In de Palestijnse gebieden zie je spijkerbroeken en jallabiya’s naast elkaar. Kinderen leren naast Arabisch ook Engels op school. Analfabetisme komt onder kinderen niet meer voor, mede dankzij het feit dat onder de bezetting de VN verantwoordelijk is voor het onderwijs aan de vluchtelingenkinderen. Steeds vaker gaan ook de meisjes studeren, de Palestijnen zijn in verhouding in de Arabische wereld behoorlijk hoog opgeleid. Terwijl vroeger meisjes erg jong werden uitgehuwelijkt komt ook dat steeds minder voor. Er is veel aan het veranderen. Mannen mogen nog steeds met meer dan één vrouw trouwen, maar het gebeurt nauwelijks meer. Ramadans grootvader had nog twee vrouwen, want de eerste kon geen kinderen krijgen. Voor Ramadan is dat allang geen optie meer. Hou op, zegt hij, ik moet er niet aan denken. Mijn moeder, mijn vrouw, en dan nog een. En hoe zou ik dat moeten betalen? In de koran staat dat je alleen meer vrouwen mag als je ze alletwee even goed kan onderhouden en alletwee even goed behandelt. En Dalia zou het niet goed vinden. Dus gebeurt het niet al mag het nog volgens de wet.
Ik ken één vrouw, een gehandicapte, die een tweede vrouw heeft uitgezocht voor haar man. Die doet nu het huishouden en de eerste vrouw kan zichzelf en haar kinderen laten verzorgen.
Lees verder →

Gaza geldt als het meest conservatieve deel van Palestina. Toch betekent dat niet dat de religie overheerst – we zijn niet zo gelovig, zei Haider Abdel Shafi, een van de bekendse Palestijnen – al is het wel zo dat praktisch iedereen, op de christenen na, moslim is. Ongeveer zoals de Italianen katholiek zijn, sommigen heel vroom, anderen noemen zich alleen nog maar zo. Het Palestijns Gezag is voorstander van een seculiere staat waarin de religieuze groeperingen als partij in kunnen participeren.
Lees verder →

Nour en Dina zijn beide voorbeelden van vrouwen die elk op eigen wijze aan het emanciperen slaan, ook al noemen ze dat zelf misschien niet eens zo. Misschien zou dat ook wel gebeurd zijn zonder de bezetting, maar die speelt wel een ingewikkelde, want tegenstrijdige rol. Aan de ene kant maakt de bezetting het leven voor iedereen, ook voor vrouwen ontzettend moeilijk. Veel vrouwen hebben niet meer energie dan nodig is alleen maar om te overleven, te zien dat er voedsel komt, de ze kinderen naar school krijgen en heelhuids weer thuis, dat ze naar de dokter kunnen. Zo is een interessant project in Khan Younis, een landelijk stadje in het midden van de Gazastrook, om vrouwen meer te interesseren voor de politiek door een soort schaduwparlement te organiseren op dit moment gestopt, omdat de vrouwen gewoon te moe zijn en geen tijd hebben. (In Palestina is nog geen sprake van een volledig functionerend parlement, wel van een daar aan voorafgaande ‘Wetgevende Raad’. Er zijn nog maar één keer verkiezingen geweest. De volgende worden op dit moment voorbereid, maar of die door kunnen gaan is in grote mate afhankelijk van Israël)
Lees verder →

Neem Dina. In haar familie is de traditie nog sterk: de oudste zoon van de oudste broer heeft het recht te trouwen met de oundste dochter van de volgende broer. En dat was Dina. Maar Dina wou niet. ‘Het was alsof ik met mijn broertje moest trouwen, we speelden altijd met elkaar als kinderen’, zei ze. Ze ging naar hem toe, om hem te vragen het huwelijksaanzoek in te trekken, maar dat wilde hij niet. ‘Toen heb ik nee gezegd’, zei ze. ‘Dat mag. Maar dat is wel heel erg, want het was gezichtsverlies voor mijn vader, en hij en zijn broer hebben jarenlang niet meer met elkaar gepraat. Mijn vader was woedend op mij, maar ik ben toch niet gezwicht’. Maar toen jaren later een andere neef om haar hand kwam vragen vond dat ze niet nog eens aanleiding kon geven tot een familiedrama en trouwde met hem.
Lees verder →