Lekker met z’n allen tegen die achterlijke haredim

Orthodox Israël heeft nu ook zijn Rosa Parks. Ze heet Tanya Rosenblit, ging voorin de bus zitten van Ashdod naar Jeruzalem, en weigerde op te staan toen van haar geëist werd dat ze als vrouw braaf achterin ging zitten. Historisch, want joods-orthodoxe vrouwen staan er niet speciaal om bekend dat ze opkomen voor gelijke rechten voor de seksen.

Veel ophef daarover in Israël, want er is al veel langer sprake van spanningen tussen de haredim, de orthodoxen die in eigen wijken wonen, met hun eigen religieuze gewoontes, en de seculieren in Israel. Orthodoxe mannen worden vaak vrijgesteld van dienstplicht, als ze hun tijd op een yeshiva besteden aan het bestuderen van de boeken, ze hebben daarom ook vaak geen werk, en leven dan van uitkeringen – maar veel wordt door de vingers gezien omdat ze één ding wel ijverig doen, en dat is veel joodse kinderen krijgen en dat is dan weer nodig voor de gewenste joodse meerderheid die angstvallig wordt bewaakt. De haredim zijn ondertussen ook goed vertegenwoordigd in de Knesset en de regering, en dat betekent ook dat ze steeds meer terrein winnen – pogingen om hun regels niet alleen op te leggen aan andere orthodoxen maar aan alle joden in Israël. Bijvoorbeeld de toestemming om naar sekse gesegregeerde buslijnen te voeren, afbeeldingen van vrouwen in Jeruzalem te verbieden – in de seculiere enclave Tel Aviv krijgen ze nog weinig voeten aan de grond – en gescheiden afdelingen te maken in het leger, terwijl de seksegelijkheid daar nou juist een symbool was van de progressiviteit van Israël: kijk ons eens leuke meiden in het leger hebben.

Nu protesteert seculier en zich progressief achtend Israël dus luid. Heerlijk, zegt Gideon Levy, wat fijn om de ‘zwarte hoeden’ tot vijand nummer één te benoemen, veel stampij te maken, ‘wij progressieven tolereren geen uitsluiting’, ‘wij zijn hier geen Iran’.

Natuurlijk is het om je kwaad over te maken, zegt Levy, als vrouwen worden uitgesloten. Maar wacht even, hebben we in Israël niet met nog wat soorten uitsluiting te maken, en is het niet een beetje makkelijk om nu alleen tegen de zwarthoeden tekeer te gaan? Die middelbare school in Herzliya die pas een demonstratie hield omdat ze geen aparte klassen willen voor jongens en meisjes, protesteren die ook als er apart onderwijs is voor mensen met een donkere huid en blanken, protesteren die tegen het racistische toegangsbeleid van nachtclubs, apart onderwijs voor joden en Palestijnen, aparte toegangsprocedures voor joden en Palestijnen bij checkpoints, aparte veiligheidsmaatregelen voor joodse en Arabische staatsburgers op de vliegvelden – nee, daar heeft niemand het over want dat is te controversieel.

Al die progressieven, de kranten, de tv-programma’s lopen te hoop vanwege vrouwen die in de bus achterin moeten zitten, bussen waarin een Palestijn nog niet eens in mag stappen. Laat een Palestijn eens proberen een bus te nemen tussen Hebron en Jeruzalem, die mag niet voorin en niet achterin zitten, die mag er helemaal niet in. Maar daar heeft de gemiddelde Israëli uiteraard geen enkel probleem mee.

Zo doen we dat in Israël. We maken luidkeels een toestand van die achterlijke haredim, tonen hoe progressief we zijn, kost ons niks, we gebruiken hen als boksbal, en kijken ondertussen de andere kant op als het gaat om Palestijnen. Want dat, vinden wij als reuze tolerante en moderne mensen, dat zijn bloeddorstige lui die eropuit zijn om Israël te vernietigen, dat weten we zeker.

Wie intolerantie wil bestrijden, zegt Levy, moet alle intoleratie en uitsluiting bestrijden. Het is erg trendy om je af te zetten tegen de haredim en te eisen dat Tanya voortaan voorin de bus mag zitten, en ondertussen onze ogen te sluiten voor wie er helemaal niet met die bus mee mogen.

Artikel in Ha’aretz van Gideon Levy, hier.

9 gedachten over “Lekker met z’n allen tegen die achterlijke haredim

  1. Maar met een geschiedenis van bijna 2000 jaar uitsluiting, pompen of verzuipen, kan het haast niet in 2 of 3 generaties zelfbeschikkingsecht goedkomen. Mag ik dat zeggen? Ik zeg het. Mensen maken van zichzelf een mythe, en als je overleeft door overal vijanden te zien en ieder ander als onvolkoren, dan wis je dat niet zomaar uit. Ik houd niet van groepsdynamiek, nooit, maar als er iemand opstaat en zich verzet binnen een zo straffe code, dan heb ik daar respect voor, en wil ik dat ook zeggen, want het is niet gemakkelijk op te staan vanuit je relatieve pluche.
    Al snap ik heus de kritiek wel.

