetten om vreemdelingen, vreemdelingen te noemen.
    Als mensen elkaar als mensen begroeten zijn er geen vreemdelingen.
    Grenzenloos denken grenzenloos handelen grenzenloos vertrouwen grenzenloze liefde.

  4. De nederzettingen zijn illegaal arrogant en provocerend. Gematigde vredelievende protesten zoals bovenstaande en vele uit het verleden in Zuid-afrika en de USA geven veel impact en sympathie in de wereld. Maar om deze situatie te vergelijken met apartheid..

    De extremen zitten aan beide kanten. De extremen moeten milder worden. Ik begrijp dat veel extremen komen uit onderdrukking en armoede maar vreemd genoeg bedruipt mij nog steeds het gevoel dat wanneer Israël de bekende muren, controles en checkpoints naar beneden haalt de “extreme” Palestijnen het gaan winnen van de(ze) gematigde goed willende Palestijnen. Haat, domheid, discriminatie en een vertroebelde blik zit ook aan de Palestijnse kant (+ aanhangers). Intolerantie is niet iets waar de westerse (overwegend) blanke man of Jood patent op heeft.

    Naar mijn mening leeft het merendeel van de (westerse) wereld met de gedachte dat wanneer Israël (+ USA lobby) de teugels laat vieren het land (gechargeerd), met de grond gelijk wordt gemaakt. Is het beperkt intellect of komen er dan echt niet meer zelfmoordaanslagen, agressie en misschien zelf atoombommen? Houdt Israel deze agressie zelf in stand? Misschien zit ik, en dan wederom vele met mij, verstrikt in een soort propaganda en is mijn verwende verwesterste kijk op het midden oosten vertroebeld en onjuist? Misschien valt het wel mee als Israel zich compleet openstelt voor het overwegend islamitische Midden Oosten maar wederom bedruipt mij dan toch het gevoel dat de Joden er niet goed vanaf komen.

    Hoe gaat u om met de extreme kant van de Palestijnen en / of het Midden Oosten wanneer uw ideale plaatje aangaande Palestina schetst? Slaat de “apartheid” dan om of is er geen “apartheid” meer. Blijven de Joden in dit plaatje onaangeroerd of heeft u een vredelievend en perfect scenario en zie ik het geheel (nog) niet.
    Agressie wekt aversie en aversie geeft een mening. De balans van deze mening valt bij de publieke opinie (nog) niet in het voordeel van de Palestijnen.
    Begrijpt u de overwegend overheersende gedachte van “Islamitische agressie” tegen de Joden ook al laat in dit geval bovenstaande anders zien.

    Wellicht voer voor een nieuwe column?
    Ik ben benieuwd?

  5. Met instemming las ik de bijdrage van Jacques (al vind ik dat bij het afschaffen van volksliederen er een uitzondering voor het Wilhelmus zou moeten worden gemaakt), maar ik begrijp jouw reactie niet, Anja. Natuurlijk zijn mensen geen engelen (of in jouw formulering: niet allemaal engelen). Dat was ook niet zijn stelling. In mijn perceptie verwoordt hij, al drukt hij zich anders uit, exact hetzelfde als Henriette Roland Holst in haar gedicht over de zachte krachten die uiteindelijk zullen winnen.

  6. (7) Mijn reactie ging over het hoge ‘als’ gehalte in Jacques zijn verhaal. Je kunt je wel een utopie dromen, als er geen grenzen waren, als alle mensen engelen waren, maar je schiet er zo weinig mee op. Henriette Roland Holst had het in haar prachtige gedicht over de socialistische strijd, die begreep dat dromen fijn is maar dat het niet helpt als je niet tegelijk de handen uit de mouwen steekt. En we hebben het hier over de strijd tegen de apartheid in Israel. Daar helpt dromen dat er geen grenzen zijn al helemaal niet.

  7. (6) Wat een werkelijke reactie, een gesprek, met jou moeilijk maakt Dave, is dat je verhaal vol zit met veronderstellingen die ik niet deel. In het eerste deel al niet. Hoezo kun je deze situatie niet vergelijken met apartheid, ken jij de feiten wel voldoende?

    Daarna schuif je in de gedachte dat het een sprake is van ‘extremen aan beide kanten’ en dat dat het probleem is. En dan ‘bedruipt’ jou een gevoel dat het voor de Joden (niet de Israeli’s) niet zo handig zou zijn om de ‘teugels te laten vieren’ want je weet maar nooit, met die ‘islamitische agressie’. Met bedruipende gevoelens moet je altijd opletten, Dave. Die zijn nogal onderbuik en erg makkelijk manipuleerbaar. Het zou al aardig helpen, volgens mij, is als je meer wist. Ik raad je aan om eerst eens in de ‘paradigmastrijd’ te duiken, hier, en als je werkelijk de moeite wilt nemen – niet zozeer om antwoorden op je vragen te vinden, maar om te beseffen dat je vragen voortkomen uit een bepaalde manier van denken, een paradigma – kun je ook mijn laatste boek lezen, Oorlog als er vrede dreigt.

    En voor je informatie, de publieke opinie verschuift wel degelijk. Het aantal mensen in Europa dat meer aan de kant van de rechten van de Palestijnen staat, een kwart, is twee keer zo groot als het aantal dat nog vierkant achter Israel staat, 13%, met veel weifelaars en ‘er zijn extremisten aan beide zijden’ in het midden. Je zou dat niet denken als je naar onze politiek kijkt, want die loopt erg achter. En wereldwijd heeft Israel de ‘legitimiteitsoorlog’ al verloren. Het is dat ze de VS nog steeds achter zich hebben.

  8. Feiten zijn objectief en en les 1 in de studie (kunst..)geschiedenis is dat aan historie niets objectief is m.a.w. geschiedenis is geen absolute wetenschap. Ik vind het inderdaad ook moeilijk om gesprekken te voeren met mensen die vaak met “historische feiten” en vergelijkingen aankomen.

    Gevoelens en mening komen uit de omgeving waar je in leeft, tv die je kijkt, kranten die leest, sites die je bezoekt etc. Ik probeer er alleen maar een vinger achter te krijgen waarom jij zo overtuigd achter de Palestijnen kan staan en andere onbevooroordeeld achter Israel. En waarom ben ik sceptisch tegenover jou? Voor mij zijn het “feitelijk” allemaal onderbuiken die gemanipuleerd worden. Ik kan je zo 100 pro Israel-sites geven die ook met “feiten” en links komen.

    Sorry het zijn wat dooddoeners maar ik ga zeker in je link duiken en je boek op (marktplaats….sorry(-;) zoeken. Ik blijf je blog volgen en kom nog is terug met misschien wat minder gevoel en minder vraagtekens.

    Ga door met wat jij denkt dat goed is en bedankt voor je reactie !!

  9. @ anja, je feiten zullen kloppen je intentie’s zullen zuiver zijn en je zit vol strijdlust.
    En daar gaat het mis, juist hier is er te veel strijd, te veel verliezers,.
    Gun iedereen zijn mening gun ieder zijn geloof en levensopvatting zoals Mandela, Ghandi.
    Geen engelen maar mensen die inspireren en de wereld iets mooier maakten.
    Waarom niet dromen. De oplossingen liggen in de mensen zelf maar daarvoor moeten ze in zich zelf kijken en dan zie je eerst jezelf!

  10. (10) Ik wens je sterkte en wijsheid, als je gaat lezen, Dave, en misschien nog eens terug komt ‘met minder gevoel en minder vraagtekens’.