  2. (1) Dat het ontmenselijken, dat op grote schaal met de Palestijnen gebeurt door Israel en de Israel aanhangers een oude truuk is, daar ben ik het mee eens. Ik weet dat er altijd mensen kwaad worden als ik die vergelijking maak, maar ik maak hem bewust; we weten wat het gevolg kan zijn als een bepaalde groep mensen tot Untermenschen wordt gemaakt, en anderen dat gaan geloven: dan wordt de bereidheid om mee te werken om ze te onderdrukken groter. Tot zelfs meewerken aan hun vernietiging.

    Maar het lastige als het gaat om Palestina/Israel, is dat de oorzaak van het probleem niet die ontmenselijking is, dat is het gevolg van het werkelijke probleem, en dat is dat één groep mensen, de zionisten, eens besloten om in een land waar al andere mensen woonden een eigen staat te stichten, waarvoor de oorspronkelijke bevolking zoveel mogelijk verwijderd moest worden. En dat proces is de dag van vandaag nog steeds aan de gang. En daarvoor is het nodig om die overtolige, ongewenste, want niet-joodse mensen als minder dan menselijk te zien. Dat is wat er gebeurt. Maar daar kun je niet zoveel aan doen wanneer je het onderliggende probleem niet aan wilt pakken: en dat is de illegale bezetting van Palestijns gebied, het opsluiten van mensen, het formeel en wettelijk vastgelegd achterstellen van niet-joden binnen Israel zelf.

    Het verbaast wel meer mensen, maar het feit dat joden zelf eens het doelwit zijn geweest van een van de gruwelijkste vormen van ontmenselijking maakt hen nog niet gevoeliger voor wat zij op hun beurt anderen aandoen. Bij sommige van hen wel, maar bij het merendeel dat heeft verkozen om in Israel te wonen nou uitgerekend niet – want hoe kun je lol hebben in progressief Tel Aviv als je weet wat er een paar kilometer verderop met andere mensen gebeurt? Daarvoor moet je wel een groot vermogen hebben om met oogkleppen op te leven. En dat is wat daar gebeurt.

    Gideon Levy, die ik zelf een paar keer persoonlijk ben tegengekomen, en die een van de scherpste en helderste Israeli’s is die ik ken, weet zelf heel goed dat zijn artikelen vaker door buitenlanders worden gelezen dan door de Israeli’s – verreweg de meesten willen helemaal niet weten wat hij zegt.

  3. (2) Je kunt die tweeduizend jaar niet zo eenvoudig onder één noemer brengen alsof het allemaal uitsluiting en vervolging was, Barbara. Dat het jodendom niet is verdwenen, ondanks het feit dat het tot het zionisme nooit bij het jodendom heeft gehoord om een eigen staat te claimen, zegt iets over de overlevingsstrategien die er zijn gehanteerd`; juist terugtrekking in de eigen kring, of juist opgaan in de geboden omgeving, bijvoorbeeld.
    En het is niet zomaar dat mensen van zichzelf een mythe maken, Israel had die mythe nodig om te rechtvaardigen wat ze een ander volk aan deden.
    Ook is het duidelijk dat er heel verschillende reacties zijn geweest op het zionisme: van kosmopolitische joden die antisemitisme wilden bestrijden in de westerse landen waar ze woonden, en niets zagen in het nationalisme van de zionisten, orthodoxen die vonden dat het tegen hun geloof was om in Palestina een eigen staat te vestigen, socialistische joden die hoopten om een bevrijding van onderdrukking door voor iedereen een rechtvaardiger samenleving te maken: er is dus bepaald niet één joods patroon en niet één reactie op de jodenvervolgingen. Wel is het duidelijk dat de Israel-aanhang heel erg dominant is geworden, en daarmee de suggestie dat een echte jood achter Israel staat. En daarmee ook het misverstand bij niet-joden dat kritiek op Israel hetzelfde zou zijn als tegen joden zijn.
    Ik bedoel maar, Barbara, het ligt allemaal een beetje ingewikkelder, en het helpt daarbij om de geschiedenis wat meer te weten en de feiten te kennen.

  4. Weet ik wel, en nederland had en heeft ook een mythe nodig, want in de 70-er jaren moest je al helemaal geen kritiek op Israel hebben, en nog niet eigenlijk, om de oude schuld te delgen.
    Met feiten ben ik misschien niet zo geweldig, excuus daarvoor. Al vermoed ik dat soms medemenselijkheid horizontaal wordt weggedragen op een bedje van feiten.
    En toch, of respect voor die dame nu wel of niet terecht is, is het van belang een opening te bieden of een mogelijkheid te zien of de moeite niet geheel af te doen.
    Dank je wel, en ik laat bezinken.

  5. Die dame die niet opstond verdient absoluut mijn respect, en ook dat van Gideon Levy, het was uitgesproken dapper van haar.
    Maar Gideon Levi’s punt is vooral dat de seculiere Israeli’s graag met hun vinger naar de intolerantie van de orthodoxen wijzen, maar hun eigen intolerantie niet willen zien.

    En verder is het een beetje een kwestie van hoe je hebt leren kijken, Barbara. Ik ben er in geschoold om de wisselwerking te zien tussen het persoonlijke en het politieke, tussen de maatschappij en de mensen. Wij worden door de maatschappij gevormd en vormen de maatschappij, dat bedoel ik. Of dat nu over feminisme hier gaat, of over het zionisme daar.

    Jij ook het beste verder.

  6. Pingback: Kerstmis in Bethlehem, of de gestolen stal | alexandrina

Reacties zijn gesloten.