    Dit wil ik je nog wel meegeven, als jij er kennelijk zo’n moeite hebt met ‘je vinger er achter krijgen waarom ik zo overtuigd achter de Palestijnen kan staan” – wat dacht je van ooggetuige zijn? Ik ben niet alleen vele jaren in Israel geweest, maar ook, anders dan de verdedigers van Israel, in Palestina. En ik weet ondertussen dat er feiten zijn die de Israelische kant graag verzwijgt of weg probeert te redeneren, maar die gewoon zijn aangetoond. Zo kan niemand meer ontkennen dat er tijdens de aanval bijgenaamd Gegoten Lood een drieweeks bombardement op de bevolking van Gaza heeft plaastgevonden waarbij meer dan 1400 mensen, voornamelijk burgers, en waaronder meer dan 300 kinderen de dood vonden. De bevolking van Gaza kon niet eens vluchten, en ook de plekken waar ze in wanhoop hun toevlucht zochten, de scholen van de VN zijn gebombardeerd. Net als ziekenhuizen. Ik heb het met eigen ogen gezien, en niemand kan mij meer wijsmaken dat Israel geprobeerd heeft om de burgerbevolking te ontzien als je ziet hoe hele woonwijken inclusief koeien en kippen in de puin zijn gelegd. Dat bedoel ik: er zijn feiten. Ook historische. Vierhonderd verwoeste Palestijnse dorpen kun je niet wegredeneren met wat dooddoeners over ‘er is niets objectiefs aan geschiedenis’. Dus gaat het er om of je eerlijk durft te zijn en die feiten wenst te onderzoeken. Dat kost, zeg ik uit eigen ervaring, enige moed, want voor mij, met een familie uit het verzet en opgegroeid met een grote bewondering voor Israel, was het nogal een heftig proces om gaandeweg te moeten toegeven dat dat land gesticht was ten koste van de er wonende bevolking, en gepaard ging met een enorm onrecht tegenover mensen die part nog deel hadden gehad aan de jodenvervolging in Europa, onrecht dat op de dag van vandaag doorgaat. Vandaar, Dave.

    En zeker zal ik doorgaan met te doen wat ik denk dat goed is, wat dacht je.

  11. (11) Ik gun jou van harte je eigen mening, Jacques, ik zou die niet eens af kunnen nemen al zou ik dat willen. Maar je komt met jouw mening op bezoek op mijn weblog, en schijnt er niet goed tegen te kunnen dat ik niet veel zie in jouw aanbeveling, die er volgens mij ongeveer op neer komt dat we meer moeten dromen en in onszelf kijken, in plaats van te strijden. Hoe weet jij dat ik niet ‘in mijzelf kijk’, Jacques?

    De grap is wel dat je Ghandi en Mandela aanhaalt als voorbeelden. Nou, als je nog even blijft bij het eigenlijke onderwerp, en dat is de geweldloze strijd van Palestijnen tegen de door Israel opgelegde apartheid, dan noem je net de twee namen die ook voor de mensen daar een grote inspiratiebron zijn. Mandela was bepaald geen dromer, maar een verzetsstrijder, die tot in de gevangenis weigerde het gewapende verzet af te zweren tot de apartheid werd opgeheven, en in Nederland toen nog bekend stond als terrorist. Pas toen de apartheid was afgeschaft kwam zijn rol als vredestichter en verzoener. En kijk naar Ghandi, ook allesbehalve een dromer, maar eveneens een activist, die zijn leven waagde voor de geweldloze verzet tegen het kolonialisme.

    Als ook jij die twee als voorbeeld wilt nemen, staat je nog veel meer te doen dan te dromen over een wereld zonder grenzen, en ben je er bepaald niet met ‘de oplossing in jezelf te zoeken’. Dus hou vooral je eigen mening, maar denk niet dat je mensen als die Palestijnse activisten en mij de les kunt lezen als je niet meer te zeggen hebt dan dat. Het is, anders dan wat Mandela en Ghandi hebben gedaan, buitengewoon weinig inspirerend.
    Het beste ermee, Jacques, want hier eindigt onze niet erg vruchtbare uitwisseling.

Reacties zijn gesloten.